غزل شمارهٔ ۱۵
هوش مصنوعی: این شعر درباره زیبایی و محبت است که از حسن و جمال می‌آید. شاعر می‌گوید اگر حسن تو (مقصود از حسن، زیبایی محبوب است) نقاب از چهره خود بردارد، به بهشت می‌رود و اگر سایه‌سار تو از گل‌های بهشتی برداشته شود، دیگر زیبایی شاخ طوبی وجود نخواهد داشت. بهار وجود تو، جهان را تازه و شاداب می‌کند و زیبایی تو بر معانی کلام تأثیر می‌گذارد. شاعر همچنین به قدرت تجلی زیبایی اشاره می‌کند که دل بزرگی را می‌طلبد تا بتواند آن را درک کند. او بیان می‌کند که اگر چهره و بوی تو نبود، نور و روشنی در شب تار وجود نداشت. به بیان دیگر، زیبایی محبوب، اصل و بنیاد بسیاری از معنویت‌ها و عبادت‌هاست و بدون آن، دنیا بی‌مفهوم است. این شعر تمجید از عشق و زیبایی است و نشان‌دهنده عمیق‌ترین احساسات عاشقانه و معنوی شاعر است.
اگر حُسن تو بگشاید، نقاب از چهره دعوی رابه گِل رضوان بر انداید، درِ فردوس اعلی را
هوش مصنوعی: اگر زیبایی تو خود را نشان بدهد، پرده از چهرهی ادعا برداشته میشود و در حقیقت، در بهشت برین را برای همیشه میبندد.
وگر سروِ سر افرازت، ز جنّت، سایه بردارددگر برگ سر افرازی، نباشد شاخ طوبی را
هوش مصنوعی: اگر سایه زیبای تو از بهشت برداشته شود، دیگر هیچ برگی از شاخ طوبی وجود نخواهد داشت.
بهار عالم حُسنت، جهان را تازه می‌داردبه رنگ اصحاب صورت را، به بو ارباب معنی را
هوش مصنوعی: بهار دنیا به زیبایی تو، جهان را با رنگهای جدیدی زنده می‌کند و چهرهها را به زیبایی دوستان و معانی را به عطر و بوی اهل بصیرت تغییر میدهد.
فروغ حُسن رویت کِی، تواند دید هر بیدل؟دلی چون کوه می‌باید، که بر تابد تجلّی را
هوش مصنوعی: زیبایی چهرهات را چه کسی میتواند ببیند، وقتی دلش بیقرار و نرم باشد؟ برای درک این نور و شکوه، دلی همچون کوه استقامت میخواهد؛ دلی که بتواند این زیبایی را تحمل کند.
ورای پایهٔ عقل است، طور عاشقی ورنهکجا دریافتی مجنون، کمال حُسن لیلی را؟
هوش مصنوعی: عشق و دیوانگی از درک عقل انسانی فراتر است. اگر نه، مجنون چگونه میتوانست زیبایی کامل لیلی را دریابد؟
اگر عکس رخ و بوی سر زلفت، نبودندیکه، بنمودی شب دیجور، نور از طور موسی را؟
هوش مصنوعی: اگر چهره زیبا و عطر گیسوانت نبود، آیا میتوانستی در این شب تاریک و ظلمانی، نوری مشابه نور طور موسی را به نمایش بگذاری؟
به بازار سر زلفت، که هست آن حلقهٔ سودانباشد قیمتی چندان، متاع دین و دنیا را
هوش مصنوعی: به بازار زیبایی موهایت برو که حتی آن حلقهٔ دلربا هم ارزش زیادی ندارد، مادیات و مسائل دنیوی ارزش چندانی ندارند.
اگر نقش رخت ظاهر، نبودی در همه اشیا مغان هرگز نکردندی، پرستش لات و عُزّی را
هوش مصنوعی: اگر چهره زیبای تو در ظاهر وجود نداشت، دستهای از مغان هرگز به پرستش لات و عُزّی مشغول نمیشدند.
به وجهی خوش دهانت تا نشد پیدا، ندانستندکزین رو صحبتی تنگ است، با خورشید عیسی را
هوش مصنوعی: به گونهای که دهانت زیبا و دلنشین است، تا زمانی که آشکار نشده، کسی نمیتواند درک کند که صحبت کردن با تو چه اندازه سخت است، مثل صحبت کردن با خورشید.
اگر زاهد برد بوی از، نسیم رحمت لطفت چو گل بر هم دَرَد صد تو، لباس زهد و تقوی را
هوش مصنوعی: اگر زاهدی از بوی خوش نسیم رحمت و لطف تو بهرهمند گردد، مانند گلی که در برابر نسیم سرسبزی قرار میگیرد، صد بار لباس زهد و تقوا را به هم میزند.
چو لاف عشق زد سلمان، هوس دارد که بر یادت به مهر دل کند چون صبح، روشن صدق دعوی را
هوش مصنوعی: وقتی سلمان از عشق سخن می‌گوید، آرزو دارد که به خاطر تو، دلش مانند صبح روشن شود و حقیقت ادعایش را نشان دهد.