غزل شمارهٔ ۴۴۷
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به بیان نارضایتی و رنج‌هایی می‌پردازد که انسان‌ها از دست دیگران متحمل می‌شوند. او از وابستگی به دیگران و فشارهایی که بر دوش دارند سخن می‌گوید و بر این نکته تأکید می‌کند که انسان‌ها باید از باری که بر دوش دارند رها شوند. شاعر به ستایش خداوندی می‌پردازد که او را از بار سنگین رنج‌ها و زحمات آزاد کرده است. در نهایت، او هشدار می‌دهد که از افرادی که راحت‌طلب هستند و دیگران را آزار می‌دهند، دوری کنید و به ستم‌کشان بی‌چاره کمک کنید. این ابیات به تبیین مفهوم آزادی از قید و بندها و اهمیت همدردی با دیگران می‌پردازد.
ما را پیوسته بسته بر کاردارد با ما عنایتی یار
هوش مصنوعی: یار همیشه ما را در انجام کارها تحت نظر و هدایت دارد و نسبت به ما مهربانی و توجه دارد.
دادند بدست خلق ما راپا بسته فتاده‌ایم در کار
هوش مصنوعی: به ما اختیار و قدرت را دادند، اما اکنون به صورت ناتوان و گرفتار در مشکلاتی هستیم که به ما تحمیل شده است.
دادند عنان بدست سفلهما را کردند بر خسان خوار
هوش مصنوعی: به ما قدرت و اختیار را سپردند و ما را به دست افراد نالایق و پست سپردند و در برابر ضعفا و بیارزشها قرار دادند.
هر دم بتن از کسی رسد رنجهر دم به دل از خسی جهد خار
هوش مصنوعی: هر لحظه از دیگران درد و رنجی به انسان میرسد و هر لحظه دل را از نادانی مأیوس می‌کند، مانند خار که در تلاش است.
بر دوش گرفته بار خلقیرانیم بره خران بی‌بار
هوش مصنوعی: بر دوش خود سنگینی مشکلات مردم را حمل میکنیم، در حالی که افرادی بیمسئولیت و بی‌بار ما را تماشا میکنند.
صد شکر خدایرا که یکدوشاز پهلوی ما نمی‌کشد بار
هوش مصنوعی: خدای را شکر که امروز باری از دوش ما برنمیدارد و ما را از زحمت خلاص نکرده است.
ما بر دل کس گران نباشیمکو بر دل ما گران شود یار
هوش مصنوعی: ما بر دل هیچکس باری نمیآوریم، زیرا اگر کسی نسبت به ما احساس سنگینی کند، آن شخص برای ما عزیز است.
هر کو بر دوش خلق بارستاو را ندهند نزد حق بار
هوش مصنوعی: هر کسی که بر دوش دیگران سنگینی می‌کند و به آنها فشار میآورد، در پیشگاه خداوند ارزشی نخواهد داشت.
آنکس که بگوشهٔ نشیندآسوده ز زحمت خس و خار
هوش مصنوعی: کسی که در گوشهای بنشیند و از زحمت و دردسرهای زندگی راحت باشد، در واقع از بیاعتنایی به مشکلات و رنج‌ها بهرهمند شده است.
نی بار نهد بدوش مردمنی بر گیرد ز دوش کس بار
هوش مصنوعی: هیچکس بار کسی را بر دوش نمی‌کشد و خود نیز بار سنگینی را بر دوش دیگران نمیگذارد.
وارسته ز جور گلعذارانفارغ ز جفای خار اغیار
هوش مصنوعی: آزاد و رها از ظلم و ستم گلچینیها و بیتوجهی و دلخوریهایی که از دیگران میتوان برداشت کرد.
او را نشود کمال حاصلاو را نرسد عنایت از یار
هوش مصنوعی: او به کمال و تمامیتی نمیرسد و از یار خود هم هیچ توجه و عنایتی نصیبش نمیشود.
از وی کمتر بگویمت کیستراحت طلبان مردم آزار
هوش مصنوعی: چه بگویم از او که آرامشطلبان را آزار می‌دهد.
زین قوم حذر کن ای برادراز صحبتشان هزار زنهار
هوش مصنوعی: ای برادر، از معاشرت با این افراد دوری کن، چرا که باید هزار بار مراقب باشی.
چون فیض ستمکش ار نباشیبر خسته دلان مشو ستمکار
هوش مصنوعی: اگر فیض و رحمت تو بر ستمدیدهها نباشد، بر دلهای خسته و آسیبدیدهای که نیاز به یاری دارند، خودت ستمکار نباش.