بخش ۵۲ - عقد پانزدهم در خوف که طریق احتیاط ورزیدن است و بر نعمت امنیت و انبساط لرزیدن
هوش مصنوعی: این متن به اهمیت تفکر و آگاهی از مرگ و عاقبت‌نگری در زندگی اشاره دارد. شاعر هشدار می‌دهد که انسان‌ها به‌طور معمول در غفلت و اشتیاق به دنیا و خوشی‌ها زندگی می‌کنند و از مرگ و نتایج اعمال خود غافل‌اند. او تأکید می‌کند که باید از زندگی بی‌دقت و بی‌محابا پرهیز کرد و به درستی از لحظات زندگی استفاده کرد. یادآوری می‌کند که در روز قیامت، اعمال انسان‌ها سنجیده می‌شود و هر کسی باید با آگاهی از عواقب کارهایش زندگی کند. در پایان، بر لزوم پرهیز از غرور و توجه به خردمندی و تقوای الهی تأکید می‌شود و می‌گوید که تنها درخواست ترس از خداوند می‌تواند نجات‌دهنده باشد.
ای دلت را سر بی‌خویشی نهجنبش عاقبت‌اندیشی نه
هوش مصنوعی: ای دلت، هنگامی که بیدلی و بیفکری به سر میبری، اندیشهای برای آیندهات نداشته باش.
گه به کاشانه نهی گاه به باغمسند ایمنی و مهد فراغ
هوش مصنوعی: گاهی در خانهات آرام مینشینی و گاهی در باغی که مامن راحتی و آسایش است.
کرده‌ای عام گل منزل دلاز تو تا عالم دل صد منزل
هوش مصنوعی: دل من به خاطر تو پر از زیباییها و احساسات شده است. از وجود تو تا عمق قلبم، هزاران حس و حال مختلف را تجربه کردهام.
چرخ را بین که چه بیداد فن استمرگ را بین که چه بنیاد کن است
هوش مصنوعی: به چرخ زندگی توجه کن که چه بیعدالتیای در آن وجود دارد و به مرگ نگاه کن که چه پایهای برای آن شکل گرفته است.
آن ز بیداد فنی بر سر کینوین ز بنیاد کنی کرده کمین
هوش مصنوعی: او از ظلم و ستم و به خاطر کینهای که دارد، به بیخ و ریشهات حملهور می‌شود و در کمین نشسته است.
تو به غفلت ز همه آسودهراهِ بازی و هوس پیموده
هوش مصنوعی: تو به خاطر بیتوجهیات از همه چیز فارغ شدهای و در مسیر بازی و سرگرمی قدم گذاشتهای.
گر به دل آیت ترسیت بودوز خردمندی درسیت بود
هوش مصنوعی: اگر در دل تو نشانهای از ترس وجود داشته باشد و از عقل و خرد درس بگیری،
به که بی‌ترس خوری و آشامیدر صف بی‌خردان آرامی
هوش مصنوعی: بهتر است که بیدغدغه و بی‌ترس، زندگی کنی و از لذتها بهرهمند شوی، حتی اگر در میان افرادی بیخود و بیفکر قرار داشته باشی.
یاد کن زانکه رسد مرگ فرازکار بر تو شود از مرگ دراز
هوش مصنوعی: یادآوری کن که وقتی مرگ به سراغت میآید، کارهایت به پایان میرسد و زندگیات به پایان میرسد.
کشی از خانه آراسته رختپای بر تخته نهی از سر تخت
هوش مصنوعی: تو از خانه زیبایی خارج میشوی و پا بر روی تختهای میگذاری که از بالای تخت به آن دسترسی داری.
از سر تخته برندت سوی خاکوز بلندیت به آن تیره مغاک
هوش مصنوعی: تو از اوج بلندی به زمین میافتی و از آن ارتفاع به دنیایی تاریک و عمیق میروی.
بردت از همه شمشیر اجلدر ته خاک تو مانی و عمل
هوش مصنوعی: سرنوشت ناگزیر تو را از همه چیز جدا می‌کند، اما در نهایت خودت و کارهایت در دل زمین باقی میمانند.
یاد کن زانکه ز آوازه صورشق شود بر بدنت شقه گور
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش که زمانی که صور دمیده می‌شود، قبر خود را ترک خواهی کرد و به سرنوشت خود خواهی پیوست.
همچو لاله بدر آیی ز کفنبا دلی غرقه به خون عریان‌تن
هوش مصنوعی: تو همانند گل لاله، از زیر کفن بیرون میآیی با دلی که غرق در خون است و بدنی عریان.
تابدت شعشعه مهر به فرقدر عرق گردی ازان شعشعه غرق
هوش مصنوعی: تابش مهر بر سرت چنان است که در اثر آن، تمام وجودت غرق در نور و روشنایی می‌شود.
یاد کن زانکه در آن روز گراننامه گردد ز چپ و راست پران
هوش مصنوعی: به یاد آور که در آن روز دشوار، نامهای از هر سو به پرواز در میآید.
نامه آید به یکی از سوی راستوان دگر را ز چپ پر کم و کاست
هوش مصنوعی: نامهای به یکی از طرفها میرسد و نامهای دیگر از طرف دیگر، که ممکن است کمی متفاوت باشد.
یاد کن زانکه چو میزان بنهندپله نیک و بدت عرضه دهند
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش که زمانی که ترازویی برای سنجش نیک و بد تو قرار دهند، اعمالت به نمایش گذاشته می‌شود.
زان دو پله یکی افزون آیدحال هر پله دگرگون آید
هوش مصنوعی: از یکی از پلهها که بالا بروی، حالت و وضعیتت تغییر می‌کند و هر پلهای که بالا میروی، حال و هوای متفاوتی پیدا میکنی.
یاد کن زانکه نهی پا به صراطیا به اندوه روی یا به نشاط
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش که وقتی قدم به راه میگذاری، یا باید با اندوه روبرو شوی یا با شادی.
یا گرانی کشدت سوی جحیمیا سبک بگذری از وی چو نسیم
هوش مصنوعی: اگر بار سنگینی بر دوش داشته باشی، به جهنم میروی یا اگر سبکبار باشی، مثل نسیم به آرامی عبور میکنی.
یاد کن زانکه نماید ناگاهپیش روی تو به یک بار دو راه
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش کسی را که ناگهان در مقابل تو دو گزینه را به صورت همزمان نمایش می‌کند.
ره از آن سان که قضا بر تو نوشتیا به دوزخ بردت یا به بهشت
هوش مصنوعی: راهی که برای تو مقدر شده است، یا تو را به آتش دوزخ میبرد یا به بهشت.
یاد کن زانکه برد هوش ز قومهیبت نعره «وامتازوا الیوم »
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش که صدای ترسناک «از یکدیگر جدا شوید امروز» از بین مردم، هوش و فهم آنها را میبرد.
مجرمان بار تعب بردارندمحرمان راه طرب بردارند
هوش مصنوعی: بزهکاران هنوز بار سنگینی از مشکلات و سختیها را به دوش میکشند، در حالی که کسانی که رازدار و رفیق هستند، راهی برای شادی و لذت پیدا کردهاند.
صد ازین واقعه هایل بیشتو چنین بی‌خبر و غافل کیش
هوش مصنوعی: این ماجراها بسیار مهمتر از آن هستند که تو اینگونه بی‌خبر و غافل باشی.
بازگو کین همه مغروری چیستوز ره اهل خرد دوری چیست
هوش مصنوعی: بگو که این همه خودپسندی از کجا ناشی می‌شود و چرا از راه خردمندان دور افتادهای؟
گر غرور تو به کاخ است و سرایخوشی منزل و آرایش جای
هوش مصنوعی: اگر شما به خاطر جایگاه و خانهتان به خود مفتخر هستید و در آرایش و زیباییتان غرق شدهاید، بدان که اینها باعث نمیشود که شما بزرگتر یا ارزشمندتر از دیگران باشید.
بین که آدم ز چنان حور آبادبه یکی وسوسه چون دور افتاد
هوش مصنوعی: بدان که انسان با وجود حوری زیبا و بهشتی، به خاطر یک وسوسه به راحتی از مسیر درست دور می‌شود.
ور غرور تو به علم است و کمالیا به گنج زر و بسیاری مال
هوش مصنوعی: اگر عزت و افتخار تو به دانش و قابلیتهایت باشد یا به اندازه زیادی ثروت و دارایی،
خیز و مصحف بگشا وز قرآنقصه بلعم و قارون بر خوان
هوش مصنوعی: بپا خیز و کتاب آسمانی را بگشای و داستان بلعم و قارون را از روی قرآن بخوان.
ور غرور تو به اصل است و نسبشرف جد و کرم ورزی اب
هوش مصنوعی: اگر بزرگمنشی و عزت تو به اصل و نسل و شرافت جد و کرم باشد، پس...
بشنو افسانه نوح و پسرشکه چو طوفان غم آمد به سرش
هوش مصنوعی: به داستان نوح و پسرش گوش کن که چگونه وقتی طوفان غم به سراغشان آمد، چه اتفاقی افتاد.
ور به طاعتوری و تقدیس استمایه عبرت تو ابلیس است
هوش مصنوعی: اگر در عبادت و بندگی خبرهای و به تقدیس و ستایش مشغولی، باید بدانی که عبرت تو ابلیس است.
ور به دیدار نکوکاران استکه نظرگاه وفاداران است
هوش مصنوعی: اگر با نیکوکاران ملاقات کنی، همانطور که به آنها نگاه میکنی، به وفاداران نیز توجه کن.
هر که را روی به بهبود نداشتدیدن روی نبی سود نداشت
هوش مصنوعی: هر کسی که به سمت بهبود و بهتر شدن نرود، دیدن چهره پیامبر هیچ فایدهای برایش ندارد.
پای همت بکش از دام غرورمی غفلت مخور از جام غرور
هوش مصنوعی: باید از تلهی خودخواهی و غرور دوری کنی و فریب تلخیهای ناشی از آن را نخور.
نیست کاری ز خدا ترسی بهجهد کن داد خدا ترسی ده
هوش مصنوعی: این بیت می‌گوید که از خدا ترسانی وجود ندارد؛ بنابراین تلاشت را به کار بگیر و از خداوند کمک بخواه.
هر که در کشتی این ترس نشستترس کس کشتی او را نشکست
هوش مصنوعی: هر کسی که در مسیر این ترس قرار گیرد، ترس هیچکس نمیتواند او را شکست دهد.