غزل شمارهٔ ۱۴۲ - درس حال
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف آرزوها و تلاش‌های انسانی می‌پردازد. او از بلایای روزگار سخن می‌گوید و امید دارد که به مقصد نیک و خوشایند برسد. شاعر به اقبال خورشید در روز نو اشاره می‌کند و از مسافرانی می‌گوید که باید به فکر لذت سفر باشند نه فقط وسایل آن. او همچنین بر اهمیت عشق و دل‌باختگی تأکید می‌کند و در آخر بیان می‌کند که در این جهان، ارزش عشق و ارتباط با حقایق عمیق زندگی بیشتر از جست‌وجوی قدرت‌های ظاهری است. به طور کلی، شعر دعوت به جستجوی معانی عمیق و ارتباطات حقیقی را می‌کند.
اگر بلاکش بیداد را به داد رسیخدا کند که به سر منزل مراد رسی
هوش مصنوعی: اگر مشکلات و سختیها به خودی خود باعث نرسیدن به خواستههایت نشود و در نهایت با مدد خدا به خواستههایت دست یابی.
سیاهکاری بیداد عرضه دار ای آهشبان تیره که در بارگاه داد رسی
هوش مصنوعی: ای شبان آشفته و غمگین، به زودی به روشنی و عدالت خواهی خواهی رسید. در این شب تاریک که پر از بیعدالتی است، آه و نالههای تو در دادگاه حقیقت شنیده خواهد شد.
جهان ز تیرگی شب بشوی چون خورشیداگر به چشمه نوشین بامداد رسی
هوش مصنوعی: دنیا را از ظلمت شب پاک کن، مانند خورشیدی که در صبحگاه به چشمه شیرین میرسد.
تو فکر ذوق سفر کن نه فکر زاد سفرکه پیش از آنکه مسافر شوی به زاد رسی
هوش مصنوعی: به جای این که به منبع و محل تولد خود فکر کنی، به لذتها و خوشیهای سفر و تجربههایی که قرار است داشته باشی، توجه کن. زیرا مهمتر از زادگاه، آرزوها و موقعیتهایی است که در مسیر زندگی بر آنها دست پیدا میکنی.
سواد خیمه جانان جمال کعبه ماستسلام ما برسان گر بر آن سواد رسی
هوش مصنوعی: سایه خیمه محبوب، زیبایی کعبه ماست. سلام ما را برسان اگر به آن سایه رسیدی.
به گرد او نرسی جز به همعنانی دلاگرچه جان من از چابکی به باد رسی
هوش مصنوعی: به دور او نمیتوانی نزدیک شوی، مگر با دلهایی هممعنا، هرچند جان من به خاطر شجاعت و سرعت، در آستانه نابودی است.
عجب مدار از این دشمنان دوست‌نمادر این زمانه به این ناکسان زیاد رسی
هوش مصنوعی: تعجب نکن از اینکه دشمنان با چهرههای دوستانه در این دوره به این انسانهای بیارزش فراوانی رسیدهاند.
بهشت گمشده آرزو توانی یافتاگر به صحبت رندان پاکزاد رسی
هوش مصنوعی: اگر به جمع دوستان پاکدل و رند بروی، میتوانی به آرزوی خود که همان بهشت گمشدهات است، دست یابی.
ورای مدرسه ای شیخ درس حال آموزبر آن مباش که تنها به اجتهاد رسی
هوش مصنوعی: در زندگی خود به موازات کسب دانش و علم، توجه به تجارب و حال دیگران را فراموش نکن. فقط به تلاش برای اجتهاد و فهمیدن علم اکتفا نکن، زیرا دانش به تنهایی کافی نیست و باید به واقعیتها و تجربیات زندگی نیز توجه داشته باشی.
غلام خواجه ام ای باد توتیا خواهماگر به تربت آن اوستاد راد رسی
هوش مصنوعی: من خدمتگزار خواجهام و ای باد، اگر تو مقداری از خاک آن استاد بزرگ را به من برسانی، بسیار سپاسگزار میشوم.
ترا قلمرو دل‌هاست شهریارا بسچه حاجتست به کسرا و کیقباد رسی
هوش مصنوعی: شما در دلها حاکمیت دارید، ای شهریار، پس چه نیازی به کسری و کیقباد دارید؟