بخش ۱۳۵ - در مذمت آنان که همت ایشان بتمام مصروف شراب است و طعام
هوش مصنوعی: این شعر درباره انسانهایی است که تمام زندگیشان را صرف شکم و لذات دنیوی میکنند. خواجه نشان میدهد که از صبح تا شب ذهن این افراد درگیر شراب و طعام است و زندگیشان تنها به خوردن و نوشیدن محدود شده است. آنان بدون توجه به اصل و معنای زندگی، فقط به پر کردن شکمشان فکر میکنند و این باعث کاهش عقل و دانش آنان میشود. در نهایت، شاعر از این وضعیت گلایه میکند و آن را زشتترین حالت انسانی میداند که انسان فقط به تأمین نیازهای جسمی خود مشغول باشد و از حقیقت زندگی غافل شود.
خواجه را بین که از سحر تا شامدارد اندیشه شراب و طعام
هوش مصنوعی: بنگر که خواجه از صبح تا شب تنها به فکر نوشیدنی و غذاست.
شکم از خوشدلی و خوشحالیگاه پر می کند گهی خالی
هوش مصنوعی: گاهی اوقات دلشاد و خوشحال هستیم و از خوشی میخوریم، و گاهی اوقات هم دلگیر و بیمیل هستیم و از غذا خوردن دوری میجوییم.
فارغ از خلد و ایمن از دوزخجای او مزبله ست یا مطبخ
هوش مصنوعی: جایگاه او نه بهشت است و نه جهنم، بلکه مانند زبالهدان یا آشپزخانهای است که از هر دو دنیا جدا شده و در حالتی خنثی قرار دارد.
کار او بهر نفس پروردنروز و شب ریدن است و یا خوردن
هوش مصنوعی: کار او صرفا تأمین نیازهای روزمرهاش است؛ یا باید بخورد یا باید بیدلیل از خود، سوءاستفاده کند.
معده فاسد ز اشتهای دروغمی دهد تیز و می زند آروغ
هوش مصنوعی: معدهای که خراب شده، به خاطر علاقه به دروغ، احساس بیماری میکند و باعث ایجاد نفخ میشود.
زین دو باد عفن ز طبع کثیفداد بر باد نقد عمر شریف
هوش مصنوعی: از این دو بوی بد که ناشی از ناپاکی طبیعت است، عمر ارزشمند ما به هدر میرود.
بس که زد معده بر دماغش دودروزن عقل شد بر او مسدود
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که فردی به قدری تحت تأثیر تنشها و مشکلات قرار گرفته که نمیتواند به درستی فکر کند و عقلش دچار اختلال شده است. در واقع، او به خاطر فشار و حرارت زندگی، قدرت تحلیل و تفکرش را از دست داده و در یک حالت گیجی قرار دارد.
شهرت بطن کان بود بطنهتذهب بالذکاء و الفطنه
هوش مصنوعی: شهرت از درون انسان نشأت میگیرد و خرد و زیرکی او را به سمت موفقیت هدایت میکند.
چون شود پر ز نان و آب شکمگردد از سینه علم و دانش کم
هوش مصنوعی: وقتی که شکم از نان و آب پر شود، علم و دانش از دل فراموش میشود.
خود چه دانش بود در آن سینهکه بود جای شهوت و کینه
هوش مصنوعی: در دل انسان، اگر فقط جایگاهی برای شهوت و کینه وجود داشته باشد، دانش و آگاهی واقعی جایی ندارد.
ور بود دانشی ز جهل کم استزانکه از بهر فرج یا شکم است
هوش مصنوعی: اگر دانش وجود داشته باشد، جهل کمتر خواهد بود؛ زیرا انسان به دنبال آسایش و رفع نیازهای خود است.
دانش خویش را چو خرج کندبهر شهوات بطن و فرج کند
هوش مصنوعی: اگر کسی دانش و آگاهیاش را صرف ارضای خواستههای دنیوی و لذتهای جسمی کند، در واقع آن را به هدر داده است.
هر که را بنگری ز دشمن و دوستقیمت او به قدر همت اوست
هوش مصنوعی: اگر به هر فردی، چه دوست و چه دشمن، نگاه کنی، ارزش او به اندازه تلاشی است که برای رسیدن به اهدافش کرده است.
هر که را همت آن بود که مدامرودش در درون شراب و طعام
هوش مصنوعی: هر کسی که ارادهاش این باشد که همیشه در حال لذت بردن از خوراک و نوشیدنی باشد.
قیمت او اگر بیفزایدآن بود کز درون برون آید
هوش مصنوعی: اگر ارزش او افزایش یابد، این نشان میدهد که حقیقتش از درونش نمایان شده است.
چه ازین زشتتر بود به جهانکه طفیل شکم کنی دل و جان
هوش مصنوعی: چه چیزی میتواند در دنیا زشتتر از این باشد که فقط به فکر شکم خود باشی و دل و جانت را فراموش کنی؟
دل و جان بهر آب و نان خواهیعقل و دین بهر انی و آن کاهی
هوش مصنوعی: اگر به دنبال تأمین نیازهای مادی و رفاه زندگی هستی، باید بدانی که این امر برای دل و جان ضروری است. اما اگر به عقل و مذهب اهمیت میدهی، برای رسیدن به آن نیز باید تلاش کنی و از زحمت و کوشش غافل نشوی.
همت تو همه شکم باشدهر چه غیر از شکم عدم باشد
هوش مصنوعی: تلاش و کوشش تو باید تمام تمرکزت باشد؛ زیرا هر چیزی که به جز تلاش و کوشش باشد، بیفایده و هیچ است.