بخش ۴
هوش مصنوعی: در این متن، خلیفه در حال خوردن بره بریان است که اعرابی به مهمانی او میآید. اعرابی به شدت مشغول خوردن بره میشود. خلیفه به او میگوید که چگونه این قدر با اشتیاق میخورد. اعرابی با کنایه میگوید که این رفتار خلیفه است که به بره به طور شفقتآمیز مینگرد، گویا نسبت به آن احساسی خاص دارد. این گفتگو نشان میدهد که چگونه انسانها ممکن است به مخلوقات دیگر احساس تعلق و محبت داشته باشند و در عین حال، خود را در موقعیتهای اجتماعی مختلف وفادار به رفتارهای انسانی نگه دارند. در نهایت، پیام این متن به نوعی درباره محبت و دوستی در برابر ستم و بیرحمی است.
خلیفه روزی چاشت میخورد، و برهٔ بریان پیش او نهاده بودند اعرابی از بادیه در رسید وی را پیش خواند، اعرابی بنشست و به شَرَه تمام در خوردن ایستاد.
هوش مصنوعی: خلیفه در حال صرف صبحانه بود و برهی بریان شدهای در نظرش قرار داشت. در این حین، یک عرب بیابانی وارد شد و خلیفه او را به نزد خود طلبید. عرب نشست و با اشتها تمام شروع به خوردن کرد.
خلیفه گفت: چه میشومی که چنان این بره را از هم میدری و به رغبت میخوری که گوییا پدر او تو را به سرو زده است. اعرابی گفت: این خود نیست اما تو چنان به چشم شفقت در وی مینگری و از دریدن و خوردن او ید میبری که گوییا مادر او تو را شیر داده است.
هوش مصنوعی: خلیفه گفت: چرا اینقدر بیرحمانه این بره را میدرّی و با اشتیاق میخوری، انگار پدرش تو را بزرگ کرده است. اعرابی پاسخ داد: اینگونه نیست، بلکه تو آنقدر با محبت به او نگاه میکنی و از خوردن و دریدن او ابا داری که انگار مادرش تو را شیر داده است.
خواجه بر مال خود آن گونه رحیم است و شفیقکه به چشم شفقت مینگرد در همه چیز
هوش مصنوعی: خواجه به مال خود با محبت و مهربانی نگاه میکند، همانطور که به هر چیزی با چشمی پر از شفقت نظر میاندازد.
گر فتد در بره و میش وی اندک خطریبه فداشان بدهد مادر و فرزند عزیز
هوش مصنوعی: اگر بره و میش در خطر بیفتند، فقط کمی نگرانی برای فدای مادر و فرزند عزیزشان وجود دارد.
فی المثل گر خواجه نان و بره بریان نهدپیش تو بر خوان اگر روزی شوی مهمان او
هوش مصنوعی: مثلاً اگر خواجهای نان و گوشت برشته را برایت بر سر سفره بگذارد، اگر روزی مهمان او شدی، رفتار او را در نظر بگیر.
گر کنی صد رخنه در دندانش از سنگ ستمبه که از دندانت افتد رخنهای در نان او
هوش مصنوعی: اگر به دندان او صد خراش و آسیب بزنی، از سنگینی و ظلمی که بر او روا میداری، بهتر است که خودت از دندانهایت چیزی نریزد و در نان او خدشهای ایجاد نشود.
گر خورد از دست تو صد زخم بر پهلو و پشتبه که پر سازی تهیگاه خود از بریان او
هوش مصنوعی: اگر تو از دست خود زخمهای زیادی به کسی بزنی، بهتر است که شکم خود را از گوشتی که او هیچوقت نداشته، پر نکنی.