بخش ۳۸ - اشارت به آنکه مقصود ازین مدحت ها مدحت شهریار کامگاریست خلدالله ملکه و سلطانه
هوش مصنوعی: در این قطعه، شاعر به ارائه نکات فلسفی و اندیشمندانه می‌پردازد. ناصح با لحنی ملایم و محبت‌آمیز، به فردی می‌گوید که فکر کردن به موضوعات بیهوده بی‌فایده است و تاکید می‌کند که هر چیزی که در دنیای مادی وجود دارد، به زودی زوال خواهد یافت. او به اهمیت هدف و مقصود اشاره می‌کند و از کسی که به مدح شاه می‌پردازد، می‌خواهد که کمتر درباره شخصی که دیگر نیست سخن بگوید. در ادامه، شاعر نیز بر تمایل خود به مدح شاهی تأکید می‌کند که در اوج قدرت و اقبال است و موفقیت‌ها و منابع او را می‌ستاید. در نهایت، به رازهایی که برای افراد خاص محفوظ است و بر محرم نبودن دیگران نسبت به این رازها اشاره می‌کند.
شب خرد آن ناصح شیرین خطابکرد مشفق وار آواز عتاب
هوش مصنوعی: در شب، فردی با محبت و دلسوزی، به ناصح شیرین کلام خطاب می‌کند و با صدای آرام و محبت‌آمیز، نکاتی را متذکر میشود.
گفت جامی فکرت بیهوده چندسودن این کلک نافرسوده چند
هوش مصنوعی: گفت چرا وقت خود را بیهوده صرف میکنی و به چیزهای بیفایدهای میپردازی؟
هر که بر ملک بقا فیروز نیستدی به فرض ار بوده است امروز نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که در دنیای باقی و جاودانه موفق نیست، حتی اگر دیروز کامروا بوده، امروز دیگر آن وضعیت را ندارد.
گم مکن سر رشته مقصود رامدح کم گو شاه ناموجود را
هوش مصنوعی: ذر نفسی غافل نشو و هدف اصلی خود را فراموش نکن. از تعریف و تمجید بیهوده از پادشاهی که وجود ندارد، پرهیز کن.
گفتم ای سرچشمه دانشوریبر تو ختم اندیشه نطق آوری
هوش مصنوعی: در اینجا، فرد به یک منبع بزرگ و عمیق دانش اشاره می‌کند و از او می‌خواهد که تمامی اندیشهها و سخنانش را به پایان برساند و به نوعی به او احترام میگذارد. این بیان نشاندهندهی ارادت به علم و دانایی است.
قصد من زین مدح شاه دیگر استکافسر اقبالش اکنون بر سر است
هوش مصنوعی: نیت من از ستایش این پادشاه چیز دیگری است، زیرا اکنون شانس و اقبال او در اوج است.
هفت کشور سخره فرمان اوستهفت دریا رشحه احسان اوست
هوش مصنوعی: هفت کشور زیر سلطه اوست و هفت دریا نشانه لطف و بخشش اوست.
وصف خاصان به ز عام اندر نهفتباد صافی وقت آن عارف که گفت
هوش مصنوعی: خاصان به آنچه که بر عامّان پوشیده است، وصف و ویژگیهای خاص خود را دارند. در اینجا، اشاره به زمان عارف میشود که به حقیقت و ژرفای موضوع پی برده و آن را بیان کرده است.
«خوشتر آن باشد که وصف دلبرانگفته آید در لباس دیگران »
هوش مصنوعی: زیباتر این است که درباره دلرباها و زیباییهایشان با زبان دیگری صحبت شود و به نوعی از دیدگاههای مختلف مورد توصیف قرار گیرند.
هر کس آری محرم این راز نیستبر رخ هر محرم این در باز نیست
هوش مصنوعی: هر کسی نمیتواند به عمق این راز پی ببرد و فقط کسانی که محرم هستند میتوانند وارد این راز شوند. برای دیگران، امکان دسترسی به این موضوع وجود ندارد.