بخش ۲ - گفتار اندر ستایش محمد مصطفى علیه السلام
هوش مصنوعی: در این شعر، نویسنده به ستایش پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) می‌پردازد. او به دوران پیش از ظهور پیامبر اشاره می‌کند که مردم به گمراهی و فساد گرفتار بودند، به بت‌ها سجده می‌کردند و در تاریکی کفر به سر می‌بردند. سپس با آمدن پیامبر، نور هدایت و رحمت الهی در دنیا منتشر شد و مردم به راه درست هدایت شدند. پیامبر با ویژگی‌های فصاحت و شجاعت، مردم را از ظلمت به روشنایی رهنمون کرد و آن‌ها از بند کفر آزاد شدند.
شاعر از خداوند تقاضا می‌کند تا بر گناهان انسان‌ها درگذرد و بر فضل و رحمت او تاکید می‌کند. او به ناتوانی بشر و درخواست رحمت الهی می‌پردازد و بر این باور است که خداوند کریم و مهربان است و عبادت و پیروی از پیامبر را راه نجات می‌داند. در انتها، او به امید رحمت خداوند و شفاعت پیامبر تمسک می‌جوید.
کنون گویم ثناهای پیمبرکه ما را سوی یزدانست رهبر
هوش مصنوعی: حالا از ویژگیها و ستایشهای پیامبر سخن میگویم که او راهنمای ما به سوی خداوند است.
چو گمراهی ز گیتی سر برآوردشب بی دانشی سایه بگسترد
هوش مصنوعی: وقتی کسی که از راه راست منحرف شده، سر بلند می‌کند، شب ظلمت و نادانی در دنیا گسترش مییابد.
بیامد دیو و دام کفر بنهادهمه گیتی بدان دام اندر افتاد
هوش مصنوعی: دیو کفر آمد و دامش را در همه جهان گسترد و همه مردم در آن دام گرفتار شدند.
ز عمری هر کسی چون گاو و خر بودهمه چشمی و گوشی کور و کر بود
هوش مصنوعی: هر کسی در طول زندگیاش مانند چهارپایانی مثل گاو و خر بوده است و در حقیقت، همه فقط به ظاهر چیزها نگاه کرده و از درک واقعیات زندگی ناتوان بودهاند.
یکی ناقوس در دست و چلیپایکی آتش پرست و زند و استا
هوش مصنوعی: یک نفر ناقوسی در دست دارد، و کسی دیگر چیزی شبیه صلیب را در دست گرفته است. یکی در حال پرستش آتش است و دیگری در حال تدریس یا آموزش.
یکی بت را خدای خویش کردهیکی خورشید و مه را سجده برده
هوش مصنوعی: یکی از انسان‌ها بت را به عنوان معبود خود انتخاب کرده، در حالی که دیگری خورشید و ماه را پرستش می‌کند.
گرفته هر یکی راه نگونسارکه آن ره را به دوزخ بوده هنجار
هوش مصنوعی: هرکس راهی را در پیش گرفته که آن راه به جهنم میرسد و دچار مشکلات و نابسامانیهاست.
به فصل خویش یزدان رحمت آوردز رحمت نور در گیتی بگسترد
هوش مصنوعی: خداوند با رحمت و بخشش خود، نور را در جهان منتشر ساخت و فصلی را به وجود آورد.
برآمد آفتاب راست گویانخجسته رهنمای راه جویان
هوش مصنوعی: خورشید راستگويان درخشان و خوشبخت، راهنمای خوبی برای جستجوکنندگان راه است.
چراغ دین ابوالقاسم محمدرسول خاتم و یاسین و احمد
هوش مصنوعی: چراغ راه دین، پیامبر اسلام، ابوالقاسم محمد (ص)، است که به عنوان آخرین پیامبر و به عنوان یاسین و احمد شناخته میشود.
به پاکی سید فرزند آدمبه نیکی رهنمای خلق عالم
هوش مصنوعی: به خلوص و پاکی سید فرزند آدم، او راهنمای نیکی برای همه مردم جهان است.
خدا از آفرینش آفریدشز پاکان و گزینان برگزیدش
هوش مصنوعی: خداوند او را از میان موجودات پاک و شایسته خلق کرده و انتخاب کرده است.
نبوت را بدو داده دو برهانیکی فرقان و دیگر تیغ بران
هوش مصنوعی: پیامبری به او اعطا شده است، که دو دلیل برای این کار وجود دارد: یکی قرآن که حق و باطل را از هم متمایز می‌کند و دیگری شمشیری بران که قدرت و توانایی دفاع از حق را میدهد.
سخن گویان از آن خیره بماندندهنر جویان بدین جان برفشاندند
هوش مصنوعی: گویندگان در برابر این زیبایی حیرت زده ماندند و هنرمندان با جان و دل در تلاش بودند تا آن را به تصویر بکشند.
کجا در عصر او مردم که بودندفصاحت با شجاعت می‌نمودند
هوش مصنوعی: در دوران او، آیا افرادی بودند که هم تسلط بر بیان داشتند و هم شجاعت را به نمایش میگذاشتند؟
بجو در شعرها گفتار ایشانببین در نامها کردار ایشان
هوش مصنوعی: در اشعار به سخنان آن‌ها دقت کن و در رفتار و عملشان، نام و نشان آن‌ها را مشاهده کن.
سخن‌شان در فصاحت آبدارستهنرشان در شجاعت بیشمارست
هوش مصنوعی: سخنان آن‌ها روان و شیرین است و در هنر شجاعت، تواناییهای زیادی دارند.
چنان قومی بدان کردار و گفتارزبان‌شان در نثار و تیغ خونبار
هوش مصنوعی: این گروه به خاطر رفتار و گفتارشان، زبانشان به مانند شمشیری خونین و تند است.
چو بشنیدند فرقان از پیمبربدیدندش به جنگ بدر و خیبر
هوش مصنوعی: وقتی مردم مؤمن از پیامبر شنیدند که برای تفکیک حق و باطل آمده است، او را در جنگهای بدر و خیبر مشاهده کردند.
بدانستند کان هر دو خدایی‌ستپذیرفتنش جان را روشنایی‌ست
هوش مصنوعی: آن‌ها فهمیدند که هر دو دارای ویژگی‌های خدایی هستند و پذیرش این مسأله برای جان انسان روشنایی و روشنی به همراه دارد.
سران ناکام سر بر خط نهادنددوال از بند گیتی برگشادند
هوش مصنوعی: سران شکستخورده سر خود را بر زمین گذاشتند و از قید و بند دنیای مادی رها شدند.
ز چنگ دیو بد گوهر برستندبتان مکه را در هم شکستند
هوش مصنوعی: دختران زیبای مکه از دست دیوهای بد ذات رهایی یافته و به پیروزی دست یافتند.
به نور دین زدوده گشت ظلمتوز ابر حق فرو بارید رحمت
هوش مصنوعی: نور ایمان ظلمت را از بین برد و از ابر حق رحمت بارید.
بشد کیش بت آمد دین یزدانزمین کفر بستد تیغ ایمان
هوش مصنوعی: زمانی شد که بتپرستی بر دین یزدان غالب آمد و زمین پر از کفر شد، اما تیغ ایمان توانست این کفر را از میان بردارد.
سپاس و شکر ایزد چون گزاریممگر جان را به شکر او سپاریم
هوش مصنوعی: قدردانی و شکرگذاری از خداوند چگونه میتوانیم انجام دهیم جز این که وجود خود را به خاطر نعمتهای او فدای او کنیم؟
بدین دین همایون کاو به ما دادبدین رهبر که بهر ما فرستاد
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش رهبری می‌پردازد که به مردم هدیهای بزرگ بخشیده و دین ارزشمندی را به آن‌ها تقدیم کرده است. این دین و رهبری برای مردم راهی روشن و هدایتگر فراهم کردهاند.
رسول آمد رسالتها رسانیدجهانی را ز خشم او رهانید
هوش مصنوعی: پیامبر آمد و پیامهای الهی را به مردم رساند و به دنبال آن، جهانیان را از خشم خدا نجات داد.
چه بخشاینده و مشفق خداییستچه نیکوکار و چه رحمت‌نماییست
هوش مصنوعی: خداوندی که بسیار بخشنده و مهربان است، و کارهای نیکو را انجام میدهد و رحمتش را به خوبی نشان میدهد.
که بر بیچارگی ما ببخشودرسولی داد و راه نیک بنمود
هوش مصنوعی: پیامبری به ما رحمت و بخشش عطا کرد و راه نیکو را به ما نشان داد.
پذیرفتیم وی را به خداییرسولش را به صدق و رهنمایی
هوش مصنوعی: ما او را به عنوان خدا و پیامبرش را با صداقت و راهنمایی قبول کردیم.
نه با وی دیگری انباز گیریمنه جز گفتار او چیزی پذیریم
هوش مصنوعی: نه با او کسی دیگر را شریک کنیم و نه جز سخنان او چیزی بپذیریم.
به دنیی و به عقبی روی با اوستبجز اومان ندارد هیچ کس دوست
هوش مصنوعی: دنیا و آخرت تنها در دست اوست و هیچ کس مانند او دوستی ندارد.
اگر شمشیر بارد بر سر ماجزین دینی نباید درخور ما
هوش مصنوعی: اگر دشمنی به ما حمله کند، نباید از ایمان و اصول دین خود دست برداریم.
نگه داریم دین تا روح داریمبه یزدان روح و دین با هم سپاریم
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندگی داریم باید دینمان را حفظ کنیم و در این مسیر، روح و ایمانمان را به خداوند بسپاریم.
خدایا آنچه بر ما بود کردیمتن و جان را به فرمانت سپردیم
هوش مصنوعی: خدایا، ما هرچه از دستمان برآمد انجام دادیم و جان و تنمان را در اختیار فرمان تو قرار دادیم.
ز پیغمبر پذیرفتیم دینتبیفزودیم شُکر و آفرینت
هوش مصنوعی: ما از پیامبر آموختیم و در دین تو افزودیم، پس شکر و سپاس تو را میگوییم.
و لیکن این تن ما تو سرشتیقضای خویش بر ما تو نوشتی
هوش مصنوعی: اما این جسم ما را تو خلق کردهای و سرنوشت خود را برای ما نوشتهای.
گر ایدون کز تن ما گاهگاهیپدید آید خطایی یا گناهی
هوش مصنوعی: اگر گاهی از بدن ما اشکالی یا خطایی بروز کند، نباید نگران باشیم.
مزن کردار ما را بر سر مامکن پاداش ما را درخور ما
هوش مصنوعی: رفتار ما را بر ما نزن و پاداشی که شایسته ماست را نده.
که ما بیچارگان تو خداییمهمیدون ز امتان مصطفاییم
هوش مصنوعی: ما بیچارگان، همچون عبادتکنندگان خداوند محسوب میشویم و به خاطر محبت و ارادتمان به پیامبر اسلام، خود را از پیروان او میدانیم.
اگر چه با گناه بی شماریمبه فضل و رحمتت امیدواریم
هوش مصنوعی: با وجود اینکه گناهان زیادی داریم، اما به رحمت و لطف تو امید داریم.
ترا خوانیم و شاید گر بخوانیمکه ما ره جز به در گاهت ندانیم
هوش مصنوعی: ما تو را صدا میزنیم و شاید اگر صدایت کنیم، زیرا جز به درگاه تو راه دیگری نمیدانیم.
کریمان مر ضعیفان را نرانندبخاصه چون به زاریشان بخوانند
هوش مصنوعی: نیکوکاران و انسانهای بزرگوار به کسانی که ضعیفتر هستند، آسیب نمیزنند، به ویژه زمانی که آن‌ها با ناله و گریه از کمک درخواست میکنند.
کریمی تو بخوان ما را به در گاهچو خوانیمت به زاری گاه و بیگاه
هوش مصنوعی: ای کریم، ما را در درگاه خود بخوان، زیرا هرگاه و بیگاه که به فریاد تو میرسیم، دلتنگ و اشکریز به تو روی میآوریم.
ضعیفانیم شاید گر بخوانیگنهکاریم شاید گر نرانی
هوش مصنوعی: ما ممکن است ضعیف باشیم و اگر به ما توجه کنی، ممکن است گناهکار هم باشیم، اما اگر ما را کنار بگذاری، ممکن است از خودمان دور شویم.
ز تو نشگفت فضل و بردباریچنان کز ما جفا و زشتکاری
هوش مصنوعی: از تو فضیلت و صبری بهقدری است که حتی با وجود سختیها و رفتارهای نادرست ما، باز هم جاودان ماندهای.
ترا احسان و رحمت بیکرانستشفیع ما همیدون مهربانست
هوش مصنوعی: محبت و نیکی تو بیپایان است و شفاعت ما نزد کسی است که همیشه مهربان است.
چو پیش رحمتت آید محمدامید ما ز فضلت کی شود رد
هوش مصنوعی: وقتی که محمد به رحمت تو نزدیک میشود، امید ما به فضل تو چه بدی دارد که رد شود؟