غزل شمارهٔ ۷۳۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به تبیین ارزش و اهمیت اعمال نیک و خدمت به دیگران می‌پردازد. او می‌گوید که حتی یک ذره از درد دیگران را کاهش دادن، بهتر از تمام حسنات و عبادات است. ایستادن در کنار یک انسان مهربان (مسیحا) از صد سال نماز ارزش بیشتری دارد. همچنین، یک بار طواف در کنار ولی‌الله (ولی خدا) از صد حج بهتر است و اگر بتوانی غم دیگران را از دلشان برطرف کنی، این کار از صد قربانی کردن ناقه حمراء نیز بیشتر ارزش دارد.
شاعر به اهمیت کمک به مؤمنان و دست‌گیری از نیازمندان اشاره می‌کند و می‌گوید که می‌تواند به روح و جسم انسان‌ها آسودگی بخشد. او تأکید می‌کند که تسلیم فرمان خداوند شدن را باید مهم‌تر از هر عمل دیگری دانست. در نهایت، شاعر به ما یادآوری می‌کند که خدمت به خلق خدا و داشتن دل پاک از مهم‌ترین اصول زندگی است.
ذرهٔ درد بر آن مایهٔ درمان بردنبه ز کوه حسناتست بمیزان بردن
هوش مصنوعی: اگر فقط یک قطره درد را با داروی مؤثر درمان کنید، بهتر از این است که کوهی از خوبیها و کارهای نیک را در ترازوی اعمال قرار دهید.
ایستادن نفسی نزد مسیحا نفسیبه ز صد ساله نمازست بپایان بردن
هوش مصنوعی: ایستادن و لحظهای در حضور یک انسان پاک و نیکو مانند مسیحا، به مراتب باارزشتر از سالها نماز و عبادت است.
یک طوافی بسر کوی ولی اللّهیبه ز صد حج قبولست بدیوان بردن
هوش مصنوعی: سیر و گردش در کوی ولی‌الله بهتر از صد بار انجام مناسک حج است. در این بیتی به ارزش و اهمیت حضور در محضر خدا و عشق به او اشاره شده و بر این نکته تأکید شده است که نزدیکی به ولی الله از انجام عملهای بزرگ مثل حج نیز ارزشمندتر است.
تا توانی اگر از غم دگران برهانیبه ز صد ناقه حمراء بقربان بردن
هوش مصنوعی: هرگاه بتوانی، در صورتی که دیگران را از غم و اندوه رها کنی، این کار از صد شتر سرخ برای قربانی کردن بهتر است.
بردن غم ز دل خسته دلی در میزانبه ز صوم رمضانست بشعبان بردن
هوش مصنوعی: از دل خسته و غمگین، کسی را شاد کردن و غم را از او بردن، بهتر از روزهداری در ماه رمضان است.
یکجو از دوش مدین دینی اگر برداریبه ز صد خرمن طاعات بدیان بردن
هوش مصنوعی: اگر فقط یک ذره از بار سنگین گناه را از دوش مؤمنان برمیداری، ارزشش بیشتر از صدها تلاش و عبادت دیگر برای کسانی است که به دین پایبندند.
به ز آزادی صد بندهٔ فرمان بردارحاجت مؤمن محتاج باحسان بردن
هوش مصنوعی: بهتر است که به جای داشتن صد نفر که فقط اطاعت میکنند، سواد و آزادی داشته باشیم، چرا که خواستههای مؤمن نیازمند مساعدت و کمک است.
دست افتاده بگیری ز زمین برخیزدبه ز شبخیزی و شاباش ز یاران بردن
هوش مصنوعی: اگر دستت را به کسی که روی زمین افتاده است بدهی، او به راحتی بلند میشود و این بهتر از آن است که فقط از دوستانت تبریک و شادباش بگیری.
نفس خود را شکنی تا که اسیر تو شودبه زاشکستن کفار و اسیران بردن
هوش مصنوعی: باید خود را مهار کنی تا به آزادی دست یابی، زیرا تسلیم شدن در برابر دشمنان و اسیران بیاراده است.
خواهی ار جان بسلامت ببری تن در رهخدمتش را ندهی تن نتوان جان بردن
هوش مصنوعی: اگر میخواهی جانت در سلامت باشد، نباید بدن خود را در خدمت او قرار دهی، زیرا بدون بدن، نمیتوانی جان را حفظ کنی.
سر تسلیم بنه هرچه بگوید بشنواز خداوند اشارت ز تو فرمان بردن
هوش مصنوعی: به هر چیزی که خداوند می‌گوید، گوش کن و با تسلیم کامل آن را بپذیر. خداوند از تو میخواهد که پیرو و اطاعتپذیر باشی.
دل بدست آر ز صاحبدل و جان از جانبخشگل و تن را نتوان فیض بجانان بردن
هوش مصنوعی: دل را از فردی که دلداده است بگیر و جان را از بخشندهای که ناگهان وجودش را احساس میکنی؛ اما نمیتوانی از زیباییها و جلوههای خوب زندگی بهرهمند شوی.