بخش ۶۶ - تنگدل شدن سلامان از ملامت پدر و روی در صحرا نهادن و آتش افروختن و با ابسال به هم به آتش درآمدن و سوخته شدن ابسال و سالم ماندن سلامان
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف حال عاشقی می‌پردازد که تحت فشار و عذاب شدید قرار دارد. عاشق، با وجود عشق و آرزوی یار، از غم بر دلش حاکم است و هیچ چیز او را آرام نمی‌کند. او در تلاش برای رهایی از این درد، با کمک عشق خود به ابسال، تصمیمی نهایی می‌گیرد و به نابودی خود فکر می‌کند.
سپس، او برای سوختن آتش عشق خود، هیمه جمع می‌کند و آتش بزرگ و درخشانی برپا می‌کند. این آتش نمادی است از عشق و درد او، و او و ابسال از دیدن این آتش خوشحال می‌شوند. حالا با این همه عذاب و کنش‌ها، شاعر به قدرت و همت مردان اشاره می‌کند؛ اینکه کسانی که بی‌همت هستند نمی‌توانند درک کنند و فقط مردان بزرگ می‌توانند حقیقت را ببینند و آن را بپذیرند. در نهایت، شاعر از تفاوت بین ارزش واقعی و ظاهری حرف می‌زند، با مثالی از طلا که گرچه ممکن است در آتش بسوزد، اما ارزش واقعی‌اش همیشه باقی می‌ماند.
کیست درعالم ز عاشق زارترنیست کار از کار او دشوارتر
هوش مصنوعی: در دنیای عشق، آیا کسی هست که مثل عاشق زار و درمانده باشد؟ کار او بسیار دشوارتر از آن است که بتوان آن را تحمل کرد.
نی غم یار از دلش زایل شودنی تمنای دلش حاصل شود
هوش مصنوعی: دلتنگی و غم یار هرگز از دل او دور نمیشود و آرزوهای دلش هم به واقعیت نخواهد پیوست.
مایه آزار او بیگاه و گاهطعنه بدخواه و پند نیکخواه
هوش مصنوعی: آزار او در زمانهای نامناسب و همچنین کنایههای حسادتآمیز دیگران و نصیحتهای افرادی که خیرخواه هستند، موجبات ناراحتیاش را فراهم می‌کند.
چون سلامان آن نصیحت ها شنیدجامه آسودگی بر خود درید
هوش مصنوعی: وقتی سلامان آن پند و نصیحتها را شنید، لباس آسایش و راحتی خود را کند.
خاطرش از زندگانی تنگ شدسوی نابود خودش آهنگ شد
هوش مصنوعی: او از زندگی خسته و نگران شده و به سوی نابودی خودش حرکت کرده است.
چون حیات مردنی در خور بودمردگی از زندگی خوشتر بود
هوش مصنوعی: اگر زندگی به گونهای باشد که مردن در آن بهتر از زنده بودن احساس شود، در آن صورت مردن از زندگی جذابتر خواهد بود.
روی با ابسال در صحرا نهاددر فضای جانفشانی پا نهاد
هوش مصنوعی: او با چهرهای زیبا در دشت قدم گذاشت و در فضایی که مملو از ایثار و فداکاری بود، حرکت کرد.
پشته پشته هیمه از هر جا بریدجمله را یکجا فراهم آورید
هوش مصنوعی: چوبهای درختان را از هر مکانی جمع کنید و همه را به یکجا بیاورید.
جمع شد زان پشته ها کوهی بلندآتشی در پشته و کوه او فکند
هوش مصنوعی: از تودههای خاک و سنگ، کوهی بلند شکل گرفته و آتشی در آن تودهها و بر روی کوه افکنده شده است.
هر دو از دیدار آتش خوش شدنددست هم بگرفته در آتش شدند
هوش مصنوعی: هر دو از دیدن آتش شاد شدند و دست یکدیگر را گرفته و وارد آتش شدند.
شه نهانی واقف آن حال بودهمتش بر کشتن ابسال بود
هوش مصنوعی: شهباز پنهان از وضعیت او آگاه بود و تصمیمش بر این بود که ابسال را از میان بردارد.
بر مراد خویشتن همت گماشتسوخت او را و سلامان را گذاشت
هوش مصنوعی: او برای رسیدن به خواستههایش تلاش کرد و به همین دلیل سلامان را ترک کرد.
بود آن غش بر زر و این زر خوشزر خوش خالص بماند و سوخت غش
هوش مصنوعی: او میگوید که طلا کهنه و تقلبی بوده، اما طلا خود، به خوبی و خالصیاش باقی مانده و تنها تقلبیاش از بین رفته است.
چون زر مغشوش در آتش فتدگر شکستی اوفتد بر غش فتد
هوش مصنوعی: وقتی طلا در آتش قرار می‌گیرد و خالص میشود، اگر بشکند، در همان حالت ناخالصش میافتد.
کار مردان دارد از یزدان نصیبنیست این از همت مردان غریب
هوش مصنوعی: کارهای بزرگ و موفقیتها حاصل اراده و تلاش مردان است و ارتباطی به کمک خداوند ندارد؛ این موفقیتها نتیجه کوشش و همت افرادی است که در شرایط دشوار و غریب قرار دارند.
پیش صاحب همت این ظاهر بودهر که بی همت بود منکر بود
هوش مصنوعی: هر کس که عزم و اراده قوی داشته باشد، در نظر دیگران خود را با عزت و بزرگی نشان میدهد، اما کسی که فاقد همت باشد، به راحتی منکر تواناییها و ارزشهای دیگران میشود.