غزل شمارهٔ ۱۶۹
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و جذابیت معشوق اشاره دارد و احساسات عمیق عاشقانه را به تصویر می‌کشد. شاعر به ستایش جمال و اثرات معشوق بر روی خود و جهان اطرافش می‌پردازد. او از بخت بلند و زندگی طولانی کسی سخن می‌گوید که نزد معشوق محبت و عشق دارد. معشوق به قدری جذاب و تاثیرگذار است که حتی خاک قدم‌های او نیز می‌تواند زندگی‌بخش باشد. همچنین، شاعر به تضاد و یکی بودن دینی و دنیوی اشاره کرده و بیان می‌کند که اگر حقیقت دیده شود، این دو یکی هستند. در نهایت، شاعر عشق و زیبایی معشوق را با مثال‌های مختلفی چون زلف و لب شیرین به تصویر می‌کشد و تاثیر عمیق آن بر دل‌ها را بیان می‌کند.
گهی به دیر و گهی جلوه در حرم داردندانم این چه جمال است کان صنم دارد
هوش مصنوعی: گاهی در یک مکان مذهبی و گاهی در جلوهای زیبایی چون حرم، زیباییای را مشاهده میکنم که نمیدانم این چه نوع زیبایی است که آن مجسمه (صنم) دارد.
کسی است صاحب بخت بلند و عمر درازکه دست بر سر آن زلف خم به خم دارد
هوش مصنوعی: شخصی وجود دارد که زندگی خوششانسی و طولانی دارد و با لطافت بر موهای خوشفرمش دست می‌کشد.
حیات بخشد اگر خاک مقدمش نه عجبکه جان زنده‌دلی زیر هر قدم دارد
هوش مصنوعی: اگر خاک زیر پای او حیات و زندگی به ارمغان بیاورد، عجیب نیست که جان شاداب و سرزندهای در زیر هر قدم او وجود داشته باشد.
کسی که تکیه زند بر عنایت ساقیاگر غلط نکنم تکیه‌گاه جم دارد
هوش مصنوعی: کسی که به مهربانی و توجه ساقی اعتماد می‌کند، به نظر میرسد که بر پشتیبانی و قدرت جم تکیه زده است.
غلام چشم سیاهی شدم ز دولت عشقکه ناز بر سر شاهان محتشم دارد
هوش مصنوعی: من به خاطر عشق، بنده و غلام چشمان سیاه او شدهام؛ زیرا که او بر سرفرازی و زیبایی شاهان مغرور است.
تو خود به چشم حقیقت نظر نکردی بازوگر نه دیر و حرم هر دو یک صنم دارد
هوش مصنوعی: تو به حقیقت نگاه نکردی وگرنه متوجه میشدی که دیر و حرم هر دو به یک چیز میپرستند.
جهان ز جنبش مژگان گرفته‌ای آریجهان بگیرد شاهی که این حشم دارد
هوش مصنوعی: دنیا به خاطر حرکات چشمها و مژگان، تحت تأثیر قرار میگیرد. بله، جهانی که چنین زیبایی را دارد، شایستهی فرمانروایی است.
دهان تنگ تو تا آمد از عدم به وجودوجود تنگ دلان حسرت عدم دارد
هوش مصنوعی: زمانی که دهان کوچک تو به وجود آمد و زبان به سخن گفتن گشود، حسرت دلهای تنگ و محدود در مورد نبودن همچنان باقی مانده و احساس افسوس میکنند.
مگر ز چشم تو دم به گلستان نرگسکه از خمار سحر حالتی دژم دارد
هوش مصنوعی: آیا به خاطر چشمان تو، گلی در باغ نرگس میروید که از زیبایی صبحگاهی حالتی غمگین دارد؟
کسی که با سر زلف تو دست پیمان دادسرش به باد فنا گر رود چه غم دارد
هوش مصنوعی: کسی که با سر زلف تو عهد کرده، اگر سرش به باد فنا برود، چه اهمیتی دارد؟
از آن خدنگ تو در دل عزیز و محترم استکه ره به خلوت دل های محترم دارد
هوش مصنوعی: خودِ تیر تو به دل انسانهای عزیز و محترم نفوذ دارد و می‌تواند به خلوت و رازهای درونی آنها دسترسی پیدا کند.
فروغی از لب شیرین شکرافشانتهزار تنگ شکر در نی قلم دارد
هوش مصنوعی: از لب شیرین و دلنشین تو، هزار ظرف شکر در قلم نی وجود دارد.