شمارهٔ ۴۰
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی انتقاد از وضع اجتماعی و سیاسی زمانه می‌پردازد و نشان می‌دهد که هیچ چیز از خارج نمی‌تواند به بهبود اوضاع کمک کند. شاعر به تأمل در وضعیت انسان‌ها می‌پردازد و می‌گوید که تنها تغییرات داخلی و درون‌فردی می‌تواند موثر باشد. او به فریب‌های ظاهری، مانند تکیه بر خوشبوکننده‌ها، و کبر و غرور اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که باید واقعیت‌های عمیق‌تری را دید. در نهایت، شاعر یادآور می‌شود که ارزش‌های حقیقی انسان، نه در مقام و موقعیت بلکه در نیات و اعمالش نهفته است و زندگی انسان باید با پرستش خداوند و هدفی والا توأم باشد.
دیدم بسی زمانه مردآزمای راسازنده نیست هیچ امیر و گدای را
هوش مصنوعی: دیدم که زمانه، مردان را قوی و آزموده نمیسازد، و هیچ رییس و گدایی را به وحدت نمیآورد.
جز باد و دم ترنم این تنگنای نیستچون غلغل تهی نفس تنگنای را
هوش مصنوعی: غیر از وزش نسیم و صدای ملایم در این تنگنای خالی، چیز دیگری وجود ندارد، مانند صدای پُر کردن یک فضای خالی با نفسهایی که در آنجا است.
چندین مکن دماغ به کافور و مشک، تربر عاریت شناس کف عطرسای را
هوش مصنوعی: بیش از حد به عطر و خوشبویی وابسته نشو و قدر بوی خوشی را که بهراحتی به دست آوردهای، بدان.
در خود مبین به کبر که از بهر عکس کاراینها بس است بهره تن خودنمای را
هوش مصنوعی: به خود نبال و مغرور نباش، زیرا برای اثبات برتری این افراد، همین که بخواهی خود را به رخ بکشی، کافی است.
قرب مملوک نیست مگر دون و سفله رااینجا مبین تو مردم والاگرای را
هوش مصنوعی: نزدیکی به مقامهای بالا تنها برای افراد پست و بیمقدار نیست. اینجا، تو انسانهای بزرگ و با ارزش را ببین.
جایی که جای بر سر شاهان مگس کندنبود محل اوج پریدن همای را
هوش مصنوعی: در جایی که مگس بر سر پادشاهان نشسته باشد، دیگر جایی برای پرواز سربازان بزرگ وجود ندارد.
آنان که گفته اند طلاق عروس کونکابین این عروس دهند این سرای را
هوش مصنوعی: آنهایی که گفتهاند طلاق، به معنای جدا شدن از همسر است، در واقع در پی این هستند که مسئولیت و حقوق این زندگی را برعهده بگیرند و به نوعی به تأسیس و نگهداری این خانه کمک کنند.
ای توسنی که همت عالی خطاب تستبشکن به یک لگد فلک دیوپای را
هوش مصنوعی: ای اسب توسن که دارای همت بلند هستی، با یک لگد میتوانی پای دیو را بشکنی، یعنی میتوانی بر مشکلات و موانع فائق آینی.
تاریکی زمانه چو روشن کند به مهرصفوت چو نیست آدمی تیره رای را
هوش مصنوعی: زمانه مثل تاریکی است، اما وقتی محبت و پاکی به میان بیاید، این تاریکی روشن می‌شود. انسانهای نادان و بداندیش نمیتوانند از این روشنی بهرهمند شوند.
بی زادن بلا چو نباشد، چه ساختندکشت سراب این فلک فتنه زای را
هوش مصنوعی: اگر بلایی نباشد که از زاد و ولد ناشی شود، پس این دنیا که پر از فتنه و چالش است، چه دلیلی برای کشتن امید و زندگی دارد؟
روزی که می رود مشمر، خسروا، زعمرالا همان قدر که پرستی خدای را
هوش مصنوعی: روزی که میگذرد را حساب نکن، ای شاه، از عمرت فقط همان اندازه را بشمار که در راه عبادت خدا صرف شده است.