قصیدهٔ شمارهٔ ۲۲ - در ستایش باده و تخلص به مدح
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و لذت زندگی در بهار و نعمت‌های آن اشاره دارد. شاعر به فصول خوش بهاری پرداخته و خواستار نوشیدن شراب و لذت‌بردن از زندگی است. او به مهربانی و همدلی در جامعه اشاره کرده و از زیبایی‌های طبیعی مانند گل‌ها و باغ‌ها سخن می‌گوید. همچنین، شاعر از ضرورت لذت‌بردن از زندگی صحبت میکند و می‌کوشد تا از فرصت‌های خوشی که در جوانی و ایام گل به وجود می‌آید، بهره ببرد. در پایان، شاعری به بالندگی و پایداری سلطنت و شکوه حکومتی نیکو اشاره کرده و از امید به آینده سخن می‌گوید.
باز به صحرا رسید کوکبهٔ نوبهارساقی گلرخ بیا بادهٔ گلگون بیار
هوش مصنوعی: دوباره به دشت برگشت، جایی که شکوفههای بهاری درخشش دارند. ای ساقی با چهرهی زیبا، بیا و شراب قرمز رنگ بیاور.
زان می چون لعل ناب کز مدد او مدامعیش بود بر دوام عمر بود خوشگوار
هوش مصنوعی: از آن نوشیدنی چون لعل ناب، که به مدد آن، شادی همیشگی و زندگی شیرین را به دنبال دارد.
روح فزائی که او طبع کند شادمانآب حیاتی کز و مست شود هوشیار
هوش مصنوعی: روحی که از خلاقیت و شادابی سرشار است، مانند آب حیات، انسان را سرمست و خوشحال میکند، در حالی که سبب بیداری و هوشیاری او نیز میشود.
همدم برنا و پیر مونس شاه و گدابر همه‌کس مهربان با همه‌کس سازگار
هوش مصنوعی: همراه و همدمی که با جوانان و پیران بود، با پادشاه و فقیر همدل و مهربان است و با همه افراد سازگار و دوستی دارد.
شیفته را دلپذیر دلشده را ناگزیرسوخته را دستگیر غمزده را غمگسار
هوش مصنوعی: عاشق را جذاب و دلربا مییابد، کسی که دل باخته است ناچار است به عشق ادامه دهد. کسی که سوخته و داغ دیده است، نیاز به حامی و یاری دارد و غمگینها به فردی نیاز دارند که غم آنها را کم کند.
هاضمه را سودمند فاکره را نقش بندباصره را نوربخش سامعه را گوشوار
هوش مصنوعی: هاضمه را مفید کن، فاکره را به زیبایی مزین کن، باصره را روشنایی ببخش، و به گوش سامعه زیور ده.
موسم آن میرسد باز که در باغ و راغلاله بروید ز خاک گل بدر آید ز خار
هوش مصنوعی: زمانی دوباره میرسد که در باغ و بوستان، لالهها از خاک بیرون میآیند و گل‌ها از میان خارها سر بر میآورند.
باد صبا میکشد رخت ریاحین به باغدست هوا میکند مشگ تتاری نثار
هوش مصنوعی: باد ملایم به باغ عطر گل‌ها را میزند و نسیم، خوشبویی مشک را به فضا منتشر میکند.
لالهٔ خوش جلوه را عنبرتر در میانغنچهٔ خوش خنده را خرمن گل در کنار
هوش مصنوعی: لالهای زیبا و دلبر در وسط باغی پر از گلهای خوشبو و خندان قرار گرفته است، که بوی خوشاش مانند عطر عنبر همهجا را فراگرفته و زیباییاش در کنار بقیه گل‌ها بیشتر نمایان است.
ماشطهٔ نوبهار باز چه خوش در گرفتپای چمن در حنا دست سمن در نگار
هوش مصنوعی: ماشطهٔ نوبهار خوشحال و شاداب است که پایش را بر چمن قرار میدهد و دست گلی زیبا و خوشبو در دست دارد.
نرگس مخمور را رعشه بر اعضا فتدبس که به وقت سحر آب خورد در خمار
هوش مصنوعی: نرگس مست و زیبایی در صبح زود به قدری تحت تأثیر قرار میگیرد که بدنش میلرزد، چرا که در زمان سحر، آب نوشیده و در حالت مستی به سر میبرد.
وه که چه زیبا بود بر لب آب روانعکس گل و ارغوان سایهٔ بید و چنار
هوش مصنوعی: وای که چقدر زیبا بود مشاهدهی انعکاس گل و گیاه ارغوانی در کنار آب روان، سایه درخت بید و چنار.
ظالم نفس خود است هرکه در این روزگارانده پیمان خورد می نخورد آشکار
هوش مصنوعی: هرکسی که در این زمان دچار غم و اندوه میشود، در واقع به خود ظلم میکند، چرا که از خود مهر و محبت را دور کرده و نمیتواند به راحتی شاد زندگی کند.
حاصل عمری نیافت ممسک دنیاپرستلذت عیشی ندید زاهد پرهیزکار
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که آدمی که تمام عمر خود را صرف جمعآوری و نگهداری دنیا کرده، هرگز طعم واقعی زندگی و لذتهای آن را نچشیده است. از سوی دیگر، زاهدی که به دوری از دنیا پرداخته، نیز نتوانسته به خوشیهای زندگی دست یابد. در واقع، هر دو گروه نتوانستهاند به رضایت حقیقی و خوشبختی برسند.
یارب اگر میدهی ناز و نعیمی به ماعمر به آخر رسید تا کی از این انتظار
هوش مصنوعی: خداوندا، اگر میخواهی ما را با لطف و محبت خودت نوازش کنی، عمر ما به پایان نزدیک شده است و به چه مدت باید منتظر بمانیم؟
در پی امید بود چند توان داشتنبر سر راه امید دیدهٔ امیدوار
هوش مصنوعی: در جستجوی امید بود، تا چند نفر میتوانند در مسیر امید، چشمهای پرامید داشته باشند.
فرصت عیشی بده تا بستانیم داداز رخ رنگین گل وز لب شیرین یار
هوش مصنوعی: به ما اجازه بده که در زندگی لذت ببریم و از زیبایی‌های گل و طعم شیرین عشق بهرهمند شویم.
بزم صبوحی خوشست خاصه در ایام گلعیش جوانی خوشست خاصه در این روزگار
هوش مصنوعی: مهمانی صبحانه دلپذیر است، بهویژه در روزهای گل. لذت زندگی جوانی هم در این زمان خاص بسیار شیرین است.
کز اثر عدل شاه بار دگر شد پدیدحال زمان را نظام کار جهانرا قرار
هوش مصنوعی: به خاطر عدالت شاه، دوباره وضعیت زمان مشخص شد و نظم و ترتیب کارهای جهان برقرار گردید.
خسرو فیروز بخت شاه اویس آنکه هستمظهر لطف خدا سایهٔ پروردگار
هوش مصنوعی: خسرو، پادشاه خوشبخت و پرتوان، کسی است که مظهر لطف خداوند و سایهای از رحمت پروردگار بر سر مردمش است.
چاکر درگاه او ماه سپهر آشیانبندهٔ فرمان او خسرو نیلی حصار
هوش مصنوعی: یک خدمتکار در بارگاه او همچون ماه در آسمان است و بندهای که تابع فرمان اوست، مانند شاهی است که در حصار نیلینی قرار دارد.
همچو روان ناگزیر همچو خرد کامبخشهمچو قضا کامران همچو قدر کامکار
هوش مصنوعی: مانند روان که راه خودش را میرود و از آن گریزی نیست، و مانند خرد که نعمت و شادی میآورد، همچنین شبیه قضا که موفقیت را به همراه دارد و مانند قدر که کارها را به خوبی پیش میبرد.
عالمیان را بدو تا به قیامت امیدآدمیان را بدو تا به ابد افتخار
هوش مصنوعی: عالمیان تا پایان دنیا به او امید دارند و انسانها تا همیشه به او افتخار میکنند.
از هنرش گاه رزم وز کرمش روز بزمرستم دستان خجل حاتم طی شرمسار
هوش مصنوعی: از هنرهای رزم او گاهی میجنگد و در روزهای بزم و سرگرمی، کرم و generosity او باعث میشود رستم دستان و حاتم طی احساس خجالت کنند.
تاج دل افروز او داده ز کسری نشانتخت همایون او مانده زجم یادگار
هوش مصنوعی: تاجی که به دل او روشنی میبخشد، از سلطنت کسری به ارث رسیده و نشانهای از عظمت اوست که یادگار زرق و برق گذشتههاست.
روز نبرد آنزمان کز سم اسبان شودپشت زمین پر هلال روی فلک پرغبار
هوش مصنوعی: در روز جنگ، زمانی که گرد و غبار به خاطر سم سواران، بر زمین و آسمان پدیدار میشود و زمین زیر فشار آنها به حالت موجدار درمیآید.
حملهٔ شیر افکنان کوه درآرد ز جایوز مدد جوی خون جوش برآرد به خار
هوش مصنوعی: وقتی شیران شجاع به حمله میپردازند، کوهها به لرزه درمیآیند و از خونخواهی به خروش درمیآیند.
از فزع رعد کوس کوه شود پرغروروز اثر برق تیغ دشت شود پرشرار
هوش مصنوعی: از ترس رعد، کوه به شدت خشمگین و مغرور میشود و به دنبال آن، اثر برق در دشت، حالتی پر از آتش و خشونت به وجود میآورد.
پشت دلیران شود چون قد چوگان به خمکلهٔ گردان شود گوی صفت خاکسار
هوش مصنوعی: پشت دلیران به شکلی خمیده میشود، مانند قد یک چوگان، و گوی توانمند به صفات خاکی تبدیل میشود.
در صف جنگ آنزمان افکند از گرد راهتیغ جهانگیر شاه زلزله بر کوهسار
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، آن زمان که جهانگیر شاه با قدرت و شجاعت به میدان آمد، به سان زلزلهای بر کوهها تأثیر گذاشت.
سجده برد پیش او چون بکشد تیغ کینرستم توران گشای قارن خنجر گذار
هوش مصنوعی: به هنگام نبرد، وقتی رستم با کینه به میدان می‌آید، باید قارن با دست خنجرش آماده باشد و در برابر او سجده کند.
از سر پیکان او مهر شود مضطربوز دم شمشیر او چرخ کند زینهار
هوش مصنوعی: از نوک پیکان او عشق و محبت به وجود می‌آید و از نفس شمشیرش، دنیا به حرکت در می‌آید. بنابراین، باید به خودمان ببالیم.
یارب تا ممکنست دور زمانرا بقاجرم زمین را سکون دور فلک را مدار
هوش مصنوعی: ای کاش تا جایی که ممکن است، زمان پایدار بماند، زمین در آرامش باشد و مدار آسمان ثابت بماند.
باد ز اقبال او پایهٔ دانش بلندباد ز پشتی او بازوی دین استوار
هوش مصنوعی: باد خوشی بر سرنوشت او بوزد و پایههای داناییاش را بلندتر کند، و پشت او بهسان دینی استوار، نیرویی قوی باشد.
نعمت او بی زوال معدلتش بر مزیدمملکتش بر دوام سلطنتش پایدار
هوش مصنوعی: نعمت‌های او همیشگی و بدون پایان است و توازن و برقراری آن باعث ثبات و پایداری حکومتش میشود.