غزل شمارهٔ ۶۳ - اشک ندامت
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به احساسات و عواطف عمیق خود پرداخته و از درد و غم جدایی و عشق ناچار سخن می‌گوید. او آرزو می‌کند که در پایان عمرش بخت جوانی به سراغش بیاید و عشقش را دوباره تجربه کند. شاعر با تصاویری از زیبایی و دلکش بودن معشوق، حسرت و اندوهی را که در دلش دارد، بیان می‌کند. همچنین، او به ناله‌های یوسف کنعانی اشاره می‌کند و از دلتنگی و ندامت خود می‌گوید. در پایان، شاعر به این نکته اشاره دارد که این غصه در نهایت به پایان خواهد رسید و امید دارد که روزی تغییر و آرامش به زندگی‌اش بازگردد.
گر به پیرانه سرم بخت جوانی به سر آیداز در آشتیَم آن مه بی‌مهر درآید
هوش مصنوعی: اگر در دوران پیری، شانس جوانی به سراغم بیاید، از در آشتی و صمیمیت آن معشوق بیمهری وارد زندگیام خواهد شد.
آمد از تاب و تبم جان به لب ای کاش که جانانبا دم عیسویم این دم آخر به سر آید
هوش مصنوعی: از شدت عشق و شوق، جانم به لب رسیده است. ای کاش در این لحظهی آخر، معشوقم با نفس عیسویاش، به من کمک کند که این درد و رنج به پایان برسد.
خوابم آشفت و چنان بود که با شاهد مهتاببه تماشای من از روزنه کلبه درآید
هوش مصنوعی: در خوابم مختل شد و به گونهای بود که گویی زیبای ماه در شب از پنجره کلبه به تماشای من آمده است.
دلکش آن چهره که چون لاله برافروخته از شرمبار دیگر به سراغ من خونین جگر آید
هوش مصنوعی: چهره دلنشین او مانند لالهای است که از شرم سرخ شده و دوباره به سراغ من میآید، در حالی که قلبم آغشته به درد و غم است.
سرو من گل بنوازد دل پروانه و بلبلگر تو هم یادت ازین قمری بی‌بال و پر آید
هوش مصنوعی: سرو من با گل به ناز و نوازش میپردازد و دل پروانه و بلبل را شاد می‌کند. اگر تو هم یادِ این قمری را که بال و پر ندارد، به خاطر داشته باشی، میتوانی حس و حال آنان را درک کنی.
شمع لرزان شبانگاهم و جانم به سر دستتا نسیم سحرم بال و پرافشان به بر آید
هوش مصنوعی: من شمعی هستم که در شب میلرزم و جانم در آستانهی فروپاشی است، تا وقتی که نسیم صبحگاهان بیاید و بال و پرم را بگستراند.
پیر کنعان من از ناله بیاسای که یوسفپسری نیست که دیگر به سراغ پدر آید
هوش مصنوعی: پیرمرد کنعان، از غصه و ناله دست بردار، چون یوسف دیگر پسری نیست که به نزد تو برگردد.
دانم آن سنگدل آخر شود از کرده پشیمانآن زمان در پی من کوی به کو، دربه‌در آید
هوش مصنوعی: میدانم که در نهایت آن فرد سنگدل از کارهایش پشیمان خواهد شد. آن زمان، او به دنبال من خواهد گشت و در هر کوی و برزنی سرگردان خواهد بود.
رود از دیده چو با یاد منش اشک ندامتلاله از خاکم و از کالبدم ناله برآید
هوش مصنوعی: وقتی که به یاد تو اشک از چشمانم میریزد، مانند لالهای که از خاک میروید و از وجودم نالهای به گوش میرسد.
دود شد شمع از آن شعله که در خرمنش افروختچند گویی که به پایان شب غم سحر آید
هوش مصنوعی: شمع از شعلهای که در انبارش روشن کرده بود، به دود تبدیل شد. چه قدر میخواهی بگویی که بعد از یک شب غمانگیز، صبح روشنایی خواهد آورد؟
ماه کنعان چو به تلخی به دل چاه کند جانکاروان گو همه با بار گلاب و شکر آید
هوش مصنوعی: وقتی که ماه کنعان در دل چاه میافتد، جان کاروان حسرت میخورد و به یاد میآورد که همه با بارهایی از گلاب و شکر میآیند.
شهریارا گله از گیسوی یار این‌همه بگذارکاخر آن قصه به پایان رسد این غصه سرآید
هوش مصنوعی: شهریار از موهای یار شکایت دارد و می‌گوید: این همه مشکلات و غمها را بگذار تا در نهایت داستان به پایان برسد و این غم و اندوه برطرف شود.