غزل شمارهٔ ۲۵۶
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف عشق و زیبایی معشوق می‌پردازد. شاعر از آشوبی که در دلش به خاطر عشق به معشوق وجود دارد سخن می‌گوید. او به زنجیر عقل و درد دل خود اشاره می‌کند و می‌نویسد که تمامی زیبایی‌ها و امیدهایش به معشوقش مرتبط است. شاعر تأکید می‌کند که هر چیزی که تاکنون دیده یا شنیده، جلوه‌گر و نتیجه زیبایی و جذابیت معشوقش بوده و حتی در روز قیامت نیز انتظار قامت او را می‌کشد. در نهایت، الهام و روشنی او را به خورشید تشبیه می‌کند که خود نشانی از معشوق است.
آشوب شهر طلعت زیبای او بودزنجیر عقل جعد چلیپای او بود
هوش مصنوعی: زیبایی چهره او در شهر دلها غوغا به پا کرده است و زنجیر عقل در برابر جعد و زیبایی موی او به تنگنا افتاده است.
ما و دلی که خسته تیر بلای عشقما و سری که بر سر سودای او بود
هوش مصنوعی: ما دل خستهای داریم که به خاطر عشق، گویی تیر بلایی به آن زده شده است و سری داریم که به خاطر آرزوی او در درد و رنج به سر میبرد.
بالای او مرا به بلا کرد مبتلایعنی بلا نتیجهٔ بالای او بود
هوش مصنوعی: بالا بودن او باعث شد که من دچار مشکل و رنج شوم، به این معنا که گرفتاری من به دلیل مقام و موقعیت او است.
بر خاک پای ماه من ار سر نسوده مهرپس چارمین سپهر چرا جای او بود
هوش مصنوعی: اگر از عشق و محبت ماه من چیزی کم نشده باشد، پس چرا در این چهارمین آسمان، جایی برای او وجود دارد؟
هشیاریش محال بود روز رستخیزهر کس که مست نرگس شهلای او بود
هوش مصنوعی: در روز قیامت، کسی که تحت تأثیر زیبایی چشمان او باشد، هرگز نمیتواند هوشیار و بیدار باشد.
روزی که پاره می‌شود از هم طناب عمرامید من به زلف سمن سای او بود
هوش مصنوعی: روزی که عمرم به پایان میرسد، امید من تنها به زلف معشوقهام بوده است.
هر سر سزای افسر زرین نمی‌شودالا سری که خاک کف پای او بود
هوش مصنوعی: هر کس شایستهی تاج و تخت و مقام بلند نیست جز کسی که خود را در برابر مقام والای دیگران خاضع و فروتن کند.
هر جا حدیث چشمه کوثر شنیده‌ایافسانه‌ای ز لعل شکرخای او بود
هوش مصنوعی: هر جا که درباره چشمه کوثر سخن گفته شده، در واقع اشاره به داستانی از زیبایی و شیرینی لعلهای اوست.
هر انجمن که جلوهٔ فردوس دیده‌ایدیباچه‌ای ز روی دل آرای او بود
هوش مصنوعی: هر جمع و اجتماع زیبا و دلنشینی که دیدهای، در واقع نمونهای از زیبایی و دلآرایی آن معشوق بوده است.
دانی قیامت از چه ندارد سر قیامدر انتظار قامت رعنای او بود
هوش مصنوعی: میدانی چرا قیامت برپا نمیشود؟ چون همه چیز در انتظار ظهور آن محبوب زیباست.
شد روشنم ز نظم فروغی که بر فلکخورشید یک فروغ ز سیمای او بود
هوش مصنوعی: نور و زیبایی او چنان تأثیری بر من گذاشته که مرا روشن کرده است. این روشنایی مانند نوری است که خورشید بر آسمان میتابد و تمام عالم را نورانی می‌کند.