بخش ۱۰۰ - عقد سی و یکم در بعض دیگر از فضایل نوع انسان چون حلم و مدارا و عفو و احسان
هوش مصنوعی: این شعر درباره خشم و آثار منفی آن بر انسانی است. شاعر به فردی که از خشم افروخته شده، هشدار می‌دهد که آتش خشم نه تنها به خود او، بلکه به دیگران نیز آسیب می‌زند. او توصیه می‌کند که با حلم و صبر به مشکلات پاسخ دهد و از زبان خود برای آزار دیگران استفاده نکند. ترغیب به نیک اندیشی و عفو برای کسانی که به ما آسیب رسانده‌اند، از دیگر مضامین شعر است. در نهایت، شاعر به این نکته می‌پردازد که اگر فردی دچار خشم شود، نه تنها خود را آسیب‌پذیر می‌کند، بلکه در پی آن می‌تواند به دوزخ دچار شود. بنابراین، آرامش و نیکی باید در جایگاه خشم قرار گیرد.
ای رخ افروخته از آتش خشمخرمنت سوخته از آتش خشم
هوش مصنوعی: ای چهرهات که از خشم میدرخشد، زندگیات تحت تاثیر این خشم آتشین قرار گرفته است.
از خسان آتشی افروخته ایتر و خشک خود ازان سوخته ای
هوش مصنوعی: تو آتشی را به وجود آوردهای که هم تر و هم خشک را میسوزاند و خودت هم از آن آسیب دیدهای.
خار خشکی که ز تو صد خرمنشود از یک شرر آتش روشن
هوش مصنوعی: یک خار معمولی که در خشکی پیدا میشود، می‌تواند از یک جرقه آتش، شعلهور و روشن شود و آتش بزرگی به راه بیندازد.
آب حلمی بزن این آتش رادر ته پای کش این سرکش را
هوش مصنوعی: آب خونسردی بپاش تا این آتش را خاموش کنی و این سرکش را وادار به آرامش کنی.
دهن از گفتن بیهوده ببندلبت آلوده به ناخوش مپسند
هوش مصنوعی: دهان خود را از گفتن حرفهای بیفایده ببند، زیرا زبان تو به چیزهای ناخوشایند آلوده است.
بهر آزار مکش تیغ زبانبر زبونان مگذر تیغ زنان
هوش مصنوعی: به خاطر آزار دیگران زبان خود را به کار نینداز و با تیر زبان به کسی حمله نکن.
هر زمان پهن مکن از سر کینپنجه در سیلی مشتی مسکین
هوش مصنوعی: هرگز به خاطر کینه و دشمنی، انسانهای بیگناه را آزار نده.
دمبدم بر تنی از جرم بریپر مکن مشت ز بیدادگری
هوش مصنوعی: هر لحظه بر تن کسی که به گناه آلو د است، بیش از حد فشار نیاور و به او ظلم نکن.
لب فرو بند به دندان ستمبازکش از لگد ظلم قدم
هوش مصنوعی: سکوت کن و به دندانهای خود فشار بیاور، تا از زیر فشار ظلم و سختی، قدمی برای رهایی برداری.
چون ستوران حرون چند ز حدمی بری زخم به دندان و لگد
هوش مصنوعی: مانند اسبهای وحشی، گاه از تحمل فراتر میروی و در دل درد و زخم، به شدت میکوشی و ضربه میزنی.
خشم کم کن که بود روز جزاترک خشمت سپر خشم خدا
هوش مصنوعی: خشم خود را کاهش بده، زیرا در روز قیامت، رها کردن خشم خود می‌تواند تو را از خشم خداوند حفظ کند.
سازد ارد دست نگیرد سپرتدوزخ آماج سهام شررت
هوش مصنوعی: اگر در زندگی خود به اعمال نیک و محبت ادامه دهی، از عذاب و مشکلات دور خواهی بود و در امان خواهی ماند.
رویت امروز به بهروزی کنبهر فردات سپردوزی کن
هوش مصنوعی: امروز با زیبایی خود را خوشحال کن تا فردا به خوبی و سعادت برسی.
حلم اگر چند گران است چو کوهمی رسد بر دل ازان رنج و ستوه
هوش مصنوعی: صبر و بردباری اگرچه گران و دشوار است، اما مانند کوهی بر دل انسان سنگینی می‌کند و از رنج و زحمتها تاثیر میگذارد.
رو در آن کوه کن از موج عقبپیش ازان کت گذرد موج ز لب
هوش مصنوعی: در آن کوه، چشمانت را از روند موجها برگردان، پیش از آنکه موجها از لبانت عبور کنند.
حلم کشتی و غضب طوفان استصاحب حلم چو کشتیبان است
هوش مصنوعی: صبر و بردباری مانند یک کشتی است که در دریای طوفانی قرار دارد. کسی که دارای بردباری است مانند ناخدای آن کشتی میباشد.
زور طوفانش چو کشتی شکندموج طوفان به هلاکش فکند
هوش مصنوعی: وقتی طوفان قدرتش را نشان می‌دهد، کشتی را در هم میشکند و آن را به هلاکت میرساند.
سال ها راه گنه پیمودیقدم سعی به ره فرسودی
هوش مصنوعی: سالها در مسیری پر از گناه گذراندهای و تلاشهای تو در این راه بینتیجه مانده است.
هر چه کردی نپسندید خدایکه خلد نشتر خاریت به پای
هوش مصنوعی: هر کاری که انجام دادی، خداوند آن را نپسندید و بهشت تو همچون خار زیر پای توست.
تو هم این شیوه بیاموز آخرزآتش قهر میفروز آخر
هوش مصنوعی: تو نیز این روش را یاد بگیر، که از آتش خشم نپردازید و به آن دامن نزنید.
خرده بر کم خردان بیش مگیررنج نیکان و بدان پیش مگیر
هوش مصنوعی: به رابطه و رفتار خود با افراد کمخرد بیش از حد انتقاد نکن و نگذار که رنجی که از دست نیکان و بدیان میکشی، تو را درگیر کند.
هر که غمگین کندت شادش کنوان که بندت نهد آزادش کن
هوش مصنوعی: هرکسی که تو را ناراحت می‌کند، سعی کن او را خوشحال کنی و به فردی که تو را به بند کشیده، آزادی بده.
نیکی اندیش بداندیشان باشمصلحت کوش خطاکیشان باش
هوش مصنوعی: با خوب اندیشیدن، به نفع خود و دیگران عمل کن و در پی منفعت مردم باش، حتی اگر تصمیمات آنها اشتباه باشد.
گنج دان رنج جفاکاران راباغ خوان داغ دل آزاران را
هوش مصنوعی: دانش و آگاهی از مشکلات و رنجهایی که افرادی که ستمگر هستند، به وجود میآورند، به مانند باغی است که دل را میآزارد و باعث درد و عذاب میشود.
پیشه کن عفو به خوبی و خوشیگذر از ناخوشی کینه کشی
هوش مصنوعی: نیکو رفتار کن و با عفو و بخشش از بدیها و کینهها عبور کن تا زندگی را با خوشی بگذرانید.
در صف عفو و کرم منتظمیبهتر از کشمکش منتقمی
هوش مصنوعی: بهتر است در صف بخشش و مهربانی منتظر بمانی تا درگیر دعوا و انتقامجویی شوی.
کینه خواهی روش احسان نیستهر که احسان نکند انسان نیست
هوش مصنوعی: اگر کسی کینه داشته باشد، نمیتواند به درستی عمل نیکی انجام دهد. همچنین، هر کسی که نیکی نکند، نمیتواند انسان واقعی به شمار آید.
مشو از ورزش بی احسانیخارج از دایره انسانی
هوش مصنوعی: از انجام کارهایی که ناشایست و بیفایده هستند پرهیز کن و همواره در چارچوب انسانی و انسانیته رفتار کن.
هر دم از دیو پریشان چه شویوز غضب سخره شیطان چه شوی
هوش مصنوعی: هر لحظه از دیوانگی سردرگم نشو و از خشم شیطان دست نکش.
همه تن پای شده همچون گویاندرین معرکه داری تک و پوی
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف حالتی می‌پردازد که فرد تمام وجودش به گونهای درگیر و مشغول است که مانند یک گوی در میدانی پر از حرکت و جنبش به سر میبرد. او به صورت متمرکز و فعال در این عرصه حضور دارد و تمام تلاشش را برای پیشرفت و حرکت به جلو به کار میگیرد.
دیو افتاده تو را در دنبالمی دهد گردشت از حال به حال
هوش مصنوعی: شخصی که تحت تأثیر وسوسهها و مشکلات قرار گرفته، طوری درگیر شده که آرامش و ثبات خود را از دست داده است و در حال تغییر وضعیت و احساسات متفاوتی است.