غزل شمارهٔ ۷۸۶
هوش مصنوعی: این شعر به عشق و جاذبه‌ی خداوند و دوست اشاره دارد و بیان می‌کند که عشق واقعی انسان را به سوی محبوب می‌کشاند. شاعر از قبله و جمال دوست سخن می‌گوید و تأکید دارد که سیر و سلوک در مسیر عشق، انسان را از هوس‌ها و تعلقات دنیوی دور می‌کند.
او اشاره می‌کند که اگر کسی از او بپرسد که محرم عشق چگونه می‌تواند شود، باید از خواسته‌های نفسانی بگذرد. همچنین، شاعر به این نکته می‌پردازد که ملاقات با دوست و عشق الهی انسان را از خودپرستی دور می‌کند و به سلوک و طریقت واقعی می‌انجامد. در نهایت، بر این باور است که برای رسیدن به حقیقت، باید از جمعیت اهل صومعه گذشت و به میکده عشق روی آورد.
جانب دوست میکشد عشق مرا که همچنینجذبهٔ اوست سوی او راهنما که همچنین
هوش مصنوعی: عشق من به سمت دوست میکشد، زیرا جذبه و زیبایی او مرا به سوی خود راهنمایی می‌کند.
هر که ز قبله پرسدم روی کنم بروی دوستسوی جمال او شوم قبله نما که همچنین
هوش مصنوعی: هر کسی که از من درباره قبله سوال کند، من به طرف دوست اشاره میکنم. زیبایی او برای من مانند قبلهای است که باید به سوی آن راهنمایی شوم.
از تو بپرسد ار کسی قبله عاشقان کجاستجانب کوی یار من ره بنما که همچنین
هوش مصنوعی: اگر کسی از تو بپرسد که قبله عاشقان کجاست، به او بگویید که مسیر به سوی معشوق من کجاست.
قبلهٔ زاهدان هوا قبلهٔ عاشقان خداحق خدا که همچنین حق خدا که همچنین
هوش مصنوعی: عبارت اشاره دارد به این که زاهدان برای عبادت و توجه به خدا، به شکل خاصی در زندگی خود عمل میکنند و جهتگیریشان به سوی خداوند است. اما عاشقان، با عشق و احساسات عمیقتری به خداوند روی میآورند و این عشق، برای آنها محوریترین و اصلیترین جهتگیری در زندگیشان است. در اینجا، حق خداوند به عنوان حقیقتی مطلق و بنیادی مطرح میشود که هر دو گروه با آن سر و کار دارند، اما با رویکردهای متفاوت.
هر که بگویدم چسان محرم او توان شدنبگذرم از هوس کنم ترک هوا که همچنین
هوش مصنوعی: هر کس از من بپرسد که چگونه میتوانم به او نزدیک شوم، از تمایلات نفسانیام میگذرم و از خواسته‌های دنیوی خود دور میشوم.
هر که ز عشق پرسدم باده کشم ز جام دوستبی سر و پا برون روم مست لقا که همچنین
هوش مصنوعی: هر کسی را که از عشق میپرسم، از شراب دوست مینوشم و بیسر و پا به ملاقات او میروم، چرا که اینگونه است.
هر که ز دوست پرسدم محو شوم ز خویشتناز من و ما برون روم بی من و ما که همچنین
هوش مصنوعی: هر که از دوست بپرسم، متوجه میشوم که باید از خودم فاصله بگیرم. از من و ما جدا میشوم تا در جهانی فراتر از این دو وجود داشته باشم.
سالکی ار بپرسدت بنده بحق چسان رسدبر سر خویشتن بنه فیض تو پا که همچنین
هوش مصنوعی: اگر سالکی از تو بپرسد که یک بنده چگونه به حقیقت و کمال خود میرسد، نشانش بده که باید به فیض و رحمت تو تکیه کند و به راه تو قدم بردارد.
گوید اگر کسی چسان زیست کنند راستانبگذر از اهل صومعه میکده آ که همچنین
هوش مصنوعی: اگر کسی بپرسد راستان چگونه زندگی میکنند، بهتر است از اهل صومعه دوری کنی و به میکده روی بیاوری، زیرا زندگی آنها نیز به همین صورت است.