بخش ۹۴ - عقد بیست و نهم در قناعت که بر حد ضرورت وقوف نمودن است و چشم طمع به زیادتی نگشودن
هوش مصنوعی: این شعر به نقد حرص و طمع می‌پردازد و بر اهمیت قناعت تأکید می‌کند. شاعر با استفاده از تمثیل‌هایی مانند مور، دل را به مخاطب می‌زند که حرص باعث می‌شود انسان‌ها در پی زنجیره‌ای از خواسته‌ها گرفتار شوند و در نهایت هیچ به دست نیاورند. حرص، مانند موش، در جان انسان می‌کوشد و او را از آنچه که دارد محروم می‌سازد. قناعت به عنوان روشی برای رسیدن به آرامش و آسایش معرفی می‌شود و شاعر می‌گوید که کسی که در قناعت باشد، آزاد و سعادتمند است، در حالی که طامع، بنده و اسیر خواسته‌های بی‌پایان خود است.
در پایان، قناعت ارائه می‌شود به عنوان گنجی درون، که آرامش و عشق به زندگی را به ارمغان می‌آورد، در حالی که حرص فقط رنج و بی‌قراری را به دنبال دارد. شعری زیبا که دعوت به زندگی ساده و قانعانه می‌کند.
ای کمر بسته به صد حرص چو موروای تو گر بری این حرص به گور
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر حرص و طمع خود مانند مورچگان زحمت میکشی، افسوس اگر همین حرص و طمع تو را به قبر ببرد!
خرمن هستی تو شد جو جوبهر دانه تو چنین در تک و دو
هوش مصنوعی: زندگی و هستی تو همچون انباری پر از دانههاست که در جستجوی تو در حال حرکت و تکاپوست.
چون شود هیچ ندانم حالتدور گردون چو کند پامالت
هوش مصنوعی: هرگاه که هیچ چیز را ندانم، نمیدانم که چگونه دور زمان ممکن است بر تو تاثیر بگذارد.
در کمین خانه دوران دو رنگزخم زد بر دل تو کبر پلنگ
هوش مصنوعی: در کمین خانه، در انتظارِ رفتار روزگار، زخمهایی به دل تو زده شده که ناشی از غرور و خودخواهی است. این زخمها به دلیل فریبندگی و دو رنگی دنیا بر دل تو نشستهاند.
حرص در جان تو موش است بکوشتا به زخمش نرسد آفت موش
هوش مصنوعی: در وجود تو حرص و طمع مانند موشی است که به آن دقت کنی و مراقب باشی تا به زخمش آسیب نرساند.
گر دو عالم زبر و زیر شوددیده حرص کجا سیر شود
هوش مصنوعی: اگر تمام جهان را هم ببینی و به دست بیاوری، باز هم حسرت و حرص تو سیر نخواهد شد.
صاد کز سلک حروفش زیرییافت چشمیست تهی از سیری
هوش مصنوعی: حرف "صاد" از میان حروف الفبا، چشمی را ایجاد کرده که همیشه تشنه و بینهایت است و هیچگاه سیر نمیشود.
چند در آز شوی عمر گسلچیست زین عمر درازت حاصل
هوش مصنوعی: چند بار میخواهی با آز و حرص برای به دست آوردن چیزهای مادی عمر خودت را بگسلی؟ در این مدت طولانی که زندگی میکنی، چه چیزی واقعا به دست آوردهای؟
دلت از آز بپرداز که هستماهی از آز گرفتار به شست
هوش مصنوعی: دل خود را از حسادت و آز دور کن، چون کسی که به این احساسات گرفتار شود، مانند ماهی است که به دام افتاده است.
خاطر از آز تهی کن که مداممرغ را آز کند بسته دام
هوش مصنوعی: دل خود را از آز و نگرانی خالی کن، زیرا همواره فکر و خیال باعث می‌شود که همانند پرندهای در دام گرفتار شوی.
حرص در کن مکن دین هنر استحرص درکش مکش خود خطر است
هوش مصنوعی: به خودت فشار نیاور، چون تلاش برای به دست آوردن چیزها ممکن است به ضررت تمام شود. بهترین کار این است که درک کنی و از زیادهخواهی دوری کنی.
گلخن حرص بود تیره و تنگکن به گلزار قناعت آهنگ
هوش مصنوعی: در دل حرص و طمع، فضایی تاریک و محدود وجود دارد، اما به سوی باغ قناعت برو و از نعمتهای آن بهرهمند شو.
گل که از خاک قناعت خیزدنافه در ناف ریاحین بیزد
هوش مصنوعی: گلی که از خاک اندک و خضوع به وجود میآید، بوی خوشی مانند خوشبویی گلهای دیگر پخش می‌کند.
کنز لایفنی از وی گهریستمال لاینفد از وی خبریست
هوش مصنوعی: دنیا دارای گنجینهای پایدار و ارزشمند است، که از آن خبرهایی نیست و مال و ثروت دنیوی نیز ناپایدار و زودگذر است.
آن گهر زیور گوش خرد استوین خبر مایه عمر ابد است
هوش مصنوعی: این گوهر، زینت گوش خردمندان است و این خبر، سبب زندگی جاودانه است.
فاقد قاف قناعت عنقانیست جز ناعب انواع غنا
هوش مصنوعی: شخصی که به قناعت و رضایت از کمترینها نمیرسد، به درستی نمیتواند از فراوانی و ثروت بهرهمند شود. در واقع، تنها کسانی که میتوانند از ثروتهای مختلف استفاده کنند، در جستوجوی بیشتر و بیشتر هستند.
گنج خالی ز قناعت رنج استهم قناعت که قناعت گنج است
هوش مصنوعی: اگر انسان قناعت نداشته باشد، حتی اگر داراییهای زیادی داشته باشد، احساس کمبود و رنج می‌کند. اما قناعت، خود به تنهایی مثل یک گنج باارزش است.
دنیی کم که تو را هست پسندچو دهد دست بدان شو خرسند
هوش مصنوعی: اگر دنیا آنچه تو دوست داری به تو بدهد، باید با آنچه داری راضی و شاد باشی.
کم که نزدیک به کارت سازدبه ز بسیار که دور اندازد
هوش مصنوعی: کم بودن ولی نزدیک و همراه بودن به کار تو کمک بیشتری می‌کند تا اینکه خیلی زیاد باشد اما دور از دسترس.
قانع از رنج طلب آسوده ستطامع اندر طلب بیهوده ست
هوش مصنوعی: کسی که به داشتههای خود راضی باشد، از زحمت و تلاش برای بدست آوردن چیزهای بیشتر راحت و آسوده است، اما کسی که همیشه در پی خواسته‌های بیفایده و اضافی است، هیچگاه آرامش نخواهد داشت.
هر چه دادند به آن داده بسازسوی ناآمده گردن مفراز
هوش مصنوعی: هر چیزی که به تو دادهاند، با آن بساز و راضی باش؛ به چیزهایی که هنوز نیامدهاند توجه نکن و برای آنها سر خود را بالا نبر.
در قناعت که تو را دسترس استگر همین عزت نفس است بس است
هوش مصنوعی: اگر بتوانی به قناعت و خویشتنداری دست یابی، همین که عزت نفس داشته باشی، کافی است.
گر عنان سوی قناعت تاییزندگانی خوش آندم یابی
هوش مصنوعی: اگر به قناعت و رضایت دست یابی، زندگیات در آن لحظه خوش و سرشار از آرامش خواهد بود.
هست زیر فلک گردندهقانع آزاده و طامع بنده
هوش مصنوعی: در دنیا، افرادی وجود دارند که آزاد و راضی از زندگی خود هستند، و در عوض، برخی دیگر هستند که به دنبال خواسته‌ها و مال دنیا بوده و وابسته به آنها هستند.
نیست جز قاعده بیخردیاز طمع بندگی همچون خودی
هوش مصنوعی: بخشش طمع و وابستگی به خود را نشان میدهد که انسان را دچار بیخردی می‌کند.