قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰ - تجدید مطلع
هوش مصنوعی: این شعر دربارهصفات و ویژگیهای یک پادشاه عادل و مقتدر است. شاعر به توصیف عدالت و قدرت فرمانروایی میپردازد و به نقش موثر آن در برقراری امنیت و آرامش در جامعه اشاره میکند. او توجیه میکند که پادشاهی که بر اساس عدالت عمل کند، میتواند دشمنان را رام کرده و موجب امنیت و رفاه مردم شود. شاعر همچنین از بلایای جنگ و فتنهها میگوید و تأکید دارد که در این شرایط، رهبری عادل میتواند مانع از ظهور هرگونه آشوب و فتنه گردد. در نهایت، او به قدرت و بزرگی پادشاهی اشاره میکند که بر آسمان و زمین حکومت میکند و خدمت به مردم را بر عهده دارد.
ملک اگر جسم و عدل جان باشدملک و عدل خدایگان باشد
هوش مصنوعی: اگر ملک دارای جسم باشد و عدالت در آن روحی باشد، در این صورت آن ملک و عدالت، به معنای واقعی کلمه خدایی و بزرگ هستند.
شهسواری که نعل شبرنگشافسر شاه خاوران باشد
هوش مصنوعی: یک سوارکار بزرگ که نعل اسبش زینت و نشانهی پادشاه سرزمینهای شرقی باشد.
سرفرازی که گرد نعلینشزینت افسر سران باشد
هوش مصنوعی: کسی که با عظمت و احترام زندگی میکند، تاج سر افراد بزرگ را رفیعتر میکند و همچنین نشانهای از بزرگی او در گرد نعلینش وجود دارد.
آن که از صدمت عدالت اودزد چاوش کاروان باشد
هوش مصنوعی: آن کسی که به خاطر صدمهای که به او زدهای، کاری میکند که شایستهاش نیست، مثل دزدی است که از کاروان چادر را دزدیده و خود را پنهان کرده است.
وانکه از هیبت سیاست اوگرگ یاغی سگ شبان باشد
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر قدرت و اقتدار سیاست او حتی گرگ یاغی هم مانند سگ نگهبان، مطیع و آرام میشود.
ای فلک رتبهٔ کابلق حکمتهمه جا مطلق‌العنان باشد
هوش مصنوعی: ای آسمان، مقام و جایگاه حکمت در هر جا بینظیر و بیهمتا است.
فارس دولت تو را دورانهمه یک ران به زیر ران باشد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در دوران خوشبختی و قدرت تو، همه چیز به نفع توست و همه به نوعی در خدمتت هستند.
نرسد سه فتنه را خللیگر نه تیغ تو در میان باشد
هوش مصنوعی: اگر تیغ تو در میان باشد، سه فتنه هرگز به تو آسیب نخواهد رساند.
روز هیجا همای تیر تو راطعمه از مغز استخوان باشد
هوش مصنوعی: در روزی که تیر تو به هدف مینشیند، طعمهای از دل و جانت خواهد بود.
در زمانی که از هجوم سپاهرستخیز از دو حد عیان باشد
هوش مصنوعی: در زمانی که نبرد شدید و روز قیامت به وضوح آشکار شود.
بر هوا گرد تیره از چپ راستآتش فتنه را دخان باشد
هوش مصنوعی: در آسمان، ابرهای تیرهای به دور از چپ و راست جمع شدهاند و آتش فتنه را به صورت دود نشان میدهند.
در زمینی که از غبار مصافچهرهٔ آسمان نهان باشد
هوش مصنوعی: در زمینی که غبار جنگ چهرهٔ آسمان را پنهان کرده باشد،
گه ز دست یلان تیراندازلرزه در پیکر کمان باشد
هوش مصنوعی: گاهی اوقات، ضربههای دقیق و قوی تیراندازان ماهر میتواند به حدی باشد که حتی کمان را نیز به لرزه درآورد.
گه ز سهم خدنگ طایر روحمرغ گم کرده آشیان باشد
هوش مصنوعی: گاهی اوقات پرنده روح انسان به خاطر تقدیر و شرایط زندگی خود، مانند پرندهای که آشیانش را گم کرده، سرگردان و بیهدف میشود.
در کمان تیر جان شکار بوددر کمین مرگ ناگهان باشد
هوش مصنوعی: در کمان، تیر آمادهی پرتاب است و جان انسان مانند شکار در کمین مرگ به انتظار لحظهای ناگهانی قرار دارد.
عکس پیکان ناوک پرانماهی چشمه سنان باشد
هوش مصنوعی: تصویری از پیکانی که به سمت هدف پرتاب میشود، شبیه به حرکتی است که قهرمانانه و با دقت انجام میگیرد. این تصفیه، میتواند نمادی از تلاش و ارادهای باشد که در پی دستیابی به چیزی ارزشمند است.
هرکجا چاشنی چشاند گرزمرد را مغز در دهان باشد
هوش مصنوعی: هر کجا که مردی با قدرت و جسارت وارد عمل شود، نشان از توانایی و هوش اوست، حتی اگر در شرایط سختی قرار گیرد.
هرکه را شربتی دهد شمشیرسیر از شربت روان باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که به او نوشیدنی خوبی بدهند، از آن میتواند به خوبی استفاده کند و در نتیجه به زندگیش رونق میبخشد.
هرچه در خاطر اجل گذردتیغ را بر سر زبان باشد
هوش مصنوعی: هر چیزی که در ذهن مرگ بگذرد، مانند شمشیری بر زبان آماده است.
چو عنان فرس به جنبانیرعشه در جسم انس و جان باشد
هوش مصنوعی: زمانی که افسار اسب را به حرکت درآوری، لرزشی در بدن انسان و روح او ایجاد میشود.
اولین حمله تو را در پیفتنهٔ آخرالزمان باشد
هوش مصنوعی: بهترین حملهی تو میتواند نشانهای از وقوع یک آشوب بزرگ در آینده باشد.
ملک‌الموت هم فتد به گمانکز قتالت نه در امان باشد
هوش مصنوعی: فرشته مرگ هم به خیال میافتد که از کشتن کسی در امان نخواهد بود و ممکن است خودش در خطر قرار بگیرد.
خویش را زان میان کشد به کرانجان خود را نگاهبان باشد
هوش مصنوعی: انسان باید در مواقع سختی و خطر، خود را از جمع دور کند و در عین حال از جان خود به خوبی محافظت نماید.
رمحت آن گاه قبض روح کندتیغت آن وقت جانستان باشد
هوش مصنوعی: زمانی که شمشیر تو به جان کسی نزدیک شود، در واقع آن لحظه روح او را میگیرد.
هم شتاب تو یک زمان در حربفتح را عمر جاودان باشد
هوش مصنوعی: اگر شتاب تو در جنگ به پیروزی برسد، عمر جاودانه خواهد داشت.
هم درنگ تو یک نفس در جنگمهلت صد هزار جان باشد
هوش مصنوعی: حتی یک لحظه از تأخیر تو در میدان نبرد میتواند به اندازهی صد هزار جان به انسانها فرصت دهد.
رایت آن عقده‌ای که بگشایدگره ابروی کمان باشد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که آن نشانه یا علامت خاصی که میتواند مشکلات را حل کند و گرهها را باز کند، شبیه به شکل قوس ابروی یک کمان است. به عبارت دیگر، زیبایی یا ویژگیای وجود دارد که میتواند به رفع مشکلات و گرفتاریها کمک کند.
سهمت آن شعله‌ای که بنشاندعلم اژدها نشان باشد
هوش مصنوعی: سهم تو همان نور و روشنی است که میتواند نشانهای از قدرت و علم باشد، مثل شعله‌ای که در دل اژدها میدرخشد.
گرنه وصف حدید تیغ توامسبب حدت لسان باشد
هوش مصنوعی: اگر تو توصیف سلاح آهنین خود را بگویی، تندی زبان من نیز ناشی از همان توصیف خواهد بود.
این معانی که نکته‌های بدیعتنگ در قالب بیان باشد
هوش مصنوعی: این مفاهیم و معانی که به شکل تازه و جالبی در کلام بیان شدهاند.
ای بسان قضا قدر فرمانخود به فرما روا چه‌سان باشد
هوش مصنوعی: ای مانند سرنوشت، قدرت و ارادهات را به من عطا کن، چگونه میتوانم به این امر عمل کنم؟
که حجر رونق گوهر شکندلؤلؤ ارزان خزف گران باشد
هوش مصنوعی: اگر سنگی با زیبایی و ارزش سنگهای قیمتی بشکند، مروارید ارزانتر از ظرفهای سفالی با کیفیت بالا خواهد بود.
خاک را قیمت عبیر بودکاه را نرخ زعفران باشد
هوش مصنوعی: خاک ارزش بوی خوش را دارد و کاه نیز میتواند به قیمت زعفران باشد.
لقب بوریا بود زربفتنام کرباس پرنیان باشد
هوش مصنوعی: لقب بوریا به نوعی پارچه خاص اشاره دارد و زربفت نام نوعی پارچه فاخر و گرانبهاست که به پرنیان معروف است. این جمله به تفاوت و ویژگیهای این دو نوع پارچه اشاره میکند.
بلبل اندر قفس بود محبوسزاغ در باغ و بوستان باشد
هوش مصنوعی: بلبل در قفس به سر میبرد و زندانی است، در حالی که زاغ در باغ و فضای سبز آزادانه میگردد.
من چنان شمع معنی افروزمکانوری مستنیر از آن باشد
هوش مصنوعی: من به گونهای روشنایی میبخشم که دیگران نیز از نور من بهرهمند شوند.
دیگران را به مجلس انورسایهٔ‌وش با تو اقتران باشد
هوش مصنوعی: در جمعی که تو در آن هستی، دیگران نیز در کنار تو هستند و از نور وجودت بهرهمند میشوند.
روی خصم از شکست من تا کیرشگ گلنار و ارغوان باشد
هوش مصنوعی: تا کی باید دشمنان من به خاطر شکست من حسادت کنند و از زیبایی گلهای انار و ارغوان لذت ببرند؟
استخوان ریزه‌های من تا چندغرقه در خون چه ناردان باشد
هوش مصنوعی: من از درد و رنجی که کشیدهام، تا کی باید در خون خود غوطهور باشم و کسی نودانم؟
محتشم رخش شکوه گرم مرانکاتش آتش دخان دخان باشد
هوش مصنوعی: محتشم، خشم و شکوه تو را نران، زیرا این آتش همچون دود خواهد بود.
خود چه نسبت تو را به خصم زبونگر ز سر تا قدم زبان باشد
هوش مصنوعی: تو چه نسبتی با دشمن سستعنصری داری وقتی که از سر تا پای تو زبان وجود دارد؟
توئی اکنون خروس عرش سخنچه گزندت ز ماکیان باشد
هوش مصنوعی: شما اکنون مانند خروس در آسمان سخن میگویید و از چالشهای موجود در میان ماکاها و پرندگان کوچکتر در امان هستید.
کی به طبع بلند آید راستکه آسمان همچو ریسمان باشد
هوش مصنوعی: کیست که با روح بلند و آزاد پا به میدان میگذارد وقتی که آسمان به اندازهی رشتهای نازک و بیپایه است؟
اینک الماس نظم بسم‌اللههر که را میل امتحان باشد
هوش مصنوعی: الان الماس و جواهر نظم بسمالله است برای کسانی که میخواهند امتحان کنند.
گر به سوی عرایس سخنتنظر شاه نکته‌دان باشد
هوش مصنوعی: اگر سخن تو به سمت زیباییها و جذابیتها باشد و شاه با دانایی به آن توجه کند.
یابی آن منزلت که خاک رهتسرمهٔ چشم همگنان باشد
هوش مصنوعی: به جایی خواهی رسید که حتی خاک پای تو برای دیگران مانند سرمهٔ چشمشان ارزشمند خواهد بود.
داورا تا به کی ز زاری دلبی دلی زار و ناتوان باشد
هوش مصنوعی: ای داور! تا کی باید به خاطر نالهها و زاریهای دل دردمند، بیکسی و ناتوانی ادامه داد؟
کرده قالب تهی ز غصه چه نیهمه دم همدم فغان باشد
هوش مصنوعی: با اندوه فراوان، فردی که دچار غم شده، حالتی بیجان و بینفس پیدا کرده است. در هر لحظه، صدای ناله و فریاد او به گوش میرسد.
مانده در جلدش استخوانی چندتنگ دل چون خلال دان باشد
هوش مصنوعی: در دل تنگ و بستهاش چند استخوان مانده است که مانند خلالی به هم فشردهاند.
ملک جانش بخر به نیم نظرعهده بر من گرت زیان باشد
هوش مصنوعی: اگر میخواهی جان خود را حفظ کنی، با یک نگاه مختصر و سریع این کار را انجام بده؛ چون اگر بخواهی بیشتر فکر کنی، ممکن است به ضررت تمام شود.
تا ز آمد شد خزان و بهارباغ گه پیر و گه جوان باشد
هوش مصنوعی: در هر فصل، بهار و پاییز میآیند و باغ همیشه حال و هوای متفاوتی دارد؛ گاهی شاداب و جوان، و گاهی پژمرده و کهنه.
شاه را ریاض دولت توبی‌نشان از پی خزان باشد
هوش مصنوعی: سلطنت شاه، بیتردید، تحت تأثیر حیات و رونق توست و در غیاب تو در سایهی مشکلات و ناامیدیها قرار میگیرد.
باد باطل به تو گمان زوالتا یقین مبطل گمان باشد
هوش مصنوعی: بادهای بیاساس و ناامیدکننده تو را به زوال و نابودی امید میدهند، تا زمانی که شک و تردید شکسته شود و حقیقت روشن گردد.
باد بخت جوان و رایت پیرتا ز پیر و جوان نشان باشد
هوش مصنوعی: زمانی که جوانی با خوشبختی و امید در زندگیاش همراه است، و در عین حال تجربه و آگاهی افراد پیر را در نظر بگیرد، نشانهای از چرخه زندگی و تداوم آن بین نسلها به وجود میآید.
تا کران هست ملک هستی راهستیت ملک بی‌کران باشد
هوش مصنوعی: تا زمانی که دنیا و هستی وجود دارد، شما نیز دارای هستی و مقام ویژهای خواهید بود که هیچ حد و مرزی ندارد.
زیر فرمانت آسمان و زمینتا زمین زیر آسمان باشد
هوش مصنوعی: نظام و حکمرانی تو بر همه چیز حکمفرماست تا زمانی که زمین زیر آسمان وجود داشته باشد.
کمر خدمت تو بندد چرختا بر افلاک کهکشان باشد
هوش مصنوعی: چرخ روزگار به خاطر خدمت شما به حرکت در میآید تا به عرش آسمانها برسد و درخشش کهکشانها را به ارمغان آورد.