شمارهٔ ۲۴ - جواب به یکی از دوستان
هوش مصنوعی: شعر "محمد صالح ای فرزانه فرزند" درباره‌ی شخصیت والای محمد صالح و ویژگی‌های اوست. شاعر از توفیق خداوند برای او سخن می‌گوید و او را وکیل الملك و مردی دین‌دار و راستین توصیف می‌کند. بر خلاف وکیلان فاسد، او انسان اخلاقی و پایبند به مسلمانی اصیل است. شاعر به تفاوت‌های فراوان بین او و دیگران اشاره دارد و خود را غمخوار او معرفی می‌کند.
شاعر اخیراً شعرهایی برای محمد صالح سروده و از خدا شفای خود را خواسته است. با این حال، او به این نتیجه می‌رسد که زندگی بدون غم برایش لذتی ندارد و از تکرار دردهای نهانی سخن می‌گوید. شاعر از زشتی و ناپایداری زمانه و مشکلاتی که بر دوش دارد، گلایه می‌کند و به این نکته اشاره دارد که بیماری‌اش او را از وظایف سنگین و مشکلات دنیوی رهایی بخشیده است. در نهایت، او می‌گوید که در میان دزدها و فاسدان نمی‌تواند بر وجدان خود تکیه کند و به تحقیر اوضاع می‌پردازد.
محمد صالح، ای فرزانه فرزندترا توفیق خواهم از خداوند
هوش مصنوعی: ای محمد صالح، فرزانه و دانشمند، از خداوند برای تو موفقیت و توفیق میخواهم.
وکیل‌الملک، بابت، مرد دین بودمسلمانی اصیل و راستین بود
هوش مصنوعی: وکیل‌الملک، انسانی دین‌دار و با اصالت بود که به اصول و پایههای اسلام پایبند بود.
نبود او چون وکیلان کذائیدمادم گرم دزدی وگدایی
هوش مصنوعی: وجود او مانند وکیلان فریبکار نیست که همیشه در حال دزدی و گدایی باشند.
میان او و این جهال مردودتفاوت از زمین تا آسمان بود
هوش مصنوعی: بین او و این جاهلان که مورد پذیرش نیستند، تفاوتی به اندازه فاصله زمین تا آسمان وجود دارد.
وکیل ملک و ملت بود بابتطبیعی، همچو عم مستطابت
هوش مصنوعی: وکیل ملت و حامی حقوق آنها بود، مانند کسی که به خوبی از مستطاب خود حمایت می‌کند.
مسلم شد که غمخوار بهاریتو از آن دوست وی را یادگاری
هوش مصنوعی: به طور مسلم، کسی که به تو اهمیت میدهد و نگران حال توست، از آن دوست به یادگار مانده است.
اخیراً شعرها گفتی برایمطلب کردی شفایم از خدایم
هوش مصنوعی: اخیراً برایم شعرهایی گفتی و از من خواستی که از خدا شفایم را بخواهم.
شفایی راکه رنج روح با اوستنخواهم، گرچه‌عمر نوح با اوست
هوش مصنوعی: من درمانی را که باعث رنج روح من است نمیخواهم، حتی اگر مانند عمر نوح باشد.
اگر سالی هزاران زنده باشمهزاران سال جانی کنده باشم
هوش مصنوعی: اگر سالها زنده بمانم، انگار هزاران بار جانم را از دست دادهام.
حیات شاعر اندر مردن اوستبقای خوشه در افشردن اوست
هوش مصنوعی: زندگی شاعر در مرگ او نهفته است، مانند این است که استمرار خوشهها در شکفتن آنها وجود دارد.
نیابم لذتی در زندگانیبجز تکرار غم‌های نهانی
هوش مصنوعی: در زندگی، جز تکرار تلخیهای نهفته، لذتی برایم نیست.
به چشمم زبن رسوم احمقانهنماید زشت سیمای زمانه
هوش مصنوعی: چشمم به خاطر رفتارهای نادانانه، چهره زشت زمانه را زشتتر میبیند.
به خود پیوسته گویم، خوشدل از بخت:مبارکباد این بیماری سخت
هوش مصنوعی: به خودم میگویم که با خاطر خوش از سرنوشت، خوب است که این بیماری دشوار را تحمل میکنم.
که از شر ددان آدمی روینجاتم داده و افکنده یکسوی
هوش مصنوعی: از دست آدمهای ناپاک و بدخو نجاتم داده و به یک سو دور کرده است.
وظیفه می کشیدم بسته گردننمی‌شد با وظیفه پنجه کردن
هوش مصنوعی: من به انجام وظایف خود ادامه میدادم، اما نمیتوانستم با این وظیفه به خوبی ارتباط برقرار کنم.
وظیفه داشت حکم اکل جیفهمرض برده است تکلیف وظیفه
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که شخصی مسئولیت دارد یا باید کاری انجام دهد، و در این راستا با مسألهای مواجه است که مسئلهای ناپسند و ناخوشایند به شمار میرود. این مسئولیت و تکلیف ممکن است او را دچار چالشهایی کند که به نوعی به او تحمیل شدهاند.
تن تنها میان عده‌ای دزدچگونه یابم از وجدان خود مزد
هوش مصنوعی: چطور میتوانم از وجدانم پاداشی بگیرم وقتی که در میان گروهی از دزدان تنها هستم؟