شمارهٔ ۷۰ - صفحه‌ای از تاریخ
هوش مصنوعی: این شعر به ظلم و ستم‌هایی اشاره دارد که انگلیس در تاریخ بر مردم ایران روا داشته است. شاعر با ذکر ظلم‌های دیگران همچون افراسیاب و تازی و تاتار، می‌گوید که ظلم انگلیس حتی از آن‌ها نیز بیشتر بوده است. او به وقایع تاریخی اشاره می‌کند، از جمله دوران جنگ جهانی اول و عهدهای نادرست بین روس و آلمان که به پایان کشور و استقلال ایران منجر شد. همچنین به تأثیرات منفی این دست‌درازی‌ها بر فرهنگ و اخلاق جامعه اشاره می‌کند و می‌گوید که این ستمگری‌ها نهادهای ملی را تخریب کرده و مشکلات بزرگی برای مردم به وجود آورده است. در نهایت، شعر به تلاش برای انقلاب و مشروطه در ایران و مداخله روس‌ها در این روند اشاره دارد و بی‌ثباتی و فساد ناشی از این دخالت‌ها را مورد انتقاد قرار می‌دهد.
ظلمی که انگلیس در این خاک و آب کردنه بیوراسب کرد و نه افراسیاب کرد
هوش مصنوعی: ظلم و ستمی که انگلیس در این سرزمین انجام داد، نه به اندازه ظلم‌های بیوراسب و نه به اندازه ستمهای افراسیاب بود.
از جور و ظلم تازی و تاتار درگذشتظلمی که انگلیس در این خاک و آب کرد
هوش مصنوعی: ظلم و ستمی که تازیان و مغولان بر سر مردم آوردند، در برابر ظلمی که انگلیس در این سرزمین انجام داد، به فراموشی سپرده شده است.
ضحاک خود ز قتل جوانان علاج خواستوان دیگری به کشتن نوذر شتاب کرد
هوش مصنوعی: ضحاک برای درمانی از کشتن جوانان اقدام کرد و فرد دیگری نیز به سرعت به سراغ کشتن نوذر رفت.
تازی گرفت کشور و آیین نو نهادچنگیز گشت خلق و خراسان خراب کرد
هوش مصنوعی: تازی (بیگانه) به کشور حمله کرد و دین و آیین جدیدی را بنا نهاد. چنگیز (خان مغول) مردم را در هم کوبید و خراسان را ویران کرد.
کرد انگلیس آن‌همه بیداد و بر سریاخلاق ما تباه و جگرها کباب کرد
هوش مصنوعی: انگلیس با ظلم و ستم فراوان بر ما رفتار کرد و موجب شد تا اخلاق و رفتار ما نابود شود و دلهایمان به شدت آسیب ببیند.
بشنو حدیث آنچه درین ملک بیگناهاز دیرباز تا به کنون آن جناب کرد
هوش مصنوعی: بشنو داستانها و سخنان دربارهی کارهایی که آن شخص بیگناه در این سرزمین از زمانهای خیلی دور تا به حال انجام داده است.
اندر هزار و نهصد و هفت آن‌زمان که روسبا ژرمن افتتاح سئوال و جواب کرد
هوش مصنوعی: در سال ۱۹۰۷، زمانی که روس‌ها با آلمانیها شروع به تبادل نظر و گفتگو کردند.
آلمان بدید روضهٔ هندوستان به خوابتُرکش ز راه‌آهن تعبیر خواب کرد
هوش مصنوعی: آلمان در خواب خود، جمال و زیباییهای هندوستان را مشاهده کرد و این خواب را به شکلی به راه‌آهن و ارتباطات تفسیر کرد.
واندر فضای شهر پتسدام، ویلهلمبا نیکلا به گفت و شنو فتح باب کرد
هوش مصنوعی: در فضای شهر پتسدام، ویلهلم با نیکلا به گفتوگو نشسته و موضوع جدیدی را آغاز کردند.
روباه پیر یافت که آلمان به قصد شرقدندان و پنجه تیزتر از شیر غاب کرد
هوش مصنوعی: روباه کهنسال متوجه شد که آلمان به منظور تسلط بر شرق، خود را قویتر و آمادهتر از همیشه آماده کرده است.
با روس عهد بست و شمال و جنوب رااندر دو خط مقاسمتی ناصواب کرد
هوش مصنوعی: با روس قراردادهایی امضا کرد و مرزهای شمال و جنوب را به طور نادرست و ناعادلانه تعیین کرد.
از غرب تا به مرکز و از شرق تا شمالتسلیم خصم چیرهٔ وحشی‌مآب کرد
هوش مصنوعی: از غرب تا مرکز و از شرق تا شمال، در برابر دشمنی که وحشی و سرسخت است، تسلیم شدند.
بیمار گشت شاه و ولیعهد نوجوان‌روسی نمود لهجه و لگزی ثیاب کرد
هوش مصنوعی: شاه بیمار شد و ولیعهد جوان روسی لهجه و فرمانروایی او را به نمایش گذاشت.
روباه پیر گشت ز دربار ناامیدتدبیر شاه پیر و ولیعهد شاب کرد
هوش مصنوعی: روباه سالخورده از دربار ناامید شد و تدبیر شاه و ولیعهد جوان را شکست خورده دید.
افکند انقلابی و مشروطه را به ملکدرمان ناتوانی و داروی خواب کرد
هوش مصنوعی: انقلاب و مشروطه را به سرزمینی افکند که در آن درمانی برای ناتوانی وجود ندارد و خواب را به دارویی تبدیل کرد.
وان‌گه چو دید مجلس ملی است مرد کاربا روس در خرابی مجلس شتاب کرد
هوش مصنوعی: سپس وقتی که متوجه شد مجلس ملی تشکیل شده است، مرد عمل با روس‌ها در خراب کردن مجلس سریع اقدام کرد.
از بیم هند کشور ما را کشید پیشواو را فدای منفعت بی‌حساب کرد
هوش مصنوعی: به خاطر ترس از هند، کشور ما را به سمت واو سوق دادند و برای منافع بی‌حساب، قربانی کردند.
مجلس بر اوفتاد و محمدعلی به روسنزدیک گشت و بس عمل ناصواب کرد
هوش مصنوعی: مجلس به حالتی نامناسب افتاد و محمدعلی به روس‌ها نزدیک شد و کارهای نادرستی انجام داد.
زان روی در حمایت ما، مجلس عوام‌برضدکار شاه به دولت عتاب کرد
هوش مصنوعی: به همین خاطر، به خاطر حمایت ما، عمومیها علیه کارهای شاه در مجلس انتقاد کردند.