غزل شمارهٔ ۷۲۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف حال و احوال صوفیان و زاهدان می‌پردازد و هشدارهایی درباره دنیا و نیازمندان ارائه می‌دهد. او می‌گوید که روی زیبا و مهر رخش (معشوق) در میان مردم جلوه‌گر می‌شود و صوفی برای رسیدن به آن عشق، همچون ذراتی در هوا می‌چرخد. شاعر به بیان سخن نبی اشاره می‌کند که گفت باید به جستجوی خود نزد آن‌ها برویم و می‌گوید که زاهد نباید از دیدن افراد ناچیز و نادرست منع کند. او در ادامه از بایدها و نبایدهای دینی و اخلاقی سخن می‌گوید و به پرهیز از دوستی با افراد نادرست و تعلقات دنیوی دعوت می‌کند. او همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که انسان نباید بار مشکلات دیگران را بر دوش بکشد و باید در پی رهایی از هوس‌ها باشد. به عبارتی، شاعر به مراقبت از دل و روح در برابر زرق و برق دنیا و تأکید بر روحانیات و اخلاق می‌پردازد.
گاه شود جلوه‌گر مهر رخش در کسانصوفی از آن در هواش چرخ زند ذره سان
هوش مصنوعی: گاهی چهره زیبای محبوب در میان انسانها نمایان می‌شود و صوفی به خاطر عشق و شوق او مانند ذرهای در آسمان به دور خود می‌چرخد.
گفت نبی اطلبوا جاحتکم عندهمقبله ما زانسبب گشت وجوه خسان
هوش مصنوعی: پیامبر فرمود: در جستجوی معیشت و روزی خود باشید و به کسانی که در شرایط اقتصادی سخت قرار دارند، توجه کنید و با آنان رفتار نیکو داشته باشید.
زاهد کی خیره سر منع کند از نظرچشم ندارد مگر آه از این ناکسان
هوش مصنوعی: زاهد نمیتواند از دیدن زیباییها خودداری کند، زیرا چشمش نمیتواند جز به حال بد دیگران توجه کند.
چهره دلها کند ریش بچنگال پندکرده زره ریش را کرده سپر طیلسان
هوش مصنوعی: چهره دلها را با دقت و توجه در نظر بگیر، چون آگاهی و تجربه میتواند از آسیبهای زندگی جلوگیری کند. برداشتن زره ریش و استفاده از آن به عنوان سپر به معنای حفاظت از خود در برابر سختیها و چالشهاست.
ترس خدا کن سپر عشوهٔ دنیا مخرصیغه و مرد خدا جیفه و این کرکسان
هوش مصنوعی: از خدا بترس و فریب زیباییهای دنیا را نخور. فردی که به دنبال مال و دنیاست، در واقع به دنبال چیزهایی بیارزش است و همچون کرکسان است که بر سر چیزهای سطحی و پوسیده جمع میشوند.
پیرو غولان مشو و ز پی دیوان مرودست بدار از هوس پای بکش از خسان
هوش مصنوعی: به دنبال افراد بزرگ و قوی نباش و از دیوانهها فاصله بگیر. از آرزوهای بیهوده دست بکش و از افراد پست دوری کن.
ای خنگ آنکو گرفت بار کسان را بدوشوای بر آنکو نهاد بار بدوش کسان
هوش مصنوعی: ای احمق، کسی که بار دیگران را بر دوش میکشد، وای بر کسی که بار دیگران را بر دوش خود میگذارد.
گر ندهی تن ببار زار کشندت بدارکرد خدا اغنیا بارکش مفلسان
هوش مصنوعی: اگر به مشکلات و سختیها تن ندهی، آن‌ها تو را به دردسر خواهند انداخت. خداوند ثروتمندان را به بار مشکلات فقیران بلند می‌کند.
فیض بهستی گرو همچون کرانان مشوبار که بر دوش تست زود بمنزل رسان
هوش مصنوعی: مراقب باش که نعمتهای بهشتی، مانند بار سنگینی بر دوش تو نشود. زودتر حرکت کن تا به مقصد برسی.