غزل شمارهٔ ۳۱۶
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به جستجوی حقیقت و عشق اشاره می‌کند و می‌گوید باید از میخانه (محل نوشیدن الکل و محفل عشق) طلب کند. او به دنبال معشوقی است که در صومعه پیدا نکرده و احتمال دارد در میخانه باشد. شاعر تأکید می‌کند که مقصود واقعی در زندگی را نمی‌توان با تصور یافت و باید با شجاعت قدم به این راه نهاد. او به عشق و احساسات عمیق اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که عاشقان نباید به زهد و ورع توجه کنند. همچنین از دل می‌خواهد که به دنبال عشق واقعی باشد و به گنج پنهانی در دل سلمان اشاره می‌کند که نشان از عشق و معرفت عمیق دارد.
مفتاح فتوح از در میخانه طلب کن کام دوجهان از لب جانانه طلب کن
هوش مصنوعی: برای دستیابی به پیروزی و موفقیت، راهی به سمت میخانه و محفل عشق پیدا کن و از دستان معشوق خود آنچه که خواستهات است را بخواه. از عشق و زیبایی او کاملاً بهرهمند شو تا خواستههایت برآورده شود.
آن یار که در صومعه جستی و ندیدی باشد که توان یافت به میخانه طلب کن
هوش مصنوعی: آن دوست که در مکانهای مذهبی به دنبال او گشتی و او را نیافتی، شاید بتوانی او را در میخانه پیدا کنی.
در کوی خرابات گرم کشته بیابیرو خون من از ساغر و پیمانه طلب کن
هوش مصنوعی: در محلهای که بادهفروشی و مستی رواج دارد، اگر به دنبال من میگردی، نشانهای از خودم را در خونم که در جام و پیمانه ریخته شده مشاهده کن.
مقصود درین ره به تصور نتوان یافت برخیز و قدم در نه و مردانه طلب کن
هوش مصنوعی: در این راه، هدف را نمی‌توان تنها با تصور پیدا کرد. بنابراین، برخیز و با جدیت و راهپیمایی وارد عمل شو.
عاشق چو مجرد شد و دل کرد به دریا گو در دل دریا رو و دردانه طلب کن
هوش مصنوعی: وقتی عاشق از دنیای مادی جدا شد و به دنیای گسترده و عمیق عشق وارد شد، باید در دل این عشق جستجو کند و بهترین و ارزشمندترین چیزها را پیدا کند.
عشاق طریق ورع و زهد ندانند زهد و ورع از مردم فرزانه طلب کن
هوش مصنوعی: عاشقان، راه پارسایی و خودداری را نمیدانند؛ بنابراین برای درک زهد و خودداری، از افراد با دانش و حکمت کمک بگیرید.
ترک غم و شادی جهان غایت عقل است سر رشته این کار ز دیوانه طلب کن
هوش مصنوعی: ترک کردن غم و شادی های دنیاست که نشان دهنده ی کمال عقل است. برای درک بهتر این موضوع، باید از دیوانه ای پرس و جو کرد که به دنبال این کار است.
ای دل تو اگر سوخته منصب قربی پروانه این شغل ز پروانه طلب کن
هوش مصنوعی: ای دل، اگر برای مقام و جایگاه نزدیک شدن به حق سوخته و دلتنگ هستی، همچون پروانهای که برای رسیدن به شمع میسوزد، باید از پروانه طلب یاری کنی.
سر سخن عشق تو در سینه سلمان گنجی است نهان گشته ز ویرانه طلب کن
هوش مصنوعی: در دل سلمان، راز و گنجی از عشق تو نهفته است که در ویرانیها پنهان شده؛ پس آن را جستجو کن.