غزل شمارهٔ ۴۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و جستوجوی حقیقت سخن می‌گوید. او به کوی مغان اشاره می‌کند و ناله نی را به عنوان نمادی از جدایی و شوق بیان می‌کند. شاعر خود را از پیروان راهی می‌داند که به راستا می‌رسد. او به اهمیت وجود معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که مکان‌های مذهبی برای او بی‌معنا هستند و فقط حضور معشوق را می‌سازد.
شاعر از دلهره‌هایش صحبت می‌کند و می‌خواهد که محبوبش او را ببیند تا دیگران نیز بدانند او در کنار اوست. در ادامه به غم و دل‌تنگی‌اش اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که نباید به زیبایی‌های ظاهری فریب خورد. عشق واقعی او را به مسکینی کشانده است و حالا او تنها مانده است. در کل، این شعر بیانگر غم، عشق و جستوجوی حقیقت است.
از کوی مغان، نیم شبی، ناله نی، خاستزاهد به خرابات مغان آمد و می، خواست
هوش مصنوعی: نیمهشب صدای نی از منطقه مغان بلند شد و زاهد تصمیم گرفت به خرابات مغان بیاید و شراب بخواهد.
ما پیرو آن راهروانیم، که ما راچون نی بنماید، به انگشت، ره راست
هوش مصنوعی: ما دنبال کسانی هستیم که به ما مانند نی، راه صحیح را نشان میدهند و ما را به سمت درست هدایت میکنند.
من کعبه و بتخانه نمی‌دانم و دانمکانجا که تویی، کعبه ارباب دل، آنجاست
هوش مصنوعی: من نه به کعبه اهمیت میدهم و نه به بتخانهها، زیرا میدانم جایی که تو هستی، کعبه واقعی دلهاست و آنجا محل عبادت و عشق من است.
ای آنکه به فردا دهی امروز، مرا بیم!رو، بیم کسی کن که امیدیش به فرداست
هوش مصنوعی: ای کسی که فردا را به کسی میدهی، امروز مرا بترسان! برو و به کسی که به فردایش امید دارد، بترسان.
خواهیم که بر دیده ما، بگذرد آن سروتا خلق بدانند که او، بر طرف ماست
هوش مصنوعی: ما میخواهیم آن دختر زیبای ما، از مقابل چشمانمان بگذرد تا همه ببینند که او در کنار ماست.
بنشست غمت در دل من تنگ و ندانمبا ما چنین تنگ نشینی، ز کجا خواست؟
هوش مصنوعی: غم تو در دل من جا گرفته و من نمی‌دانم چرا اینقدر به من نزدیک نشستهای. از کجا آمدهای که اینگونه در دل من نشستهای؟
بسیار مشو غره، بدین حسن دلاویزکین حسن دلاویز تو را حسن من آراست
هوش مصنوعی: زیاد به زیبایی دلنوازت مغرور نشو، زیرا این زیبایی دلنواز به خاطر زیبایی من به تو بخشیده شده است.
جمعیت حسنی، که سر زلف تو دارداز جانب دلهای پراکنده شیداست
هوش مصنوعی: جمعیت حسن که در اثر زیبایی‌های موهای تو به وجود آمده، از عشق دلهای پراکنده و مجنون است.
از عقد سر زلف و رقوم خط مشکینحاصل غم عشق، آمد و باقی همه سوداست
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف احساسات ناشی از عشق میپردازد. در آن بیان میشود که از درهم آمیختگی زیبایی موها و خط خوشی که به رنگ مشکی است، حس غم عشق به وجود میآید و باقی چیزها در این احساس، چیزی جز شادی و سود نخواهد بود. به عبارت دیگر، زیبایی و احساسات عشق به نوعی غم و شادمانی را با هم ترکیب می‌کند.
عشق تو ز سلمان، دل و جان و خرد و هوشبربود کنون، مانده و مسکین تن و تنهاست
هوش مصنوعی: عشق تو تمام وجودم را در اختیار گرفته است، حالا تنها و بیچاره ماندهام با جسمی خالی از احساس و فکر.