غزل شمارهٔ ۵۹۸
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق عمیق و وابستگی شدید شاعر به محبوبش است. شاعر از سختی و سنگینی عشق می‌گوید و اینکه چگونه این احساسات او را به سوی محبوبش می‌کشاند. او خود را در این عشق از تن جدا و به جان پیوند می‌زند و بیانگر آن است که در جستجوی نشانه‌هایی از محبوب است. شاعر احساس میکند که با وصف محبوب می‌تواند به او نزدیک‌تر شود و عشقش او را به گونه‌ای دگرگون کرده است که در هر حالتی، مانند جوانی بار دیگر به زندگی برگردد. او اشاره به گذر زمان و تغییرات ناشی از عشق دارد و به حالت‌های متضاد خود اشاره میکند؛ گاهی هشیار و گاهی مست است. در نهایت، او از فیض و حضور محبوب خود می‌خواهد تا دلش آرام گیرد.
گران شد بر دل من تن بیا تن گرد جان گردمهمه تن می‌شوم شاید بر جانان روان گردم
هوش مصنوعی: بار سنگینی به قلب من افتاده است. من تنها به تو فکر میکنم و آمادهام که همه وجودم را برای تو بگذارم. شاید با این کار بتوانم به جانانم نزدیک‌تر شوم.
چو جانرا او بود جانان ز سر تا پای گردم جانجهانرا چون بود او جان بجان گیرد جهان گردم
هوش مصنوعی: اگر جان من او باشد، من از سر تا پایم را فدای او میکنم. اگر او جان من باشد، چطور میتوانم به دنیا توجه کنم؟ من تمام جهان را برای او خواهم گرداند.
گران جان نیستم گر من سبک بیرون روم از تنزمین تا کی توان بودن بیا تا آسمان گردم
هوش مصنوعی: من با ارزش و گرانبها نیستم، اگر از بدن خود به آرامی خارج شوم. تا چه زمانی میتوانم در اینجا باقی بمانم؟ بیایید تا به آسمان بروم و به اوج برسم.
ز بهر آنکه تا بینم رخ پیدای پنهانشنشان از وی چو نتوان یافت هم خود بی‌نشان گردم
هوش مصنوعی: برای اینکه چهرهی پنهان او را ببینم، حتی اگر نتوانم نشانهای از او پیدا کنم، خودم بی‌نشان و به دور از او می‌شوم.
ز بس جستم نشان او نشان گشتم بجست و جوز سر تا پا زان باشم ز پا تا سر بیان گردم
هوش مصنوعی: به خاطر تلاش بسیار برای یافتن او، حالا خودم تبدیل به یک نشان از او شدهام. از سر تا پا سعی کردهام که او را درک کنم و حالا از پایم تا سرم، در واقع خودم را به او نزدیک کردهام و بیانگر او هستم.
ز اوصاف جمال او کنم تا نکتهٔ روشنبپیچ و تاب چون زلفان بگرد گلرخان گردم
هوش مصنوعی: من از ویژگیهای زیبایی او میگویم تا نکتههای روشنی را به زیبایی و پیچیدگی زلفهای او بپیچم و چون گلرخان دور او بچرخم.
بدور آتش روئی پریشان چون دخان باشمندارد عشق چون پیری بیا من هم جوان گردم
هوش مصنوعی: به دور آتش تو، همچون دودی آشفته و بیثبات هستم. عشق مثل پیری بر من تأثیر ندارد، پس بیا و من هم جوان شوم.
شدم در عشق پیر و او جوانی میکند با منچو تیرم میکند تیرم کمان خواهد کمان گردم
هوش مصنوعی: در عشق به حدی پیر شدم که جوانی از من میسازد. مثل اینکه تیر را به هدف می‌زند، من نیز به کمان تبدیل می‌شوم.
نهادم سر بفرمانش چو گویم پیش چوگانشگر این خواهد من این باشم ورآنخواهد من آن گردم
هوش مصنوعی: سرم را در پیش او میگذارم، اگر بگوید که می‌خواهد من در کنار او باشم، مانند یک مهره در بازی چوگان. اگر بخواهد که من به سوی دیگری بروم، چنان عمل میکنم.
کجم گر میکند گر راست فزونم میکند گر کاستچنین خواهد چنین باشم چنان خواهد چنان گردم
هوش مصنوعی: اگر زندگی به من خوش بگذرد، خوشحال می‌شوم و اگر سختی بگذرانم، به همان اندازه دلتنگ و نگران می‌شوم. من به شرایطی که در آن هستم پاسخ میدهم و به همان شکل که میطلبد، تغییر میکنم.
چنان بودم که میدانی چنین گشتم که می‌بینیخزان خواهد بسوی اصل بی‌برگی خزان گردم
هوش مصنوعی: من ابتدا به گونه‌ای بودم که تو میدانی و حالا به شکلی شدهام که تو میبینی. به زودی مانند خزان به حالتی برمیگردم که بی‌برگی و پوچی را تجربه خواهم کرد.
بهارم خواهد او از جان برویم لاله و ریحانز من خیری که او جوید همان باشم همان گردم
هوش مصنوعی: او از من می‌خواهد که بهاری شاداب و سرزنده باشم؛ بنابراین، من باید مانند گلها و گیاهان خوشبو و زیبا باشم و آنچه را که او میجوید، به آن تبدیل شوم و همانگونه بشوم.
کنم او را که او گوید روم آنجا که او پویدچو اینم میکند اینم چو آنم کرد آن گردم
هوش مصنوعی: اگر او بگوید که به سوی او بروم، من به آنجا میروم. او با من رفتاری میکند که من هم مثل او رفتار میکنم. اگر او چیزی بگوید، من آن را انجام میدهم و اگر او راهی را برود، من هم به همان سمت میروم.
گهی هشیار و گه مستم گهی بالا گهی پستم؟؟؟ان گردم
هوش مصنوعی: گاهی هوشیار و بیدار هستم، و گاهی هم غرق در مستی. گاهی در اوج و در موقعیت بالای زندگی هستم، و گاهی در شرایط پایین و سخت.
دلم یک شعله بود از عشق بیرون رفت از دستمبیا ای فیض تا در ماتم دل مشتغل گردم
هوش مصنوعی: دل من چون شعلهای از عشق میسوزد و اکنون از دستانم رها شده است. ای فیض، بیا تا در اندوه و دلتنگی دل مشغول شوم.