بخش ۱۳۶ - مهمان شدن عارف معرفت شعار مر خردمند خدمتگزار را و گفتن خردمند مر عارف را که حضرت حق سبحانه این همه طعامهای گوناگون و میوه های رنگارنگ را از برای آدمیزاد آفریده است و جواب دادن عارف که خدای تعالی آنها را از برای آدمی آفریده است اما آدمی را برای آن نیافریده است
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف یک عارف میپردازد که به خانه فرد صاحب خردی میرود. میزبان برای او سفرهای با انواع غذاها و میوههای رنگارنگ میآراید. عارف به آرامی و با احتیاط میخورد و به کمخوری اهمیت میدهد، زیرا بر این باور است که خوردن از نعمتهای خدا بر دل انسان سنگینی میکند. میزبان متوجه حال مهمان میشود و او را به خوردن تشویق میکند و میگوید که این نعمتها برای استفاده انسانها آفریده شدهاند. عارف در پاسخ تأکید میکند که وجود انسانها به خاطر نعمتها نیست و هدف خلقت عبادت خداست. او به این نکته اشاره میکند که اگر انسان به خداوند نزدیک شود و با او انس بگیرد، دیگر به نعمتهای مادی نیاز ندارد و از آنها بینیاز میشود.
عارفی در طریق حق سندیگشت مهمان صاحب خردی
هوش مصنوعی: عارفی در مسیر حقیقت به خانهی فردی با دانش و خرد وارد شد و مهمان او شد.
میزبان بهر خدمتش برخاستمیهمانخانه را به خوان آراست
هوش مصنوعی: میزبان برای خدمت به مهمان از جا برخاست و خانهاش را برای پذیرایی با غذا و سفره مرتب کرد.
ساخت آراسته به رسم کرامخوان و خانه به گونه گونه طعام
هوش مصنوعی: خانهای زیبا و مجلل با انواع غذاهای خوشمزه و مناسب برای مهمانان فراهم کردهاند.
صحن خانه شد از طبقها تنگهمه پر میوه های رنگارنگ
هوش مصنوعی: صحن خانه پر از سبدهای میوه رنگارنگ شده و دیگر جا برای حرکت نیست.
مرد عارف تعللی می کرداندک اندک تناولی می کرد
هوش مصنوعی: مرد عارف به آرامی و با صبر و حوصله سرگرم تماشا و خودشناسی بود.
دست می برد و دست می آوردلیک کم می گرفت و کم می خورد
هوش مصنوعی: او اقدام میکند و به دست میآورد، اما همیشه کم خرج میکند و کم به دیگران میدهد.
هر که از خوان حق غذا خوار استبر دلش خوردن غذا بار است
هوش مصنوعی: هر کس که از نعمتهای خدا بهرهمند شده باشد، بر دلش سنگینی و بار اضافهای وجود دارد که ناشی از مسئولیت و سپاسگزاری از آن نعمتهاست.
از ابای ابیت دارد قوتزان ابا می کند ز لقمه و لوت
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخصی به خاطر شرف و اصالت خانوادگی خود از خوردن لقمهای نادرست و نامشروع دوری میکند. او به خاطر عزت نفس و پرهیز از ناپاکی، حتی به لذتهای زودگذر و بیارزش نیز توجهی ندارد.
میزبان پی به حال مهمان بردراه اکرام و احترام سپرد
هوش مصنوعی: میزبان از وضعیت مهمان آگاه شد و راه برقراری احترام و پذیرایی شایسته را پیش گرفت.
گفت شیخا زکات دندان رارد مکن نزل مستمندان را
هوش مصنوعی: سید، نگذار که صدقه دندان فراموش شود و به نیازمندان کمک کن.
خوان ما را به پشت پای مزنقرص نانی به دست خود بشکن
هوش مصنوعی: به ما پشت پای نزن و به مهربانی ما آسیب نرسان. به جای اینکه منتظر کسی باشی، خودت به دست خودت زندگیات را بساز و به دیگران هم کمک کن.
چون نشستی به خوان هیچ کسانلب و دندان به نان شان برسان
هوش مصنوعی: وقتی برای صرف غذا کنار دیگران نشستی، باید به نان آنها احترام بگذاری و از آنها پذیرایی کنی.
ور نداری به خوان و سفره نیازدست می کن به سوی میوه دراز
هوش مصنوعی: اگر به食ای موجود در سفره نیاز نداری، میتوانی دستت را به سمت میوه دراز کنی و از آن بهرهمند شوی.
این همه میوه و طعام و شرابکه درین عالم است از هر باب
هوش مصنوعی: در این دنیا میوهها، غذاها و نوشیدنیهای فراوانی وجود دارد که از جنبههای مختلف میتوان به آنها توجه کرد.
آفریده ست حق برای شماتا فتد یک به یک خورای شما
هوش مصنوعی: خداوند شما را خلق کرده است تا هر یک از شما به نوبت از نعمتها و فرصتها بهرهمند شوید.
گفت عارف که هر چه هست بلیبهر ما آفریده است ولی
هوش مصنوعی: عارف میگوید که هر چیزی که وجود دارد، بهطور یقین برای ما خلق شده است، اما در عین حال این موضوع به ما نیز بستگی دارد.
خلق ما از برای اینها نیستهستی ما فدای اینها نیست
هوش مصنوعی: وجود ما برای این چیزها نیست، زندگی ما فدای این چیزها نیست.
حق چو ایجاد نیک و بد کرده ستخلق ما از برای خود کرده ست
هوش مصنوعی: خداوند هنگامی که نیکی و بدی را خلق کرده، انسانها را نیز به خاطر خود آفریده است.
خوانده باشی و ما خلقت الجنگشته باشی به صدق آن موقن
هوش مصنوعی: اگر خوانده باشی که خداوند جن را آفریده، باید به صدق و حقیقت آن اطمینان داشته باشی.
لام تعلیل یعبدون را دادیأکلون را نکرد قطعا یاد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که خداوند بیان کرده که بندگان او تنها برای عبودیت و پرستش او خلق شدهاند، اما در مورد خوردن و آشامیدن و نیازهای زندگی هیچ الزامی برای پرستش وجود ندارد. یعنی هدف اصلی از خلقت انسان، عبودیت و ارتباط با خداست و نه صرفا مشغول شدن به کارهای دنیوی.
در نعم هر که روی منعم دیدبه نعم التفات نپسندید
هوش مصنوعی: هر کس که نعمتهای منعم را ببیند، نباید به نعمتها تنها توجه کند و از شخصی که آنها را داده غافل شود.
ساخت منعم به انس خود علمشانس با او بدل شد از نعمش
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که انسانی که در کنار دیگران باشد و از محبت و دوستی آنها بهرهمند شود، میتواند به آگاهی و دقت بیشتری دست یابد. به عبارت دیگر، بودن در جمع دوستان و نزدیکان، در امور دانایی و بینش او تأثیر مثبت خواهد گذاشت.
قوت و قوت ز حق گرفت مدامگشت مستغنی از شراب و طعام
هوش مصنوعی: همیشه از حق نیرو و قدرت دریافت کرد و به همین خاطر نیاز به شراب و غذا ندارد و بینیاز شده است.