شمارهٔ ۲۰۸ - فقر و فنا
هوش مصنوعی: این شعر، بیانگر احساسات عمیق و تلاطم‌های روحی شاعر است. او خود را در جایگاه سلطانی می‌بیند که با سیرتی ملکوتی در کالبد انسانی زندگی می‌کند. شاعر از زادگاه خود که خاک و گل است یاد می‌کند، اما در عین حال از وجودی فراتر و روحی پاک خبر می‌دهد. او در این شعر به تناقضات زندگی، فنا و بقا، و عشق و فقر اشاره می‌کند و خود را هم‌زمان آفتاب و ماه، موجود و فانی می‌داند. شاعر به زیبایی‌های جهانی که در آن زندگی می‌کند نیز اشاره دارد و می‌گوید که گرچه در عالم مادّی مهمانی بوده، اما از فواید روحانی و عواطف الهی خالی نیست. او از توانایی‌ها و استعدادهای خود یاد می‌کند و به عنوان واسطه‌ای بین خدا و انسان‌ها به تصویر کشیده می‌شود. در نهایت، به عشق و هنر و فقر و رنجی که او را فرا گرفته است اشاره می‌کند و از درگاه الهی می‌خواهد که بر او رحمت و لطف کند.
بر تختگاه تجرد سلطان نامورم منبا سیرت ملکوتی در صورت بشرم من
هوش مصنوعی: من در جایگاه عالی و مرفه، همچون یک سلطان معروف هستم و با وجود این که در قالب انسان زندگی میکنم، دارای روحی ملکوتی و الهی هستم.
این عالم بشری را من زادهٔ گل و خاکملیکن ز جان و دل پاک از عالم دگرم من
هوش مصنوعی: من در این دنیای انسانی از گل و خاک به وجود آمدهام، اما از نظر روح و دل از جهانی دیگر آمدهام.
سلطان ملک فنایم منصور دار بقایمبا یاد هوست هوایم وز خویش بیخبرم من
هوش مصنوعی: من در این دنیا چیز زیادی ندارم و فقط به خاطر یاد تو و عشق به تو هست که زندگی میکنم. خودم را فراموش کردهام و فقط به تو فکر میکنم.
موجود و فانی فی‌الله هستی‌پذیر و فناخواههم آفتابم و هم ماه، هم غصن وهم ثمرم من
هوش مصنوعی: من در حالتی از وجود و فنا به خدا هستم؛ هم مانند خورشید و هم مانند ماه، هم درخت و هم میوه.
زین آخرین گل مسنون شد تیره این رخ کلگونور نه به فال همایون از اولین گهرم من
هوش مصنوعی: از این پس، آخرین گل نازک و زیبا باعث شد تا این چهرهام تیره و ناخوشایند شود، وگرنه بر اساس آیندهی خوشبخت، من از نخستین گوهر خودم بهخوبی مطلع بودم.
ناقوس و نغمهٔ مؤذن گوید که هان بنیوشیدمعنی‌یکی‌است اگرچه‌درگونه گون‌صورم من
هوش مصنوعی: زنگ و صدای مؤذن می‌گوید که باید توجه کنید، هرچند ظاهر من متفاوت است، اما در اصل و حقیقت یکی هستیم.
فرزند ناخلف نفس فرمان من برد از جانزیرا به تربیت او را فرمانروا پدرم من
هوش مصنوعی: فرزند نافرمان من از جانم پیروی می‌کند، زیرا من پدرش هستم و او را تربیت کردهام.
آنجا که عشق کشد تیغ بی‌درع و بی‌زرهم منو آنجا که فقر زند کوس با تیغ و با سپرم من
هوش مصنوعی: در جایی که عشق بدون هیچگونه ملاحظه و یا ترسی حملهور می‌شود، من هم هستم، و در جایی که فقر به شدت میتازد و با تمام قدرت خود میجنگد، باز هم من در آنجا حضور دارم.
پیش خزان جهالت، و اسفندماه تحیرخرم بهار فضایل واردی مه هنرم من
هوش مصنوعی: قبل از آنکه زوال دانایی فرارسد و اسفندیاران دچار سردرگمی شوند، بهارِ فضیلتها را میبینم که با مهارتهای هنریام به عرصه میآید.
غیر از فنا نگرفتم زین چیده خوان ملونزیرا به خانهٔ گیتی مهمان ما حضرم من
هوش مصنوعی: سایر چیزها را جز زوال و نابودی از این سفرهٔ رنگین چیزی به دست نیاوردم؛ زیرا در این دنیا، ما همچون مهمان هستیم.
از کید مادر دنیا غار غمم شده ماوامرخسرو علوی را گوئی مگر پسرم من
هوش مصنوعی: از نیرنگهای دنیا، غم و اندوه من شده است محل و جایی برای سکونت. انگار که من خودم پسر خرو علوی هستم.
مدح ستودهٔ گیتی صدره بگفتم ازیرااز قاصد ملک‌العرش صدره ستوده‌ترم من
هوش مصنوعی: من دربارهٔ مقام عالی و ستایششدهٔ جهانی سخن گفتم، زیرا از فرستادهٔ پروردگار بهشت، خود را ستایششدهتر مییابم.
والا سفیر خردمند وخشور پاک خداوندکش گفت عقل برومند استاد بوالبشرم من
هوش مصنوعی: من یک پیامآور دارای دانش و فهم عمیق از سوی خداوند هستم و به شایستگی میتوانم از عقل بزرگ و برتر خود سخن بگویم.
ای دستگیر فقیران وی رهنمای اسیرانراهی، که با دل و‌یران زانسوی رهگذرم من
هوش مصنوعی: ای یاوری که به فقیران کمک میکنی و راهنمایی برای کسانی که در مسیر زندگی گم شدهاند، من هم با دل شکسته و بیکسی از آن سوی راه به تو روی آوردهام.
بال و پریم دگر ده، جائیم خرم و تر دهزیرا درین قفس تنگ مرغی شکسته پرم من
هوش مصنوعی: بال و پرم را دیگر بده، مکانم شاد و سرسبز باش زیرا در این قفس تنگ، من مرغی هستم با پرهای شکسته.
بر من ز عشق هنربخش وز فقر تاج و کمر بخشای پادشاه اثربخش لطفی که بی‌اثرم من
هوش مصنوعی: از عشق تو، هنری به من عطا کردهای و از فقر، تاج و کمر به من بخشیدهای. ای پادشاهی که اثرگذار و مهربانی، لطفی که تو بر من کردهای، در واقع بر من بیاثر است.