شمارهٔ ۱۲۹ - در وصف آتلیه نقاشی اسعد
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به زیبایی‌های نگارستان و نقش‌های موجود در آن اشاره می‌کند و آن را از مکان‌های زیبا مانند بتخانه چین و بهار نوبهار خیره‌کننده‌تر می‌داند. فضای پرجنب‌وجوش و روح‌نواز گلستان، با بویی دلپذیر و حرکات درختان و گل‌ها توصیف می‌شود. شاعر به توصیف زیبایی‌های طبیعت و دلبستگی‌های خود نسبت به آنها پرداخته و هنر و ذوق را در جای‌جای این نگارستان نمایان می‌بیند. همچنین به توصیه‌های شخصی و تاریخی اشاره می‌کند و به وصف زیبایی‌های نگارستان و جایگاه والای اسعد محمد پرداخته و آن را فرصتی برای یادآوری عظمت‌های خانوادگی می‌داند. در پایان، شاعر امید دارد که این توصیف‌ها بتوانند به گوش کسانی برسند که در مقام‌های علمی و قضاوت قرار دارند.
حبذا از این نگارستان پر نقش و نگارخوش‌تر از بتخانهٔ چین و سرای نوبهار
هوش مصنوعی: چه خوب است این باغ زیبا و پر از نقش و نگار، که از معابد چینی و خانههای بهاری دلپذیرتر است.
صفحه اندر صفحه خرم چون بهشت اندر بهشتپرده اندر پرده رنگین چون بهار اندر بهار
هوش مصنوعی: در گوشه و کنار طبیعت، زیباییها و لایههای مختلفی مانند بهشت وجود دارد. هر بخش از آن، همچون بهشتهایی تودرتو و رنگارنگ، شادابی و طراوت بهاری را به نمایش میگذارد.
نقش‌های روم و یونان پیش نقشش ناتمامطرح‌های چین و تبت ییش طرحش نابکار
هوش مصنوعی: نقوش و طرحهای هنری رومی و یونانی در مقایسه با طرحهای چینی و تبتی، ناتمام و ناقص به نظر میرسند. این به این معناست که آثار چین و تبت به گونهای است که فراتر از آنچه در هنرهای دیگر دیده می‌شود، بهصورت خلاقانه و بینظیر طراحی شدهاند.
حرکت از هر گوشه پیدا، صنعت از هرسو پدیدفکر هر جانب نمایان، ذوق هر جا آشکار
هوش مصنوعی: حرکت و جنبش از هر طرف مشهود است، هنر و صنایع در هر جا نمایان هستند. اندیشه و تفکر از هر جانب به وضوح دیده می‌شود و ذوق و سلیقه در هر مکان مشخص است.
می‌دود از هر طرف در این گلستان سیل روحراست همچون جدول باران به روز ژاله بار
هوش مصنوعی: در این باغ، همچون جویبار باران در یک روز بارانی، روح زندگی از هر سو در حال حرکت و جاری شدن است.
بوستان بینی و گو می‌وزد این دم نسیمکاروان بینی و گوبی می‌نهد این لحظه بار
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویر یک منظره زیبا و دلپذیر اشاره شده است. بادی ملایم و خوشبو در حال وزیدن است که لذت خاصی را به آن فضا میبخشد. همزمان، با نگاه به صحنههایی از آمد و رفت کاروانها، حس تازهای از حرکت و زندگی در این لحظه جاری احساس می‌شود و گویی بارهایی که به دوش دارند به آرامی بر زمین گذاشته می‌شود.
گویی اکنون می‌پرد از نزد ما نقش تذورگویی اینک می‌دود بر روی ما شکل سوار
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که به ناگاه تصویری از تذور (شکل سیمرغ) از کنار ما میگذرد و گویا همین حالا سوار بر مرکبی در حال حرکت است.
جنگلی بینی که شبنم می‌چکد از برک گلوز نسیم نرم حرکت می کند برگ چنار
هوش مصنوعی: در یک جنگل زیبا، شبنمها از روی گل‌ها می‌چکد و با نسیم ملایمی، برگهای چنار به آرامی حرکت میکنند.
سوسن بری ز شرم سوسن او روی زردلالهٔ دشتی ز رشگ لالهٔ او داغدار
هوش مصنوعی: سوسن به خاطر شرم سوسن دیگر، رنگش زرد شده و لالهٔ دشتی از حسادت به زیبایی لالهٔ او، داغدار است.
ساق گل بینی و خواهی تا کنی از لطف بویلیک از آن ترسی که بر دستت خلد ز آن ساق خار
هوش مصنوعی: اگر ساقهی گلی را ببینی و بخواهی از خوشبوییاش بهرهمند شوی، اما از ترس این که در دستت خارهای آن ساقه تو را آزار دهد، نگران شوی.
سوزن عیسی بود با رشتهٔ مریم قرینکاین روانبخشی روان کرده‌است بر هر پود و تار
هوش مصنوعی: سوزن عیسی با رشته مریم کنار هم قرار دارد، زیرا این ترکیب جانبخشی را به هر تار و پودی بخشیدهاست.
کی شدی ارژنگ مانی همچو عنقا بی‌نشانگر ز سوزن کرد «اسعد» داشتی یک رشته کار
هوش مصنوعی: کی ارژنگ مانی شدهای که مانند عنقاء سرگشته و بینشان هستی؟ اگر "اسعد" با سوزن هم رشتهای از کارها داشته باشد، تو کجا هستی؟
نور چشم ایلخان اسعد محمد آن که هستبختیاری را شرف زین خاندان بختیار
هوش مصنوعی: چشم روشنی ایلخان اسعد محمد است که برای خاندان بختیار اعتبار و افتخار به ارمغان آورده است.
اسعدا وصف نگارستان زیبای تراخامهٔ من لوحه‌ای آراست بهر یادگار
هوش مصنوعی: نویسنده با شادی و افتخار به توصیف زیبایی‌های چهره و وجود محبوبش میپردازد و میگوید که قلمش مانند لوحی است که به یادگار زیباییها و خصوصیات محبوبش را نقش میدهد.
سوزن من خامه است و رشته‌اش فکر بلندنقش سوزن کرد من وصف نگارستان یار
هوش مصنوعی: سوزن من مانند قلمی است که با آن افکار بلند و عمیق را به تصویر میکشم. با این ابزار، زیبایی‌های محبوبم را توصیف میکنم.
گر بخواند احمدی قاضی القضاه این چامه راآفرین راند به طبع صورت‌انگیز بهار
هوش مصنوعی: اگر قاضی القضات، احمدی، این شعر را بخواند، آفرین به زیبایی و لطافت بهار میرسد.
در میان بنده و اسعد همو شاید حکمزان که هست اندر قضاوت دادبان و دادیار
هوش مصنوعی: بین بنده و اسعد ممکن است حکم و قضاوتی وجود داشته باشد که به واسطهٔ آن، چیزهای نیک و درست دربارهٔ آنها مشخص می‌شود. این قضاوت توسط دادستان و قاضی انجام می‌شود.
آن که گر برخوان جودش نه فلک سغدو شود گزلک عزمش کند در یک دم او را چاپار
هوش مصنوعی: هر کسی که از بخشندگی و کرم او بهرهمند شود، چون به او روی آورد، به سرعت و در یک لحظه همه چیز او را در بر خواهد گرفت و به مقصودش خواهد رساند.
شکوهٔ اسعد به هرمز بردم آری گفته‌اندشکوهٔ یاران به یاران کرد باید آشکار
هوش مصنوعی: من به هرمز از عظمت اسعد سخن گفتم و حقیقت این است که زیبایی و شکوه دوستان باید به خودشان آشکار شود.
شکوه‌ای گر از تو هست اندر دل پردرد مناحمدی آن شکوه را خواهد نمودن برکنار
هوش مصنوعی: اگر از تو در قلب دردکشیدهام، بزرگی و عظمت تو را در این دل احساس میکنم و احمدی، آن احساس را به وضوح بیان خواهد کرد.
ورتو با جمشید هستی در نزاع مرده ریکاز چه با من رفت فعل مرده شو با مرده‌خوار؟
هوش مصنوعی: تلاش کن با کسی که در حال برقراری ارتباط با جمشید است، به نزاع نپردازی. از چه چیزی به یک خودخواه و بیاحساس تبدیل شدهای؟ با کسی که خود را به فراموشی سپرده نمیتوانی ارتباط برقرار کنی.
داده و بخشیده خود باز نستاند کریماین بود رسم بزرگان، این بودی خوی کبار
هوش مصنوعی: کریم هرگز چیزی را که بخشیده، پس نمیگیرد؛ این نشانهی نیکوکاران است و این ویژگی بزرگمنشان است.