غزل شمارهٔ ۴۸۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به زیبایی‌های منحصر به فرد و بی‌نظیری که در جهان وجود دارد اشاره می‌کند. او می‌گوید که هیچ نگاری به زیبایی آنچه که دیده نمی‌شود و هیچ بهاری مانند این بهار در باغ‌ها نخواهد آمد. سواران و دل‌ها نیز به همان اندازه خاص هستند و در هیچ میدانی نظیر آنها دیده نمی‌شود. شاعر دچار مستی و هیجان است و بر این باور است که عشق و وفا را نمی‌توان به سادگی خرید. او از دل شکسته‌اش و دشواری‌های جمع‌آوری آن سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که تنها با محبت می‌توان این دل را تسکین داد. همچنین، شاعر در ادامه به جلال و عظمت پادشاهی اشاره می‌کند و او را فردی نمونه و بی‌نظیر می‌داند که در قضا و قضای خود به رضایت و عدالت توجه دارد. در نهایت، شاعر به حضور نور و روشنی‌ای اشاره می‌کند که پادشاه بر زمین دارد و آن را به خورشید تشبیه می‌کند.
چنین نگار ندیدم به هیچ ایوانیچنین بهار نیاید به هیچ بستانی
هوش مصنوعی: من هرگز چنین معشوقهای را در هیچ جایی ندیدهام و هیچ باغی به این زیبایی بهاری نخواهد داشت.
شکست و بست، دل و دست شه سواران راچنین سوار نیاید به هیچ میدانی
هوش مصنوعی: سواران دل و دستشان را به درستی آماده کردهاند، اما هیچ سوار دیگری به توان و مهارت آنها نمیرسد و نمیتواند در میدانهای نبرد با آنها رقابت کند.
هنوز بر سر من زین شراب مستی‌هاستچنین قدح نکشیدم به هیچ دورانی
هوش مصنوعی: من هنوز تحت تأثیر این شراب هستم و به هیچ زمانی از عمرم چنین حالتی نداشتهام.
متاع مهر و وفا را نمی‌خرند به هیچچنین متاع ندیدم به هیچ دکانی
هوش مصنوعی: محبت و وفاداری را به هیچ قیمتی نمی‌خرند و چنین کالایی را در هیچ جایی ندیدهام.
دل شکستهٔ ما را نمی‌توان بستنمگر به تار سر زلف عنبرافشانی
هوش مصنوعی: دل شکستهٔ ما را نمی‌توان معالجه کرد، مگر با زیبایی و جذابیت موی یکی که مانند انگور میدرخشد.
چگونه جمع کنم این دل پریشان راگرم مدد نکند طرهٔ پریشانی
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم این دل آشفته را سامان دهم، وقتی که نازکدلی تو مدد نرساند؟
کنون به چارهٔ رنجور خویش کوشش کننه آن زمان که بکوشی و چاره نتوانی
هوش مصنوعی: اکنون برای حل مشکلات و دردهای خود تلاش کن، نه زمانی که تلاش کنی اما نتوانی به نتیجه برسی.
به ابروان ز تکبر هزار چین زده‌ایمگر که حاجب قصر جلال خاقانی
هوش مصنوعی: چشمان تو با ابروان کمانیات هزاران نشانه از خودخواهی به جا گذاشته است، انگار که تو نگهبان قصر عظمت پادشاهی.
ستوده ناصردین شه نصیر دولت و دینکه چشم چرخ شبیهش ندیده سلطانی
هوش مصنوعی: ستوده ناصردین شاه، که حامی دولت و دین است، به گونهای است که هیچ چشمی در آسمان، مانند او را در مقام سلطنت ندیده است.
قدر ورای هوایش نخوانده طوماریقضا خلاف رضایش نداده فرمانی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که هر چیزی که در زندگی ما اتفاق میافتد، از قدرت و حکمت بالایی ناشی میشود و گونی از خواستههای ما فراتر میرود. اگر چه ممکن است ما نخواهیم یا انتظار دیگری داشته باشیم، اما در نهایت تقدیر و قضا به گونهای عمل می‌کند که هیچ دستوری از خواست ما تخلف نکند.
فروغی از نظر پادشاه روی زمینبر آسمان سخن آفتاب تابانی
هوش مصنوعی: نور و روشنی که از دید پادشاه به زمین میتابد، مانند نوری است که از آسمان و خورشید ساطع میشود.