شمارهٔ ۲۲۸ - تغزل
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از درد و رنج عشق و جدایی سخن می‌گوید و به تأثیر عواطف بر دل و جان خود اشاره می‌کند. او از چشم و ابروی معشوق که سبب کینه و سوختن دلش شده‌اند، یاد می‌کند و به سختی‌های ناشی از هجران او می‌پردازد. شاعر احساس می‌کند که عشقش همچون لشکری به جان او حمله‌ور شده و صبرش را به تاراج برده است. او در این حالت، دل خود را بی‌گناه می‌داند و به خود و دیده‌اش می‌گوید که در این درد و رنج بی‌نصیب نیستند. در نهایت، شاعر اشاره می‌کند که این وضعیت او را به بندگی و ناله‌ای میان درد و رنج کشانده است.
منصور باد لشکر آن چشم کینه‌خواهپیوسته باد دولت آن ابروی سیاه
هوش مصنوعی: چشمان کینهجو همچون لشکری است که همواره باعث بدبختی و مشکل میشود، و ابروی سیاه او نمادی از سلطه و قدرت است.
عشقش سپه کشید به تاراج صبر منآن گه که شب ز مشرق بیرون کشد سپاه
هوش مصنوعی: عشق او با تمام قدرت به جان و دل من حمله‌ور شد، زمانی که شب به تدریج از سمت شرق بیرون میآید و نیروهای خود را به حرکت درمیآورد.
رنجه شدم ز هجر به ارمان وصل اوغرقه شدم به بحر به امید آشناه
هوش مصنوعی: به خاطر جدایی از او دچار رنج و عذاب شدم و به امید دیدار و وصال او، در عمق دریا غرق شدم.
جانم دژم شد از غم آن نرگس دژمپشتم دوتا شد از خم آن سنبل دوتاه
هوش مصنوعی: جانم از غم آن نرگس غمگین، به شدت ناراحت شده است و از قلهی قد بلند آن سنبل، بار دوگانی بر دوش من افتاده است.
این درد و این بلا به من از چشم من رسیدجشمم گناه کرد و دلم سوخت بی گناه
هوش مصنوعی: این درد و رنجی که به من رسید، از جانب خودم به وجود آمد. چشمان من گناه کردهاند و دل من بدون اینکه تقصیری داشته باشد، به درد آمده است.
ای دل مرا بحل کن وی دیده خون گریچندان که راه بازشناسی همی ز چاه
هوش مصنوعی: ای دل، اینکه تو مرا از این دردها راحت کنی و ای چشمانم، چرا اینقدر گریه میکنی؟ به اندازهای که نمیتوانم از این چاه تاریکی که در آن به سر میبرم، بیرون بیایم.
بر قد سروقدان کمترکنی نظربر روی خوبرویان کمترکنی نگاه
هوش مصنوعی: وقتی به قامت بلند و زیبای دیگران نگاه میکنی، توجه کمتری به چهرههای زیبا میکنی.
ای دل تو نیز بی گنهی نیستی از آنکاز دیدن نخستین بیرون شدی ز راه
هوش مصنوعی: ای دل، تو هم بی‌گناه نیستی، زیرا به خاطر دیدن اولین بار از راه خود خارج شدی.
گیرم که دیده پیش تو آورد صورتیچون صدهزار زهره و چون صدهزار ماه
هوش مصنوعی: اگر فرض کنیم که چهرهای زیبا و دلربا در برابر تو قرار بگیرد که به اندازهی هزاران زهرا و هزاران ماه زیبا باشد، باز هم تنها ظاهری از زیبایی است و به عمق عشق و احساسات نمیرسد.
گر علتیت نیست چرا در زمان بریدر حلقه‌های زلفش نشناخته پناه
هوش مصنوعی: اگر دلیلی برای وجودت نیست، پس چرا در زمان به دام زلف او گرفتار شدهای و به او پناه آوردهای؟
ای دل کنون بنال در این بستگی و رنجاینست حد آنکه ندارد ادب نگاه
هوش مصنوعی: ای دل، اکنون از این وابستگی و دردش شکایت کن، زیرا این وضعیت، نهایت بیادبی و ناچیزی را نشان میدهد.
چون‌بنده گشت جاهل وخودکام وبی‌ادباو را ادب کنند به زندان پادشاه
هوش مصنوعی: زمانی که فردی به جهل و خودخواهی دچار شود و بیادب گردد، باید او را بهطور مناسب از قید و بندهای آزادیاش جدا کنند و به زندان پادشاه ببرند تا ادب بیاموزد.