غزل شمارهٔ ۱۹۴
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ عشق و جذبهٔ معشوق است. شاعر به توصیف تأثیر نرگس مست و زیبایی معشوق بر دل بیداران و خفته‌ها می‌پردازد. او عشق را به عقده‌هایی که در زلف معشوق گره خورده‌اند تشبیه می‌کند که گاهی به کار او و گاهی به دل دیگران می‌زند. در این میان، ساقی باده‌ای را توصیف می‌کند که آتشی در دل میخواران به وجود می‌آورد. شاعر از آزادی معشوق صحبت می‌کند و بیان می‌کند که چگونه زیبایی‌ها تأثیر عمیق بر عاشقان دارند. او همچنین به تأثیرات عشق و زیبایی بر عواطف و حال و هوای عاشقان اشاره می‌کند و در نهایت به وفاداری و شکنندگی عهدها در عشق می‌پردازد.
نرگس مست تو راه دل هشیاران زدخفته را بین که چسان بر صف بیداران زد
هوش مصنوعی: عشق و جذابیت تو، دلهای بیدار را به سمت خود جذب می‌کند. حالا ببین که چقدر موثر است که خوابآورها را نیز بیدار کرده و به جمع بیدارها می‌آورد.
عشق هر عقده که در زلف گره گیر تو بودگه به کار من و گاهی به دل یاران زد
هوش مصنوعی: عشق هر مشکلی که در زلفهای تو گره خورده، گاهی به منفعت من و گاهی به دل دوستان ضربه می‌زند.
ساقی آن باده که از لعل تو در ساغر ریختآتشی بود که در خانهٔ میخواران زد
هوش مصنوعی: ای ساقی، آن نوشیدنی که از لبهای سرخ تو در جام ریختی، آتشی بود که در دل خانهٔ مینوشان افروخت.
تو که از قید گرفتاری دل آزادیکی توان با تو دم از حال گرفتاران زد
هوش مصنوعی: تو که از مشکلات و نگرانیها رهایی یافتهای، چگونه میتوانی درباره حال کسانی که در قید و بند هستند صحبت کنی؟
تا عذار تو عرق‌ریز شد از آتش میباغبان گفت که بر برگ سمن باران زد
هوش مصنوعی: زمانی که چهرهی تو از گرما عرق کرد، باغبان گفت که بر روی برگ سمن باران ریخته است.
تا خط سبز تو از یاسمت چهره دمیدبرق یاس آمد و بر کشت طلب کاران زد
هوش مصنوعی: وقتی رنگ سبز تو از گل یاس به چشم آمد، زیبایی آن به قدری درخشان بود که بر زمین امیدهای جویندگان رزق و روزی تابید.
آن که در بزم توام توبه ز می خوردن دادگرم شوق آمد و سر بر در خماران زد
هوش مصنوعی: کسی که در محفل تو به خاطر نوشیدن شراب توبه کرده بود، با اشتیاق بسیار به سراغ میخانهداران رفت.
نازم آن چشم سیه مست که از راه غرورسرگران آمد و بر قلب سبکباران زد
هوش مصنوعی: من به زیبایی آن چشمهای سیاه و مست که با حالتی مغرور و سرمستی به سمت ما میآید و بر دلهای سبکبار تأثیر میگذارد، دل باختهام.
جور خوبان جفا پیشه فروغی را کشتتا دم از محکمی عهد وفاداران زد
هوش مصنوعی: در این بیت بیان میشود که ظلم و سختیهای زیبایی که از افراد نیکوکار سر می‌زند، باعث نابودی فردی به نام فروغی شده است. این فرد در نهایت به وفاداری و پایداری در عهد و پیمانها اشاره می‌کند.