بخش ۳
هوش مصنوعی: در این متن، صحبت از گازر و داراب است که در یک روز گازر به داراب می‌گوید که رازهایی را برای او نگه می‌دارد. داراب در اندیشه می‌افتد و سوالاتی را در مورد او و زندگی‌اش می‌پرسد. سپس داراب تصمیم می‌گیرد که به رود برود و با زنی صحبت کند که از وی سوال کند. زن به درخواست گازر پاسخ می‌دهد و او اطلاعاتی را درباره داراب و وضعیت او ارائه می‌دهد.
در ادامه، داراب به مرزبانان و لشکری می‌پیوندد و به سمت رومی‌ها می‌رود که به مرزهای او حمله کرده‌اند. داراب با مرزبانان و سپاه خود، آماده مقابله با دشمن می‌شود. در این میان، او به شجاعت و بزرگی خود اشاره می‌کند و در نهایت، لشکر به سمت جنگ حرکت می‌کند.
متن به تصویرسازی از آماده‌سازی و نظم لشکر و دوستی‌ها و منازعات میان آن‌ها می‌پردازد و نشان‌دهنده روحیه شجاعت و رهبری داراب است.
به گازر چنین گفت روزی که منهمی این نهان دارم از انجمن
هوش مصنوعی: روزی به گازر گفت که من این راز را از جمع پنهان دارم.
نجنبد همی بر تو بر مهر مننماند به چهر تو هم چهر من
هوش مصنوعی: اگر تو به خاطر محبت من حرکت نکنی، هیچ چیزی از عشق من بر چهره تو باقی نخواهد ماند و چهره من هم بر چهره تو تأثیری نخواهد گذاشت.
شگفت آیدم چون پسر خوانیمبه دکان بر خویش بنشانیم
هوش مصنوعی: من تعجب میکنم که چگونه میتوانیم فرزند را در دکان خود نشانده و او را به عنوان فرزند خود بخوانیم.
بدو گفت گازر که اینت سخندریغ آن شده رنجهای کهن
هوش مصنوعی: گازر به او گفت: این حرف تو بیفایده است، زیرا تمام رنجهای قدیمی همچنان باقیماندهاند.
تراگر منش زان من برتر استپدرجوی را راز با مادر است
هوش مصنوعی: اگر تو از من بهتر هستی، پس باید او که به دنبال پدرش است، رازهایش را از مادرش بگیرد.
چنان بد که یک روز گازر برفتز خانه سوی رود یازید تفت
هوش مصنوعی: یک روز، گازری به قدری نگران و بدحال بود که از خانهاش بیرون رفت و به سوی رودخانهای رفت.
در خانه را تنگ داراب بستبیامد به شمشیر یازید دست
هوش مصنوعی: داراب در خانه را محکم بسته بود و با شمشیر خود آماده شد تا به مقابله بپردازد.
به زن گفت کژی و تاری مجویهرآنچت بپرسم سخن راست گوی
هوش مصنوعی: به زن گفت که به دنبال نادرستی و دردسر نرو، هر چیزی که از تو بپرسم، با راستگویی پاسخ بده.
شما را که باشم به گوهر کیمبه نزدیک گازر ز بهر چیم
هوش مصنوعی: تو را که باشم بر سر گوهر گرانبها، در نزد گازر (زرگر)، علت چیست؟
زن گازر از بیم زنهار خواستخداوند داننده را یار خواست
هوش مصنوعی: زن گازر به خاطر ترس از خطر، از خداوند کمک خواست و درخواست یاری از دانای بزرگ کرد.
بدو گفت خون سر من مجویبگویم ترا هرچ گفتی بگوی
هوش مصنوعی: به او گفتم که دنبال خون من نباش، هر چه که خواستی بگوی، من هم همه چیز را به تو خواهم گفت.
سخنها یکایک بر و بر شمردبکوشید وز کار کژی نبرد
هوش مصنوعی: هر یک از سخنان را به دقت بررسی کنید و تلاش کنید تا از اعمال نادرست پرهیز نمایید.
ز صندوق وز کودک شیرخوارز دینار وز گوهر شاهوار
هوش مصنوعی: از صندوق و از کودک شیرخوار، از دینار و از جواهرات گرانبها.
بدو گفت ما دستکاران بدیمنه از تخمهٔ کامکاران بدیم
هوش مصنوعی: به او گفتیم که ما افرادی هستیم که کارهای نادرست انجام میدهیم و نه از نسل افرادی که موفق و کامروا هستند.
ازان تو داریم چیزی که هستز پوشیدنی جامه و برنشست
هوش مصنوعی: ما از تو چیزی داریم که وجودش از لباس پوشیدنی و نشستن بر آن بیشتر است.
پرستنده ماییم و فرمان تراستنگر تا چه باید تن و جان تراست
هوش مصنوعی: ما خدمتگزاریم و فرمانبردار تو هستیم، پس مواظب باش که چه چیزی به تن و جان تو نیاز دارد.
چو بشنید داراب خیره بماندروان را به اندیشه اندر نشاند
هوش مصنوعی: داراب وقتی این خبر را شنید، شگفتزده ماند و روحش را به تفکر و اندیشه مشغول کرد.
بدو گفت زین خواسته هیچ ماندوگر گازر آن را همه برفشاند
هوش مصنوعی: او را گفت که از این خواسته هیچ باقی نمانده و اگر شیر آن را بخورد، همهاش را به زمین میریزد.
که باشد بهای یکی بارگیبدین روز کندی و بیچارگی
هوش مصنوعی: پس چه کسی ارزش یک بار سنگینی را دارد که به این روز بدبختی و ناتوانی مبتلا شود؟
چنین داد پاسخ که بیش است ازیندرخت برومند و باغ و زمین
هوش مصنوعی: او پاسخی داد که این درخت بلند، باغ و زمین همه چیز نیستند و بیشتر از اینها وجود دارد.
بدو داد دینار چندانک بودبماند آن گران گوهر نابسود
هوش مصنوعی: به او چندین دینار دادند تا جایی که آن گوهر گرانبها برایش باقی بماند و از آن هیچ کم نشود.
به دینار اسپی خرید او پسندیکی کم‌بها زین و دیگر کمند
هوش مصنوعی: او با دینار، اسبی را خرید که یکی از زینهایش ارزانتر و دیگری کمندش سادهتر بود.
یکی مرزبان بود با سنگ و رایبزرگ و پسندیده و رهنمای
هوش مصنوعی: یک نگهبان وجود داشت که با قدرت و تفکر بالا، محترم و راهنمای مردم بود.
خرامید داراب نزدیک اویپراندیشه بد جان تاریک اوی
هوش مصنوعی: داراب با وقار و حساسیت به سمت او می‌رود، در حالی که فکر او مشغول است و روحش در تاریکی است.
همی داشتش مرزبان ارجمندز گیتی نیامد بروبر گزند
هوش مصنوعی: مرزبان محترم او را زیر نظر داشت و به این دلیل بود که هیچ آسیب یا سختی از طرف دنیا برای او پیش نخواهد آمد.
چنان بد که آمد سپاهی ز رومبه غارت بران مرز آباد بوم
هوش مصنوعی: سپاهی از روم به سرزمین آباد ما حمله کرد و به خرابی و ویرانی آن پرداخت.
به رزم اندرون مرزبان کشته شدسر لشکرش زان سخن گشته شد
هوش مصنوعی: در نبرد، فرمانده سپاه جان خود را از دست داد و به خاطر این موضوع، سپاه وی به هم ریخت و دچار سردرگمی شد.
چو آگاهی آمد به نزد همایکه رومی نهاد اندرین مرز پای
هوش مصنوعی: وقتی آگاهی به نزد پرندهای بزرگ و باشکوه (همای) رسید، رومی تصمیم گرفت در این سرزمین قدم بگذارد.
یکی مرد بد نام او رشنوادسپهبد بد او هم سپهبدنژاد
هوش مصنوعی: مردی بدنام به نام رشنواد وجود دارد و پسرش نیز همانند پدرش بدجنس و بدنام است.
بفرمود تا برکشد سوی رومبه شمشیر ویران کند روی بوم
هوش مصنوعی: به او دستور داد تا به سمت روم برود و با شمشیر، سرزمین را ویران کند.
سپه گرد کرد آن زمان رشنوادعرض‌گاه بنهاد و روزی بداد
هوش مصنوعی: در آن زمان، فرمانده سپاه جمعیت خود را سازماندهی کرد و میدان جنگ را تعیین کرد و روزی را برای نبرد مشخص نمود.
چو بشنید داراب شد شادکامبه نزدیک او رفت و بنوشت نام
هوش مصنوعی: داراب وقتی که خبر را شنید، شاد و خوشحال شد و به سوی او رفت و نامش را نوشت.
سپه چون فراوان شد از هر دریهمی آمد از هر سوی لشکری
هوش مصنوعی: وقتی سپاه بسیار زیاد شد، از هر طرف و از هر مسیری نیروها به سمت ما میآمدند.
بیامد ز کاخ همایون همایخود و مرزبانان پاکیزه‌رای
هوش مصنوعی: پرندهای از کاخ پادشاهی به همراه نگهبانان با اندیشههای پاک و درست، به نزد ما آمد.
بدان تا سپه پیش او بگذرندتن و نام و دیوانها بشمرند
هوش مصنوعی: بدان که وقتی سپاه به حضور او روی آورد، تمامی موجودات و نامها و کارنامهها را مورد شمارش قرار میدهند.
همی بود چندی بران پهن دشتچو لشکر فراوان برو برگذشت
هوش مصنوعی: مدتی بر روی دشت وسیع مشغول بود که مثل یک سپاه بزرگ از آن عبور کرد.
چو داراب را دید با فر و برزبه گردن برآورده پولاد گرز
هوش مصنوعی: زمانی که داراب را با جلال و شکوهش دید، گرزی از جنس پولاد بر روی گردنش گذاشته بود.
تو گفتی همه دشت پهنای اوستزمین زیر پوینده بالای اوست
هوش مصنوعی: تو فرمودی که تمام دشتها زیر نظر او هستند و زمین در زیر پای او قرار دارد.
چو دید آن بر و چهرهٔ دلپذیرز پستان مادر بپالود شیر
هوش مصنوعی: وقتی آن چهره زیبا و دلپذیر را دید، از پستان مادر شیر نوشید.
بپرسید و گفت این سوار از کجاستبدین شاخ و این برز و بالای راست
هوش مصنوعی: سوار از کجا آمده است و به این محل و جایگاه چگونه رسیده است؟
نماید که این نامداری بودخردمند و جنگی سواری بود
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که این شخص به عنوان فردی با شخصیت و دانش برجسته شناخته می‌شود و همچنین مهارتهای جنگی و سواری را نیز داراست.
دلیر و سرافراز و کنداور استولیکن سلیحش نه اندرخور است
هوش مصنوعی: او دلیر و سرافراز است و توانمندیهایی دارد، اما سلاحش به اندازهای نیست که از عهدهی کارها برآید.
چو داراب را فرمند آمدشسپه را سراسر پسند آمدش
هوش مصنوعی: وقتی داراب را فراخواندند، تمام سپاه به او خوش آمد گفتند.
ز اختر یکی روزگاری گزیدز بهر سپهبد چنان چون سزید
هوش مصنوعی: یک زمانی اختر (ستاره) یکی را برگزید تا به عنوان فرمانده انتخاب کند، به گونهای که شایسته و مناسب باشد.
چو جنگ‌آوران را یکی گشت رایببردند لشکر ز پیش همای
هوش مصنوعی: وقتی که نظر جنگ‌آوران به یکسان شد، لشکر را از پیش همای دور کردند.
فرستاد بیدار کارآگهانبدان تا نماند سخن در نهان
هوش مصنوعی: آگاهان را فرستاد که کارها را درست انجام دهند و تا صحبتها پنهان نماند.
ز نیک و بد لشکر آگاه بودز بدها گمانیش کوتاه بود
هوش مصنوعی: آدمی از خوبیها و بدیها آگاه است و دربارهی بدیها نظرش سطحی و کمعمق است.
همی رفت منزل به منزل سپاهزمین پر سپاه آسمان پر ز ماه
هوش مصنوعی: سپاهی در حال حرکت است و به تدریج از یک مکان به مکان دیگر می‌رود. زمین پر از سربازان است و در آسمان نیز ماه به وفور دیده می‌شود.