غزل شمارهٔ ۷۵۷
هوش مصنوعی: این شعر توصیف حال و وضعیت شاعر در رابطه با محبوبش است. شاعر به تضادهای موجود در عشق و زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که محبوبش به طریقی او را در میان آسایش و سختی، نزدیکی و دوری قرار می‌دهد. او احساس می‌کند که در انتخاب‌ها و کارهایش مختار است، اما در عین حال تحت تأثیر محبوبش، از کنترل خود خارج می‌شود. شاعر می‌گوید که بار مشکلات و محنت‌ها دوش او را سنگین می‌کند، و در عین حال، امید دارد که روزی بهار و خوشبختی به زندگی‌اش بازگردد. در نهایت، او در جستجوی رهایی و آرامش است و نمی‌داند سرنوشتش به کجا خواهد انجامید.
برون از چار و نُه در چار و نُه پیداست یار منبه هریک رو کنم از شش جهت گردد دچار من
هوش مصنوعی: عشق و یار من در هر زاویه و جهتی که نگاه کنم، قابل مشاهده است و هر بار که به سویش میروم، دلم را بیشتر به درد میآورد.
به پیدائی نهان‌ست و بُوَد در اولیٖ آخربه جمع بین اضدادش گره وا شد ز کار من
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که حقیقتی در پس پرده وجود دارد که در ابتدا و انتها جایگاه خاصی دارد. در نهایت، تضادها و تفاوتها به هم وصل شده و در کار من، مشکل حل شده است.
مرا در کارها مختار گردانید و پس بگرفتبه دست اختیار خود عنان اختیار من
هوش مصنوعی: من را در کارهایم مختار و آزاد گذاشت و سپس اختیار همه چیز را به دست خودش گرفت.
دلم را گه گشاید، گاه بندد راه آسایشبرای امتحانِ بندگی بر روزگار من
هوش مصنوعی: دلِ من گاهی باز می‌شود و گاهی بسته، تا زمانه از من آزمایش کند و آسایش را برای سنجش بندگیام در نظر بگیرد.
گهم نزدیک خود خوانَد گهم از نزد خود راندنمی‌دانم چه می‌خواهد ز جان من نگار من
هوش مصنوعی: گاهی محبوبم را به نزد خود میخواند و گاهی از خود دورم می‌کند. نمی‌دانم او از جان من چه می‌خواهد، ای زیبای من.
صبا در گردنت در رهگذارش ریز خاکم رابُوَد روزی بگیرد دامنش دست غبار من!
هوش مصنوعی: نسیم، وقتی در مسیر تو میگذرد، میتواند روزی دامنش را با غبار من آغشته کند.
گهی باری نهد بر دوش جانم زین تن خاکیگهی برگیرد از دوش تنم صد گونه بار من
هوش مصنوعی: گاهی بار سنگینی بر دوش روح من از این بدن خاکی میافتد و گاهی هم بارهای زیادی از دوش تنم برداشته می‌شود.
گُدازی می‌دهد در بوتهٔ محنت روانم رابکن گو هرچه خواهد، اوست یار غم‌گسار من
هوش مصنوعی: مرا در زمان سختی، هر چه می‌خواهد می‌دهد و باید بگذارم که هر گونه که دوست دارد، عمل کند. او همیشه حامی و همراه من در غمهایم است.
چه محنت‌ها که از تعظیم یاران می‌کشد جانمچه بودی گر نبودی در نظرها اعتبار من
هوش مصنوعی: من از سختیهایی که به خاطر ارادت دوستانم تحمل میکنم، رنج میبرم. اگر تو در نظرات دیگران ارزش و اعتبار نداشتی، چه حالتی برای من به وجود میآمد؟
به صورتْ دوستانِ جانْ به سیرتْ دشمنِ پنهاننشد هرگز دمی یار وفاداری دچار من
هوش مصنوعی: به ظاهرسازی دوستان جان نده، زیرا در باطن ممکن است که دشمنی پنهان باشند. هیچگاه یار وفاداری من به بیوفایی مبتلا نشد.
نمی‌دانم خلاصی کی میسر می‌شود جان راکجا خواهد کشیدن عاقبت انجام کار من
هوش مصنوعی: نمی‌دانم کی میتوانم از این وضعیت رهایی پیدا کنم و در نهایت سرنوشت من به کجا خواهد انجامید.
خزان بگذشت و عمر فیض سرتاسر بدان امیدکه خواهد شد بهار عارضش روزی بهار من
هوش مصنوعی: پاییز سپری شده و تمام عمرم را با امیدی گذراندهام که روزی بهار زیباییاش برای من فرا برسد.