بخش ۳ - نعت خواجه ای که ربقه بندگیش طوق گردن سر بلندان است و داغ غلامیش نشان دولت ارجمندان
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف مقام و بزرگی خواجه‌ای می‌پردازد که نزد شاهان مقام والایی دارد و بندگان او همواره به قول و عمل او گوش فرادهند. این خواجه به عنوان قبله و کعبه امید مؤمنان و عارفان است. کوی او همانند کعبه، مأمن و refugeی برای معتمدان است و شوری از عشق و غم او در دل عارفان می‌دمد.
شاعر به این نکته اشاره می‌کند که کعبه بدون حضور این خواجه، محلی تنگ و مملو از بتان بود و حضور او باعث پاکسازی دین و ارتقاء مقامش گردید. قدمگاه خلیل (حضرت ابراهیم) در این مکان مقدس به عرش رسید و حرمت و عظمت خاصی پیدا کرد.
شاعر همچنین به این نکته می‌پردازد که مردم از خوان نعمت خواجه بهره‌مند می‌شوند و در شرایط سخت مالی و قحطی، امیدشان به اوست. در این شعر، خواجه به عنوان منبع رحمت و عطا معرفی می‌شود و تمام موجودات از نعمت‌های او بهره می‌برند.
خواجه ای کش خیل شاهان بنده اندحلقه حکمش به گوش افکنده اند
هوش مصنوعی: خواستی که اشاره به شخصی دارد که در میان بسیاری از شاهان، مقام و منزلتی ویژه دارد و برخی از این شاهان به نوعی به او احترام گذاشته و خود را مطیع او میدانند. آنها همچون حلقهای به فرمان او درآمدهاند و به او گوش میدهند.
مقبلان را قبله جان روی اوستکعبه امید خاک کوی اوست
هوش مصنوعی: دنبالکنندگان و عاشقان به سوی او حرکت میکنند، زیرا چهرهاش مرجع دلهای آنان است و امیدهایشان به خاک کوچههای او وابسته است.
کویش آمد کعبه هر محرمیکعبه را نبود گزیر از زمزمی
هوش مصنوعی: در هر محفل و مراسمی، او به مانند کعبهای است که همه به سوی او میآیند و نمیتوان از آوای شیرین او فرار کرد.
زمزم آن چشم های پر نم استآب روی عارفان زان زمزم است
هوش مصنوعی: چشمان پرآب و اشک، مانند چشمهای زلال و ناب هستند که روح عارفان را سیراب میکنند.
نعره زمزم فشانان از غمشناله گردونچه های زمزمش
هوش مصنوعی: ناله و فریاد زمزم، که به خاطر غم و اندوهی که دارد، از آسمان به گوش میرسد.
کعبه بی وی از بتان پر سنگ بودبر خداجویان حریمش تنگ بود
هوش مصنوعی: کعبه بدون وجود او سرشار از بتها بود و برای کسانی که به خدا جستجو میکنند، دسترسی به آن بسیار مشکل و تنگ بود.
سعی او از بیخ و بن برکندشاندر بیابان عدم افکندشان
هوش مصنوعی: او تلاش کرد تا ریشههای آنها را از بیخ برکند و در دنیای عدم به حال خود رها کند.
شارع دین پاک گشت از سنگلاخبر خدا جویان شد آن میدان فراخ
هوش مصنوعی: راه دین از موانع و مشکلات پاک و صاف شده است و کسانی که دنبال خدا هستند، در این میدان وسیع و آزاد به جستجوی خود ادامه میدهند.
شد قدمگاه خلیل او را به کامعالی از یمن قدومش آن مقام
هوش مصنوعی: قدمی که خلیلالله گذاشت، باعث شد که آن مکان در یمن به جایگاهی عالی تبدیل شود.
بر حجر نام یمین الله نهادبر یمین الله به حرمت بوسه داد
هوش مصنوعی: بر روی سنگ نام خدا را نوشت و به خاطر احترام به آن، بوسهای بر دست راست خود زد.
دست کم داده ست در روی زمینهیچ کس را دستبوسی اینچنین
هوش مصنوعی: هیچ کس در دنیا چنین احترامی را از دیگران دریافت نکرده است.
مروه را رو در صفا بود از ازلسعی او مشکور در سهل و جبل
هوش مصنوعی: مروه همیشه در کنار صفا بوده و از ابتدا تلاش او قابل تقدیر است، چه در راههای آسان و چه در راههای دشوار.
نسخه کونین را دیباچه اوستجمله عالم مفلسند و خواجه اوست
هوش مصنوعی: جهان یک کتاب است و همه موجودات در آن، در واقع، بینوا و محتاج هستند، اما خداوند در این کتاب، نویسنده و آفریننده است.
طعمه از خوان عطایش می خوریمزله از نزل نوالش می بریم
هوش مصنوعی: ما از سفره عظمت او بهره‌مند میشویم و از لطف و بخشش او بهره میگیریم.
خلقی از کم طاعتی در خشکسالاز کفش دارند امید نوال
هوش مصنوعی: مردم در سالی که drought و کمبود باران دارند، به رغم نافرمانیها و ناملایمات، هنوز امید دارند که از جایی نعمت و برکت به سراغشان بیاید.
هر که چیند ریزه زین خوان کرماز گزند قحطسال او را چه غم
هوش مصنوعی: هر کسی که از نعمت‌های این سفرهی پرخیر و برکت چیزی بردارد، در برابر سختیها و کمبودها نگرانی نخواهد داشت.