بخش ۱۱۶ - حکایت نصیحت قبول کردن عمر عبدالعزیز از غلام خود که خازن بیت المال بود
هوش مصنوعی: در این شعر، عمر بن خطاب به عنوان یک پیشوای عادل و نیکوکار توصیف شده که در روز عید، فرزندان و اهل حرمش دور هم جمع شده‌اند و به نوعی شادابی و امید را به نمایش می‌گذارند. همه به او به عنوان یک شمع می‌نگرند و اشک‌هایشان به خاطر عشق و دلتنگی برای او جاری می‌شود.
عمر که می‌بیند فرزندانش گریه می‌کنند، ناراحت می‌شود و از بنده‌اش می‌خواهد تا خرج یک ماهه‌اش را از خزانه بیت المال بگیرد تا به نیازهای فرزندانش رسیدگی کند. بنده به او یادآور می‌شود که چگونه می‌تواند از مال دیگران استفاده کند و در نهایت، اگر بمیرد، کسی مسئولیت این کار را بر عهده نمی‌گیرد.
عمر با شنیدن این نکته، به فرزندانش توصیه می‌کند که دل‌هایشان را از هوس‌ها خالی کنند و بدانند که بدون تحمل سختی‌ها و فدای جان خود، بهشت حاصل نمی‌شود. این شعر به مسائل عدالت اجتماعی و مسؤولیت‌پذیری در برابر دیگران اشاره دارد.
عمر ثانی آن همچو نخستکرده در دین سبق عدل درست
هوش مصنوعی: عمر دوبارهای که مانند عمر اول، در دین به عدل و انصاف عمل کرده، گوی سبقت را از دیگران ربوده است.
داشت در ستر حرم فرزندانچون پدر جمله سعادتمندان
هوش مصنوعی: فرزندان مانند پدر در زیرپوشش حرم به سر میبرند و همگی انسانهای سعادتمند و خوشبختی هستند.
عید شد پیش پدر جمع شدندهمه پروانه آن شمع شدند
هوش مصنوعی: عید فرارسید و همه برای دیدن پدر گرد هم آمدند، همانطور که پروانهها به دور شمع جمع میشوند.
اشک از دیده فشاندند چو شمعکای پریشانی عالم به تو جمع
هوش مصنوعی: اشکها به مانند شمعی که آب می‌شود، از چشمها فرو میریزند، و ای کسی که باعث این پریشانی در جهان شدهای، تمام این درد و اندوه به خاطر توست.
با تن عور چو شمعیم همهبهر جامه شده جمعیم همه
هوش مصنوعی: ما مانند شمعی هستیم که برهنهایم و همه به خاطر پوشش به دور هم جمع شدهایم.
نیست از اطلس اکسون سخنیهمچو فانوس کم از پیرهنی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هیچ چیزی در انزوای اطلس اکسون وجود ندارد که به تابش و روشنی فانوس شبیه باشد، و در اینجا موضوع به نوعی قیاس بین غنای اطلس و سادگی یک پیراهن اشاره دارد. به عبارت دیگر، در مقایسه با پیچیدگی و زیباییهای بیشتری که در اطلس وجود دارد، پیراهنی ساده و بیادعا به نظر میرسد.
تا به کی سرزنش دایه کشیمسردی طعنه همسایه کشیم
هوش مصنوعی: تا چه زمانی باید از کمبود محبت دایه شکایت کنیم و از طعنههای همسایه کلافه شویم؟
چون عمر گریه فرزندان دیدبار غم بر دلشان نپسندید
هوش مصنوعی: وقتی که عمر و زمان، اندوه و گریه فرزندان را مشاهده کرد، هرگز نمیخواست که بار غم بر دل آنها باشد.
بنده ای داشت عجب فرخ فالکار او خازنی بیت المال
هوش مصنوعی: یک بنده داشت که به طرز شگفتانگیزی خوششانس بود و کار او مدیریت اموال دولتی بود.
گفتش آور بدر از مخزن خویشخرج یک ماهه من بی کم و بیش
هوش مصنوعی: او به من گفت که باید از خزانهاش، مقدار لازم برای مخارج یک ماه من را بدون کم و کاست به من بدهد.
کار این چند جگرگوشه بسازخرجی من به دگر ماه انداز
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که مسئولیت و کار این چند بچه را بر عهده بگیر و هزینه زندگی من را به آینده موکول کن.
بنده گفتا که تویی ای خواجهبر سر دفتر دین دیباچه
هوش مصنوعی: بنده گفت: ای سرور، تو بهترین الگو و مقدمهای برای دین و آموزههای آن هستی.
می ندانم که تو را ضامن کیستکه یکی هفته دگر خواهی زیست
هوش مصنوعی: نمیدانم چه کسی برای تو تضمینی دارد که یک هفته دیگر زنده خواهی بود.
چون خوری مال مسلمانان راگر بمیری که دهد تاوان را
هوش مصنوعی: اگر مال مسلمانان را بخوری، حتی اگر بمیری، کسی نیست که جوابگوی عواقب آن باشد.
عمر آن نکته نیکو چو شنفتآفرین کرد و به فرزندان گفت
هوش مصنوعی: عمر آن نکته خوب را وقتی شنید، از آن به ستایش پرداخت و به فرزندانش گفت.
روی در زاویه درد کنیدوین هوس بر دل خود سرد کنید
هوش مصنوعی: درد و رنج را با خود تحمل کنید و آرزوهای بیهوده را از دلتان دور کنید.
زانکه بی خون جگر پالودننیست امکان به بهشت آسودن
هوش مصنوعی: برای دستیابی به آرامش و دستیابی به بهشت، باید تلاش و زحمت کشید، زیرا بدون تحمل سختی و درد، رهایی و آسایش ممکن نیست.