بخش ۸۲ - گفتار دهم در صفت زن گوید
هوش مصنوعی: این متن درباره وضعیت زنان و نیاز به آزادی و آموزش آن‌هاست. شاعر به انتقاد از محدودیت‌های اجتماعی که بر زنان تحمیل شده، می‌پردازد و بیان می‌کند که حجاب و دیگر اسباب نمی‌توانند مانع از رشد و تعالی زنان شوند. او بر این باور است که زن باید از قید و بند آزاد شود تا بتواند به طور کامل استعدادهای خود را شکوفا کند. شاعر زن را موجودی باهوش و قدرتمند می‌داند که می‌تواند در جامعه تأثیرگذار باشد، و تأکید می‌کند که عدم آموزش و جهل نمی‌تواند به بهبود وضعیت او منجر شود. در نهایت، متن به این نتیجه می‌رسد که برای اصلاح وضعیت زنان، باید آزادی و آموزش را به آن‌ها داد.
چادر و روی‌بند خوب نبودزن چنان مستمند خوب نبود
هوش مصنوعی: زنی که چادر و رویبندش خوب نیست، به طور کلی در وضعیت خوبی نیست و نشاندهندهٔ مشکلات و نیازمندیهای اوست.
جهل اسباب عافیت نشودزن روبسته‌تربیت نشود
هوش مصنوعی: نادانی نمی‌تواند باعث آسایش و آرامش شود، همانطور که بدون پرورش و آموزش صحیح، افراد به درستی رشد نمیکنند.
کار زن برتر است از این اسبابهست‌یکسان‌حجاب و رفع حجاب
هوش مصنوعی: زنان میتوانند با تواناییهای خود از هرگونه محدودیتها و موانع عبور کنند و در واقع، وجود مانع یا بیموانع برای آن‌ها اهمیتی ندارد.
ای که اصلاح کار زن خواهیبی‌سبب عمر خوبشتن کاهی
هوش مصنوعی: ای کسی که میخواهی در کار زنان اصلاح ایجاد کنی، بیدلیل عمر خود را هدر نده.
زن از اول چنین که بینی بودهیچ تدبیر، چاره‌اش ننمود
هوش مصنوعی: زن از ابتدا چنین بود که میبینی و هیچ راهکاری نتوانست برای تغییر این وضع پیدا کند.
گر قوانین ما همین باشدابدالدهر زن چنین باشد
هوش مصنوعی: اگر قوانین ما همینگونه باشد، همیشه چنین حالتی ادامه خواهد داشت.
زن به قید حواس خمس دراستزن نمودار سادهٔ بشر است
هوش مصنوعی: زنان با تمام حسهای پنجگانهشان آگاه و هوشیار هستند و به نوعی تجلی ساده و واضحی از انسانیت به شمار میروند.
زن کتاب طبیعت ساده استزن ز دستور حکمت آزاده است
هوش مصنوعی: زن مانند کتابی از طبیعت است که پر از سادگی و زیبایی است و همچنین به اصول و قواعد حکمت و دانش آزاد اندیشی پایبند است.
زن اگر جاهلست اگر داناستخودپسند است‌و خویشتن‌آراست
هوش مصنوعی: زن چه نادان باشد و چه دانا، همیشه به خود میبالد و به خودآرایی مشغول است.
کار او با جمال و زیباییستهنر و پیشه‌اش خودآراییست
هوش مصنوعی: او با زیبایی و جمال خود فعالیت می‌کند و هنر و شغلش در خودآرایی و تزئین است.
گر نخواهی که بستن بنمایدبه سرتوکه بیش بنماید
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی که به تو آسیب بزند، بهتر است که خود را از آن دور نگهداری.
باید آزاد سازیش ز قفستا فرود آید از هوا و هوس
هوش مصنوعی: باید او را از بند و محدودیتها رها کنی تا بتواند از آرزوها و تمایلات دنیوی خود دور شود.
تو مپندار خوی منکر زنرود ازبیم دوزخ از سر زن
هوش مصنوعی: تو فکر نکن که من از ترس جهنم برای زن خود را از او جدا کنم.
زن به مردان دلیر باشد و چیربر خدا نیز هست چیر و دلیر
هوش مصنوعی: زن در کنار مردان دلیر میدرخشد و در برابر خداوند نیز قوی و شجاع است.
لابه وآه و اشگ و زاری اوهست هرجا سلاح کاری او
هوش مصنوعی: در هر کجا که نشانی از زاری و گریه و ناله او هست، نشان از قدرت و تاثیرگذاری او نیز وجود دارد.
کار با این سلاح برندهمی کند با خدا و با بنده
هوش مصنوعی: انجام کار درست و مؤثر، پیروزی را در پی دارد، چه در رابطه با خدا و چه در ارتباط با انسانها.
زن خدا را ز جنس نر دانددر دلش لابه را اثر داند
هوش مصنوعی: زن به خدا اعتقاد و محبت دارد و در دلش احساس می‌کند که می‌تواند از طریق نرمی و لطافت احساسات خود، به او نزدیک شود.
زن که با شوی خودوفا نکنداز خدا نیز هم حیا نکند
هوش مصنوعی: زنی که به شوهرش وفادار نیست، از خدا هم شرم و حیا نخواهد داشت.
علم‌های خیالی و نقلیدوست دارد، نه فکری و عقلی
هوش مصنوعی: او به دانشی که بر پایه تخیل و روایت باشد علاقهمند است، نه به دانشی که به تفکر و استدلال منطقی وابسته باشد.
زن دانا اگر بود مغرورشاید ار باشد از خیانت دور
هوش مصنوعی: زنی که دانا و بافهم باشد، ممکن است به خاطر عقل و درایتش مغرور شود، اما این بدان معناست که او از خیانت و فریب دور خواهد ماند.
دگر آن زن که آزموده بودداستان‌ها بسی شنوده بود
هوش مصنوعی: زن دیگری که تجربههای زیادی از داستانها داشت و از آن‌ها آگاه بود.
سوم‌آن‌زن که‌هست‌شوهردوستشوهرش نیز دل‌سپردهٔ اوست
هوش مصنوعی: زن سوم که شوهرش را دوست دارد، شوهرش هم به او علاقهمند است.
چون‌ازین‌بگذری‌به‌دست‌قضاستیند و اندرز و قیل‌و قال، هباست
هوش مصنوعی: وقتی از این مراحل سخت عبور کنی، همه چیز به سرنوشت و قضا و قدر بستگی دارد و نصیحتها و بحث و جدلها بیفایده است.