غزل شمارهٔ ۴۲۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان درد و غم شاعر پرداخته و از بی‌کفایتی راه تلاش در رسیدن به آسایش و مقصود صحبت می‌کند. شاعر به شکست‌ها و ناکامی‌هایش در زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که تلاش‌هایش برای رسیدن به عشق، آرامش و خوشبختی بدون نتیجه مانده است. او به غمی که در دل دارد اشاره کرده و می‌گوید هرچه دعا و ناله کرده، به جایی نمی‌رسد و جانی در وجودش نمی‌ماند. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که هرکس از دنیا برود، فانی می‌شود و به دنبال خوشی و آرامش در دنیای دیگر است، ولی همچنان در این دنیا دچار درد و رنج است.
سوخت هرچند دل بجان نرسیدکارد غم به استخوان نرسید
هوش مصنوعی: هرچند دل به شدت درد میکشد و رنج میبرد، اما این درد به حدی نیست که به عمق وجود و استخوانها برسد.
جان بسی کند و روی یار ندیددست کوشش باستخوان نرسید
هوش مصنوعی: بسیاری از جان میگذارند و برای دیدن چهره محبوب تلاش میکنند، اما دست بازسازی فقط به استخوانها می‌رسد و نتیجهای نمیگیرد.
یای خواهش ازین جهان کندمدست کوشش بدان جهان نرسید
هوش مصنوعی: از این دنیا به خاطر خواستههایم دست کشیدم، ولی به دنیای مورد نظر نرسیدم.
خواستم تا به آسمان برسمدست کوته به نردبان نرسید
هوش مصنوعی: خواستم به آسمان برسم، اما دستم به نردبانی که برای این کار لازم بود نرسید.
خواستم دل ز غم بپردازمدست رازم بهم زبان نرسید
هوش مصنوعی: خواستم از غم رهایی یابم و دل را آزاد کنم، اما زبانم برای بیان احساساتم کافی نبود و نتوانستم چیزی بگویم.
غصه این و آن دلم خون کردقصه دل به این و آن نرسید
هوش مصنوعی: غصههای دیگران دل من را به درد آورد، ولی داستان دل من به کسی منتقل نشد.
غمگساری نماند در عالمبکسی از کسی فغان نرسید
هوش مصنوعی: در دنیا دیگر هیچ کس در غم و اندوهی باقی نمانده است و هیچ فریادی از کسی به گوش نمی‌رسد.
از غم جان خبر نشد دل راناله دل بگوش جان نرسید
هوش مصنوعی: دل از درد و غم بیخبر است و نالهاش به جان نمی‌رسد.
بس دعائیکه از زمین برخواستبازگشت و بآسمان نرسید
هوش مصنوعی: بسیاری از دعاهایی که از دل زمین به آسمان میروند، به بازگشت خود نمیرسند و به هدف نمیرسند.
غم پیری نخورد پیر سپهربفغان دل جوان نرسید
هوش مصنوعی: پیری درد و رنجی ندارد، بلکه دل جوانان به خاطر غم و اندوه زندگی به سختی میافتد.
غم جانی نخورد جانانیدل زاری بدلستان نرسید
هوش مصنوعی: دل شاداب و زندگیام تحت تأثیر غم و اندوه قرار نگرفت، چرا که عشق و محبت حقیقی به من نمیرسید.
سوخت پروانه شمع رحم نکردگل بفریاد بلبلان نرسید
هوش مصنوعی: پروانه به خاطر شمع سوخت و گل هم به بلبلان کمک نکرد و به فریاد آنها نرسید.
ناله هرچند از دلم افروختشرری رو به آسمان نرسید
هوش مصنوعی: ناله و اندوه من هرچند در دل شعلهای برانگیخت، اما این آتش به آسمان نرسید.
از خوش آنکسکه تازه آمد و رفتنو بهارش بمهر جان نرسید
هوش مصنوعی: از خوشحالی کسی است که تازه آمده، اما با این حال بهار جدیدش با عشق و محبت همراه نیست.
هرکه چون فیض دل ز دنیا کندبره عقبیش زیان نرسید
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند فیض، دلش را از دنیای مادی جدا کند، به عقب برنگردد و زیانی متوجهاش نشود.