غزل شمارهٔ ۶۸۴
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف عشق و زیبایی معشوق می‌پردازد. شاعر ابتدا به تجربه‌های خود در جستجوی معشوق و دلبستگی به او اشاره می‌کند. او چشم‌ها و گوش‌های خود را به نشانه رفاه بسوی عشقش گشوده و در عین حال بیان می‌کند که دیگران نتوانسته‌اند زیبایی او را ببینند. شاعر می‌گوید که دل خود را از هر چیز دیگری پاک کرده و تنها به تصویر معشوق اندیشیده است.
او از چشمه‌ی عشق و شوق سخن می‌گوید که در آن تلاش کرده تا حقیقت عشق را بیابد. عارفان را به وصف او می‌خواند، اما می‌گوید که او با چشیدن یک جرعه از شیرینی عشق معشوق، به حقیقت نزدیک‌تر شده است. او همچنین به چالش‌های مسیر پیش روی خود اشاره می‌کند و می‌گوید که با وجود گناهان و خطاهای خود، به عشق حقیقی دست یافته است.
در نهایت، شاعر اعتراف می‌کند که در جستجوی عشق، همواره با موانع مواجه شده و پا در راه عشق گذاشته است، اما در پایان به رحمت و بخشش معشوق امیدوار است. شعر به طور کلی یک تجربه عمیق و معنوی از عشق را به تصویر می‌کشد.
چشم بر هر چه گشادیم رخ خوب تو دیدیمگوش بر هر چه نهادیم حدیث تو شنیدیم
هوش مصنوعی: هر جا که نگاه کردیم، فقط زیبایی تو را دیدیم و هر چیزی که شنیدیم، تنها قصه و سخن تو بود.
مردمان چشم گشودند و ندیدند به جز غیرما ببستیم دو چشم و بجمالت نگریدیم
هوش مصنوعی: مردم با چشمانشان به دنیا نگاه کردند، اما جز ما چیزی ندیدند. ما چشمانمان را بستیم و تنها به زیبایی تو توجه کردیم.
لوح دلرا که بر آن نقش و نگار دگران بودپاک شستیم و بر آن صورت خوب تو کشیدیم
هوش مصنوعی: ما لوح دل را که پر از نقش و نگار دیگران بود، پاک کردیم و به جای آن، تصویر زیبای تو را روی آن کشیدیم.
حسن خوبان فریبنده ز دریای تو موج استابروی همه از حسن روانبخش تو دیدیم
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت تو مانند موجی از دریا است که همه را فریب میدهد. ابروهای زیبا و دلربایت، جلوهای از زیبایی شگفتانگیز تو را به نمایش میگذارد.
گر سراب دو جهان رهزن دین و دل ما شدآخرالامر بسر چشمهٔ مقصود رسیدیم
هوش مصنوعی: اگرچه در این دنیای فریبنده که دین و دل ما را میفریبد، در نهایت به سرچشمهٔ هدف اصلی خود رسیدیم.
عارفان وصف تو از دفتر و اسناد شنیدیدما ز یاقوت گهربار لبان تو شنیدیم
هوش مصنوعی: عارفان در مورد تو از کتابها و مدارک سخن گفتهاند، اما ما از لبهای تو مانند یاقوت با ارزش، داستانها را شنیدهایم.
تشنه یکچند دویدیم درین وادی خونخوارآخر از چشمه حیوان تو یکجرعه چشیدیم
هوش مصنوعی: در این وادی خطرناک و پرچالش، مدتی را به جستجوی آب و نوشیدنی گذراندیم. اما در نهایت، از چشمهای الهی و مطمئن، تنها یک جرعه نوشیدیم.
قطرهٔ مستی ما را ز می عشق تو بس بودلله الحمد بدریای وصال تو رسیدیم
هوش مصنوعی: ما به قدری از عشق تو سرمست هستیم که همین مقدار برای ما کافی است. شکر خدا که به دریای وصالت دست یافتیم.
بایع و بیع و ثمن مشتری و جنس تو بودیسر بسر کوچه و بازار جهان را همه دیدیم
هوش مصنوعی: فروشنده، خریدار، قیمت و کالا همه در کوچه و بازار دنیا به چشم میخوردند و ما همه آنها را دیدهایم.
چند بر خرقهٔ پرهیز زدن پنبهٔ توبهآفرین باد ترا عشق کزین خرقه رهیدیم
هوش مصنوعی: چه چند بار بر لباس پرهیزگاری کهنه خود، با پنبهٔ توبه بزنم؟ ای باد عشق، ما از این لباس رها شدهایم.
بارها جامهٔ تقوی بگنه چاک ز دستیماز بی حلّهٔ عفو تو بسی جامه دریدیم
هوش مصنوعی: ما بارها لباس پارسایی را به خاطر گناهان خود پاره کردیم و به خاطر بخشش تو، لباسهای زیادتری را از دست دادیم.
پای سعیت همه شد آبله در راه طلب فیضبار ما در دل ما بود عبث می‌طلیدیم
هوش مصنوعی: تمام تلاشمان در جستجوی نعمت و فیض به نتیجه نرسید و در راه، زخمهایی به جان خریدیم؛ در حالی که آنچه میخواستیم، در دلمان بود و بیفایده به دنبال آن میگشتیم.