غزل شمارهٔ ۵۹۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و دیوانگی خود به معشوق سخن می‌گوید. او از عقل و خرد قطع رابطه کرده و به مستی و دل باختگی رو آورده است. شاعر در جستجوی وصال معشوق، خود را از جامعه دور کرده و در پنهانی به سر می‌برد. او به زیبایی و جذبه معشوق اشاره می‌کند و خود را به خاطر عشقش فانی کرده و از بت‌های قدیمی دست برمی‌دارد. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که هر دو عالم را به یک پیمانه شراب عشق داده و این کار را با شهامت انجام می‌دهد.
دل و جان منزل جانانه کردممی توحید در پیمانه کردم
هوش مصنوعی: دل و جان خود را به معشوق سپردم و در پی یکدلی و وحدت با او به نوشیدنی عشق پرداختم.
از این افسانها طرفی نبستمبمستی ترک هر افسانه کردم
هوش مصنوعی: من از این داستانها هیچ بهرهای نبردم و با حالتی شاداب، تمام افسانهها را کنار گذاشتم.
ز عقل و عاقلان یکسر بریدمعلاج این دل دیوانه کردم
هوش مصنوعی: من از عقل و خرد و فرزانگان جدا شدم و تصمیم گرفتم که این دل دیوانهام را درمان کنم.
شدم در ژنده پنهان از نظرهاچو گنجی جای در ویرانه کردم
هوش مصنوعی: من در لباس کهنهای از دید دیگران پنهان شدهام، مانند گنجی که در یک ویرانه پنهان شده است.
شود تا آشنا آن دوست با منز هر کس خویش را بیگانه کردم
هوش مصنوعی: برای اینکه آن دوست با من آشنا شود، از هر کسی که میشناسم فاصله گرفتم و خودم را از آنها دور کردهام.
بهر جانب که دیدم مست نازینگاهی سوی او مستانه کردم
هوش مصنوعی: هر جا که نگاه کردم، به خاطر زیبایی و جذابیت او، بیاختیار به او توجه کردم و حالتی شاداب و سرمست داشتم.
بهر جا حسن او افروخت شمعیبگردش خویش را پروانه کردم
هوش مصنوعی: هرجا که زیبایی او شعلهور بود، من مانند پروانهای به دور آن شمع گردان شدم.
دلم شد فانی اندر عشق باقیبآخر قطره را دردانه کردم
هوش مصنوعی: دل من در عشق ماندگار شد و به آخر، آن قطره را به جواهر تبدیل کردم.
بهر جزو دلم جای بتی بودبمستی ترک این بتخانه کردم
هوش مصنوعی: به خاطر یک بخش از دلم، جایی برای معشوقی بود، اما به خاطر شوق و حالت درونیام، این معبد عشق را ترک کردم.
بیک پیمانه دادم هر دو عالمچو فیض این کار را مردانه کردم
هوش مصنوعی: من به خاطر این کار بزرگ، هر دو جهان را با یک پیمانه به او تقديم کردم و آن را با شهامت انجام دادم.