بخش ۱۰۷ - حکایت آن زاغ و کبوتر که به مناسبت لنگی همپای یکدیگر شده بودند
هوش مصنوعی: در این شعر، عارفی با شگفتی دو موجود غیربه هم، یعنی حمام و زاغ را در یک باغ می‌بیند که به‌صورت مشترک از یک شاخ میوه می‌چینند. او حیرت‌زده است که چگونه این دو ناجنس، به‌عنوان نمادهای مختلف، در کنار هم قرار گرفته‌اند. سپس عارف متوجه می‌شود که این تعامل ناشی از صفت مشترک آنهاست، به‌جای نسبت خانوادگی. او به این نتیجه می‌رسد که دو موجود با نسب مشترک نباید الزاما نزدیک هم باشند، بلکه نزدیکی به یکدیگر بستگی به آشنایی و ادب آنها دارد. این شعر به رابطه‌های انسانی و معنای واقعی نزدیکی در جامعه می‌پردازد.
عارفی طوف کنان رفت به باغدید در باغ حمامی با زاغ
هوش مصنوعی: یک عارف در حال پرواز به باغی رفت و در آنجا پرندهای به شکل حمام را دید که در کنار یک زاغ نشسته است.
با هم از حکم دو جنسی رستهچون دو همنجس به هم پیوسته
هوش مصنوعی: ما از قید و بندهای دوگانگی رها شدهایم، مانند دو موجود همجنس که به هم نزدیک شدهاند.
عارف آن حال عجب را چون دیدبه تعجب سر انگشت گزید
هوش مصنوعی: وقتی عارف آن حال عجیب را دید، بهقدری حیرت‌زده شد که با انگشتش به سرش زد.
که دو ناجنس به هم چون گستاخمیوه چین آمده اند از یک شاخ
هوش مصنوعی: دو چیز ناپسند و نامناسب به هم شبیه میوهچینهای بیپروا، از یک ریشه و شاخه به هم پیوستهاند.
ناگهان دید که از شاخ بلندبرگشادند سوی خاک نژند
هوش مصنوعی: ناگهان مشاهده کرد که از شاخهی بلند، برگها به سمت زمین رها شدهاند.
آب جویان به تک و پوی شدندلنگ لنگان به لب جوی شدند
هوش مصنوعی: آبطلبان به دنبال آب حرکت کردند و با قدمهای ناتوان و لرزان به کنار جوی آب رسیدند.
دید کانبازیشان در لنگیمی دهد خاصیت یکرنگی
هوش مصنوعی: دیدن بازی آنها در حالتی نامنظم نشاندهنده ویژگیهای یکدلی و هماهنگی در آنهاست.
زاغرا ور نه چه نسبت به حمامکه گزینند به یک شاخ مقام
هوش مصنوعی: زاغها اگر در مسئلهای تفاوتی به وجود آوردند، چه ربطی به حمام دارد که آن را به عنوان یک جایگاه برگزینند؟
بس دو خویش به نسب همخانهکه نشینند ز هم بیگانه
هوش مصنوعی: دو نفر که به وسیله نسبت خانوادگی با هم مرتبط هستند، همچنان که در یک خانه زندگی میکنند، میتوانند از هم دور باشند و نسبت به یکدیگر بیتوجه.
آشنایی نه به قرب نسب استقرب ارباب ادب از ادب است
هوش مصنوعی: آشنایی به خاطر نزدیکی خویشاوندی نیست، بلکه به خاطر احترام و فهمی است که انسانها نسبت به ادب و فرهنگ دارند.