شمارهٔ ۱۷۰ - آرزوی محال
هوش مصنوعی: این شعر به بحث درباره آزادی و علم می‌پردازد و تأکید می‌کند که اگر زبان آزاد باشد، افراد به طور آزادانه فکر و عمل خواهند کرد. در عوض، اگر زبان به سفلگی و جهل دچار شود، افراد بدون نشان و هویت خواهند بود. شاعر مطرح می‌کند که ارزش دانش و علم در گران‌بهاتر بودن آن نیست، بلکه در روشنی و آشکاری آن برای مردم است. او از نادانان و جهل آن‌ها به عنوان دلیل شرم برای خودشان یاد می‌کند و بر این باور است که خردمندان باید از سختی‌های زمان در امان باشند. شاعر آرزو دارد که اخلاق در هر سال مورد بررسی و امتحان قرار گیرد تا افراد با خوی خوب و بد به درستی شناسایی شوند. در پایان، او به انتقاد از نفس پلید و ستمکاران می‌پردازد و خواهان تغییر وضعیت موجود است.
گر به آزادی زبان بودیکار آزادگان روان بودی
هوش مصنوعی: اگر زبان آزاد بود، کار آزادگان نیز به آسانی انجام میشد.
وگر این سفلگی سخن گفتیمردم سفله بی‌نشان بودی
هوش مصنوعی: اگر در مورد موضوعات پایین و بیارزش سخن بگویی، مردم بیارزش و پست تو را نادیده میگیرند و به تو توجهی نخواهند کرد.
چه شدی فضل اگر بدی ارزانچه شدی جهل اگر گران بودی
هوش مصنوعی: اگر علم و دانش تو بیارزش باشد، چه فایدهای دارد؟ و اگر نادانی و جهالت در تو گران‌بهاتر باشد، چه سودی دارد؟
چه شدی گر حقایق پنهانبر خلق جهان عیان بودی
هوش مصنوعی: اگر واقعیتهای پنهان برای مردم جهان روشن و مشخص میشد، چه اتفاقی برای تو میافتاد؟
تا که نادان ز جهل و تیره دلیششرمگین پیش این و آن بودی
هوش مصنوعی: تا وقتی که نادان به خاطر جهل و دل تیرهاش شرمنده و خجالتزده در مقابل دیگران باشد.
چه شدی گر دل خردمندانایمن از محنت زمان بودی
هوش مصنوعی: چه بر سرت آمد که اگر دل خردمندان از مشکلات زمان در امان بود، تو در این وضعیت هستی؟
گر ز دانش کسی بلند شدیسر دانا بر آسمان بودی
هوش مصنوعی: اگر کسی به واسطه دانش خود به مقام و بزرگی برسد، نشان میدهد که او به اندازهای دانا است که میتواند سرش را به آسمان برساند.
وگر آزادگی فزودی عمرمرد آزاده جاودان بودی
هوش مصنوعی: اگر روح آزادگی در انسان بیشتر باشد، عمر او مانند عمر مردان آزاده، برای همیشه و جاودانه خواهد بود.
کاش اخلاق خلق را هر سالپرسش و فحص و امتحان بودی
هوش مصنوعی: کاش هر سال، ما به بررسی و ارزیابی رفتار و اخلاق مردم میپرداختیم.
آن که را خوی خوب راهبر استبه کفش سر خط امان بودی
هوش مصنوعی: کسی که خوبی و فضیلت او را هدایت می‌کند، به راحتی میتواند از خطرات و چالشها عبور کند و در امان بماند.
وان که را خوی بد سرشته به طبعبر جبینش یکی نشان بودی
هوش مصنوعی: کسی که به طور طبیعی دارای خوی و رفتار بدی باشد، نشانهای از آن در چهرهاش نمایان است.
کاش نفس پلید بهتان‌بندچون سگان از پیش دوان بودی
هوش مصنوعی: ای کاش زبان دروغ و تهمت مانند سگی که از پشت سر به کسی حمله می‌کند، همیشه در پی آن بود.
یا ستمکاره بر مثال گرازرُسته دونابش از دهان بودی
هوش مصنوعی: تو ای ستمکار، همچون گرازی که از دهنش آبی نمیریزد، در رذالت و پستی قرار داری.