غزل شمارهٔ ۱۷۴
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف وطنی شاعر و عشق او به معشوقش می‌پردازد. شاعر از زیبایی زلف معشوق و تأثیر آن بر دلش صحبت می‌کند و می‌گوید که دلش در تمام شب آشفته است. او باغی زیبا را توصیف می‌کند که در بهار، خاک آن به خون شهیدان رنگین است. شاعر خود را دیوانه عشق می‌داند و از وزن سنگین دل معشوق صحبت می‌کند که نسبت به دیگران احساس کینه بیشتری دارد. همچنین، به خوبی‌های ظاهری معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که این زیبایی تنها نیست، بلکه چشم معشوق نیز خود باعث جذبه و شگفتی دیگران می‌شود. شعر تأکید می‌کند که حضور معشوق در هر جا جلوه‌ای خاص دارد و دیگران را مفتون می‌کند.
گر نه آن زلف سیه قصد شبیخون داردپس چرا دل همه شب حال دگرگون دارد
هوش مصنوعی: اگر آن موی سیاه نیت حمله به دل را نداشت، پس چرا دل من تمام شب دچار تغییر و حالتی ناآرام است؟
من و نظارهٔ باغی که بهاران آنجاخاک را خون شهیدان تو گلگون دارد
هوش مصنوعی: من و تماشای باغی که در فصل بهار، خاک آنجا پر از خون شهیدان توست و گلها را رنگین کرده است.
من دیوانه و زلف تو گرفتن، هیهاتزان که این سلسله صد سلسله مجنون دارد
هوش مصنوعی: من دیوانهام و در پی گرفتن زلف تو هستم، اما این کار محال است چون این زنجیره عشقی، بارها دیوانهتر از من را دارد.
در خور خرمی هر دو جهان دانی کیستآن که از دست غمت خاطر محزون دارد
هوش مصنوعی: در این دنیا، کسی که از غم تو دلش ناراحت است، همان ستایشگر و شایستهی شادی دو جهان است.
گرچه خوبان به ستم شهرهٔ شهرند امادل سنگین تو کین از همه افزون دارد
هوش مصنوعی: اگرچه زیباروان به ظلم و ستم معروفاند، اما دل سنگین تو از همه بیشتر کینه و خشم دارد.
می‌توان یافت ز خون باری چشم مردمکه لب لعل تو دل های جگر خون دارد
هوش مصنوعی: می‌توان در نگاه غمگین مردم، اثراتی از درد و رنج را مشاهده کرد، چرا که عشق به تو در دلهایشان، مانند زخم جگر است که از غم ناشی از فراق تو بهوجود آمده.
در وجودی که تویی کی ره صحرا گیرددر درونی که تویی کی سر بیرون دارد
هوش مصنوعی: در وجود تو که هستی، چه نیازی به گشت و گذار در دنیای بیرون است؟ و در باطن تو که اینقدر غنی و پرمفهوم است، چرا باید چیزی از خود خارج کنی؟
هر کجا جلوهٔ بالای تو باشد به میانراستی سرو کجا قامت موزون دارد
هوش مصنوعی: هر جا که زیبایی و شکوه تو نمایان باشد، هیچ جایی نمیتواند به اندازهٔ راست قامت سرو به چشم بیاید.
نه همین فتنهٔ چشم تو فروغی تنهاستچشم فتان تو یک طایفه مفتون دارد
هوش مصنوعی: این عبارت بیانگر این است که جذابیت و زیبایی چشمان تو تنها به خاطر خودشان نیست، بلکه این جذابیت باعث شده که گروهی زیادی به آن دل باخته و مجذوب شوند. به عبارت دیگر، زیبایی چشمان تو تأثیر زیادی بر دیگران دارد و بسیاری را تحت تأثیر قرار میدهد.