بخش ۷۸ - اشارت به تقسیم علم به علمی که مضاف به مرتبه جمع است و به علمی که مضاف به مرتبه فرق است و علی هذاالقیاس سائرالصفات
هوش مصنوعی: در این اشعار به بررسی ماهیت علم و نسبت آن با حق (حقیقت) پرداخته شده است. علم به عنوان امری حق و واقعی موجودیت دارد، ولی در عین حال در مراتب و شرایط خاصی محدود می‌شود. علم باید به حق استناد کند، زیرا حقیقت از قید و بندها آزاد است. علم می‌تواند به دو صورت مطرح شود: یکی به نسبت ذات حق که همیشه ثابت و برقرار است، و دیگری که به ظهور و مظهر حق مرتبط می‌شود. این دو نوع علم به هم مرتبط هستند، اما تنها در حالت ظهور می‌توانند به شکل‌های مختلف مشتق شوند. در نهایت، علم در قرآن نیز تأیید کننده این دو نوع است که یک نوع آن، حقیقی و قدیم است و دیگری مربوط به تغییرات و ظهورات.
علم حق است کامده ست پدیدلیکن اندر مراتب تقیید
هوش مصنوعی: علم واقعی وجود دارد و به ما رسیده است، اما در سطوح مختلف، محدودیتهایی وجود دارد.
علم یاد آرد استناد به حقچون بود حق ز قیدها مطلق
هوش مصنوعی: دانش به ما میآموزد که برای اثبات حق، باید به آنچه واقعی و مطلق است استناد کنیم، زیرا حقیقت از هر گونه محدودیت و قید آزاد است.
یا بود مستند به حق زان روکه برآید به صورت من و تو
هوش مصنوعی: پس ممکن است دلیل این که به حقیقت دست پیدا کنیم، این باشد که ما به شکل و شمایل یکدیگر در میآیم.
قسم اول بود به نسبت ذاتمستمرالثبوت و الاثبات
هوش مصنوعی: قسمت اول به نسبت ذات ثابت و پایدار است.
نشود متصف به قسم دگرجز به وقت ظهور و در مظهر
هوش مصنوعی: هیچ چیز دیگری نمیتواند به این ویژگی توصیف شود، جز در زمان ظهور و در مکانی که مشخص شده است.
هر لنعلم که هست در قرآنقسم ثانی بود مصحح آن
هوش مصنوعی: این شاعر به این نکته اشاره دارد که در قرآن، قسمتی وجود دارد که می‌تواند به نوعی تصدیقکننده یا تأییدکننده متن اصلی باشد. به عبارتی، او به اهمیت و صحت بخشی از قرآن اشاره میکند که به روشن شدن و تأیید پیامهای آن کمک میکند.
ور نه قسم نخست از ادراکاز حدوث و عروض باشد پاک
هوش مصنوعی: اگر اینطور باشد، باید بگوییم که درک ما از پدیدهها و تغییرات، خالی از اشتباه و نادرستی است.
ذکرالعلم مع کلا قسمیهفرعوا سایر الصفات علیه
هوش مصنوعی: علم به دو قسمت تقسیم می‌شود و سایر صفات به آن وابستهاند.