غزل شمارهٔ ۳۴
هوش مصنوعی: در این اشعار، شاعر به جستجوی معانی عمیق عشق و حقیقت می‌پردازد. او به تلاش برای یافتن راه به سوی دوست (خدا) اشاره می‌کند و اعتراف می‌کند که بار گنجای گناه را نمی‌تواند به دوش بکشد. شاعر نگران این است که مبادا در تشخیص درست و اشتباه دچار خطا شود و به راه خطا برود. همچنین از عشق و اضطرابی سخن می‌گوید که افراد را به جستجوی مسیر حقیقت وامی‌دارد. او به زیبایی محبوب و تأثیر آن بر عاشقان اشاره می‌کند و آرزوی لقای محبوب را دارد. در نهایت، شاعر از خداوند درخواست می‌کند که پادشاهش (ناصرالدین شاه) را در حالتی که در خدمت مردم است، یاری کند.
جستیم راه میکده و خانقاه رالیکن به سوی دوست نجستیم راه را
هوش مصنوعی: ما به دنبال راهی برای میخانه و خانقاه بودیم، اما هیچگاه به سوی دوست، یعنی حقیقت و عشق واقعی، نگاه نکردیم.
تا کی کشیم خرقهٔ تزویر را به دوشنتوان کشیدن این همه بار گناه را
هوش مصنوعی: تا کی باید بار تزویر و نیرنگ را به دوش بکشیم؟ دیگر نمیتوان این همه گناه و بار سنگین را تحمل کرد.
کی بنده پا نهاد به سر منزل یقینزنهار خواجه هر مکن این اشتباه را
هوش مصنوعی: زمانی که بنده به مرحله یقین و یقین قلبی رسید، ای آقا، لطفاً این اشتباه را مرتکب نشوید.
بیچاره آن گروه که از اضطراب عشقدیدند راه را و ندیدند چاه را
هوش مصنوعی: بیچاره آن دسته از افرادی که به خاطر آشفتگی و هیجان عشق، راه را در زندگی گم کردهاند و نتوانستهاند خطرات و مشکلات را ببینند.
هر جا که آن سوار پری چهره بگذردنتوان نگاهداشت عنان نگاه را
هوش مصنوعی: هر کجا که آن سوار زیبا و دلربا عبور کند، نمیتوان چشم را از او برداشت.
دانی که عاشقان ز چه در خون طپیده‌اندبینی گر آن کرشمه بیگاه وگاه را
هوش مصنوعی: میدانی چرا عاشقان به شدت در رنج و عذاب هستند؟ اگر آن ناز و کرشمه را بارها و بارها ببینی.
زین آرزو که با تو صبوحی توان زدنبر هم زدیم خواب خوش صبح‌گاه را
هوش مصنوعی: از این آرزو که میتوان با تو در بامداد خوشگذرانید، بر هم زدیم خواب خوش صبح‌گاه را.
دور از رخ تو گریه مجالی نمی‌دهدکز تنگنای سینه برآریم آه را
هوش مصنوعی: دور از چهره تو، گریه کردن فرصت نمیدهد، زیرا از فشردگی دل نمیتوانیم آهی از دل بکشیم.
اول ز آستان توام راند پاسبانآخر پناه داد من بی‌پناه را
هوش مصنوعی: در ابتدا، نگهبان درگاه تو مرا بیرون کرد، اما در نهایت تو به من که بی‌پناه بودم، پناه دادی.
اهل نظر ز عارض و زلف تو کرده‌اندتفسیر صبح روشن و شام سیاه را
هوش مصنوعی: مفسران و اهل نظر در مورد زیبایی و جذابیت تو، صبح روشنی را به عارض و زلف تو تشبیه کردهاند و شام تیره را به حالتی که از زیباییات نشأت میگیرد.
دیگر نظر نکرد فروغی به آفتابتادید فر طلعت ظل الله را
هوش مصنوعی: دیگر فروغی به آفتاب نگاه نکرد تا زیبایی چهرهی ظلالله را ببیند.
شمس الملوک ناصر الدین شه که تیغ اواز هم شکافت مغفر چندین سپاه را
هوش مصنوعی: شمس الملوک ناصر الدین شاه با شمشیری که در دست داشت، به قدری قدرتمند بود که توانست چندین سپاه را از هم جدا کند و شکست دهد.
آن آسمان همت و خورشید معدلتکز دل شنید نالهٔ هر دادخواه را
هوش مصنوعی: این آسمان، نماد تلاش و کوشش است و خورشید، نماد عدالت و انصاف. از دل هر کسی که فریاد دادخواهی سر میدهد، این آسمان و خورشید صدای نالهاش را میشنوند.
یا رب به حق قائم آل محمدیدائم بدار دولت این پادشاه را
هوش مصنوعی: خدایا، به حق و مقام حضرت قائم (عج)، این پادشاه را در حکومتش همواره پایدار نگهدار.