بخش ۵۷ - بیتابی جمشید در فراق خورشید
هوش مصنوعی: این شعر توصیف حال و روز تلخ و غم‌انگیز عاشق و جداافتاده‌ای است که در جستجوی یار خود می‌گردد. شاعر با تصاویری از طبیعت، حالت دل‌مردگی و پریشانی روحی عاشق را به تصویر می‌کشد. چمن و گلها بدون زیبایی، و دنیا بدون عشق توصیف شده است. عاشق در پی خورشید و روشنایی، در دلاوری و غم، از کوهستان تا دشت با مشکلات درگیر است. او به یار خود می‌گوید که در غم و تنهایی در تلاش است تا با درد دل خود کنار بیاید و در جستجوی یک راه برای رسیدن به یارش است. غم و اندوه زیبایی عشق و حسرت را به تصویر می‌کشد و دل‌تنگی و جدایی را به طور عمیق احساس می‌کند. در نهایت، او در تلاش است تا به یارش برسد، حتی اگر این تلاش به قیمت رنج و درد باشد.
چمن بی گل، فلک بی ماه می‌دیدبدن بی جان، جهان بی شاه می‌دید
هوش مصنوعی: چمن بدون گل و آسمان بدون ماه را می‌دید، مانند بدن بدون جان و جهان بدون پادشاه.
ز بی یاری شکسته چنگ را پشتبمانده نای و نی را باد در مشت
هوش مصنوعی: به خاطر بیپشتیبانی و تنهایی، یار زخمخورده و غمگین است و در دلش، نای و نی به غم زندگی میوزد، گویی باد این اندوه را در دستش گرفته است.
فتاده ساغر مِیْ دل شکستهصراحی در میان خون نشسته
هوش مصنوعی: جام شراب دل شکسته، همچون ظرفی در میان خون قرار گرفته است.
میان بزمگه گلها پریشان عنادل نوحه‌گر بر حال ایشان
هوش مصنوعی: در میان مهمانی و جشن گلها، پرندهای غمگین دارد از حال آنها شکایت می‌کند و نوحه میسازد.
طیور بوستان با ناله و آه وحوش دشت اندر لوحش‌الله
هوش مصنوعی: پرندگان باغ با ناله و گریه، وحشهای دشت را در نوشتهای از خداوند ترسیم کردند.
صبا بر بوی او در باغ پویانگلی همرنگ او در جوی جویان
هوش مصنوعی: باد نرم به عطر او در باغ میوزد، گلی همرنگ او در جوی آب در حال جریان است.
صبا بی وصل او در باغ می‌جَستچنار از غصه می‌زد دست بر دست
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاهی در باغ دنبال معشوق میگشت و درخت چنار از شدت غم بر روی دستش میکوبید.
میان باغ می‌گردید جمشید چو ذره در هوای روی خورشید
هوش مصنوعی: جمشید در باغ قدم میزند، همانطور که ذرهای در نور خورشید در حال چرخش است.
ملک بیگانه و دیوانه از خویشگرفت از عشق راه کوه در پیش
هوش مصنوعی: یک فرد بیگانه و دیوانه به دلیل عشق، راهی کوه را در پیش گرفت و از خود و دنیای خود فاصله گرفت.
پی خورشید چون بر کوه می‌یافتعیان بر کوه چون خورشید می‌تافت
هوش مصنوعی: چون پی خورشید به بالای کوه میرفت، نورش بر روی کوه مانند نور خورشید نمایان میشد.
چو کوه اندر کمر دامن زده چُستبه شب خورشید را در کوه می‌جُست
هوش مصنوعی: مانند کوهی که با قدرت و استحکام به کمر خود دامن زده، در شب به دنبال نور خورشید در دل کوه می‌گردد.
سر کوه از هوایش گرم می‌شددل سنگ از سرشکش نرم میشد
هوش مصنوعی: در بالای کوه، هوای گرم باعث میشد که دل سنگی هم از باران نرم و لطیف شود.
گهی بودی پلنگی غمگسارشگهی بود اژدهایی یار غارش
هوش مصنوعی: گاهی مانند پلنگی هستی که غمهایش را تسکین میدهد و گاهی مانند اژدهایی هستی که در کنار یارش زندگی می‌کند.
گهی از ببر دیدی دلنوازیگهی با مار کردی مهره بازی
هوش مصنوعی: گاهی با دلربایی ببر مواجه می‌شوی و گاهی هم با نیرنگ و حیلههای مار دست و پنجه نرم میکنی.
گهی ماران چو زلفش حلقه بر دوشگهی خسبیده شیرانش در آغوش
هوش مصنوعی: گاهی زلف او مانند حلقهای به دور شانهها میافتد و گاهی هم شیرهایی که خسته شدهاند، در آغوش او آرام میگیرند.
پلنگان را کنارش بود بالشعقابان سایه‌بان کرده ز بالش
هوش مصنوعی: در کنار پلنگان، بالشی از بالهای عقابان وجود دارد که سایهای روی آن انداخته است.
به صحرا در نسیمش بود دمسازبه کوه اندر صدا بودش هم آواز
هوش مصنوعی: در دشت، نسیم ملایمی میوزد که با آن هماهنگ است، و در کوه، صدایی به گوش میرسد که همنوا با طبیعت است.
ز آهش کوه را دل تاب خَوردهز اشکش چشمه‌ها پر آب کرده
هوش مصنوعی: از گریه و ناله او، کوه ها در دلشان احساس سنگینی می کنند و از اشک او، چشمه‌ها پر از آب شدهاند.
در آن ساعت که خورشید افسر کوهشدی ،جمشید رفتی بر سر کوه
هوش مصنوعی: در آن لحظه که خورشید به قله کوه رسید، جمشید بر فراز کوه رفت.
به خورشید جهان افروز می‌گفتکه چون یار منی بی یار و بی جفت
هوش مصنوعی: به خورشید گفت که تو روشنیبخش جهان هستی، اما من در غیاب یار و جفت خود چگونه میتوانم زندگی کنم؟
به یار من تو میمانی درین عصراز آن رو مانده‌ای تنها درین قصر
هوش مصنوعی: در این زمان، تو به خاطر عشق من در این قصر تنها مانده‌ای.
همانا عاشقی کز اشک گلگونرخ مشرق کنی هر شب پر از خون
هوش مصنوعی: عشق واقعی باعث میشود که تو هر شب به خاطر اشکهایی که از چهرهات میریزد، مانند گلهای سرخی که در آفتاب میدرخشند، پر از درد و اندوه باشی.
چو اشک از مهر همچون دیده از دردگه آیی سرخ روی و گه شوی زرد
هوش مصنوعی: چشمانت برای عشقت مانند چشمان کسی است که از درد میبارد؛ گاهی شاداب و سرخ و گاهی پژمرده و زرد می‌شوی.
از آن داری به کوه خاره آهنگکه داری گوهر و زر در دل سنگ
هوش مصنوعی: تو به مانند کوهی هستی که به خاطر داشتن گنج و زر در درون سنگش، به سوی آنجا میروی.
همی مانی بدان ماه دو هفتهاز آن رو می‌شوی گه‌گه نهفته
هوش مصنوعی: هر دو هفته یک بار، مانند ماه کامل، در دل خود تازه میمانی و در هر لحظه از زندگیات، رازهایی را در خود پنهان میکنی.
گرت باشد به قصر وی گذاریاز آن خلوت گرت بخشند یاری
هوش مصنوعی: اگر به قصر او بروی و از آن سکوت و آرامش برخوردار شوی، اگر به تو کمک کنند، در آن صورت موفق خواهی شد.
وگر افتد مجال آنجا نهفته بگوی از من بدان ماه دو هفته
هوش مصنوعی: اگر فرصتی دست دهد و در آنجا حاضر شود، از من به آن دختر زیبا که دو هفته است در دل دارم، سخن بگوید.
وگر مشکل توان رفتن به بالاکمندی ساز از آن مسکین رسنها
هوش مصنوعی: اگر رفتن به بالا برایت دشوار است، از آن شخص نیازمند، بندی بساز تا کمکت کند.
کمند افکن بر آن دیوار، بَرشوشکافی جو بدان غم خانه درشو
هوش مصنوعی: توری بر آن دیوار بینداز، تا آن را بشکافی و به خاطر آن غم، در ورودی خانه را باز کن.
بگو او را غریبی مبتلاییازین سرگشته بی دست و پایی
هوش مصنوعی: بگو که او غریبهای است که در این دنیا پر از درد و سرگردانی، دچار مشکلات و بیپناهی شده است.
ز جام دهر زهر غم چشیدهز ناکامیش جان بر لب رسیده
هوش مصنوعی: از زندگی پرچالش و تلخ به ستوه آمدهام و از ناامیدیام تا مرز جان دادن نزدیک شدهام.
چو مه در غره عهد جوانیشده تاریک بر وی زندگانی
هوش مصنوعی: زمانی که دوران جوانی مانند ماهی که پشت ابر پنهان شده، تاریک و ناپیدا میشود، زندگی نیز در آن زمان سخت و نامعلوم می‌گردد.
گرفته کوه چون فرهاد مسکینبه جای کوه جان می‌کند سنگین
هوش مصنوعی: کوه به حالتی شبیه فرهاد بینوا درآمده است و به جای کوه، جانش سنگین و در فشار است.
همی گفت ای به چشمم روشناییبه چشمم درنمی‌آیی کجایی
هوش مصنوعی: او می‌گوید: ای روشنایی چشمم، چرا نمیآیی و در چشمانم ظاهر نمیشوی؟ کجایی؟
همی گفت ای چو شکر مانده در تنگچو یاقوتی نشسته در دل سنگ
هوش مصنوعی: او میگفت ای زیبای خوشبو، مانند شکر در ظرفی تنگ و همچون یاقوتی که در دل سنگ نشسته است.
تو شمعی مردم بیگانه گردتسیاهی چند چون پروانه گردت
هوش مصنوعی: تو همچون شمعی هستی که نور میتابانی، اما دیگران به دور تو میچرخند و در سایهی تاریکت قرار میگیرند.
ز دستم رفت جان و دلبرم نیستکسی غیر از خیالت در سرم نیست
هوش مصنوعی: جان و روح من از دسترفت و تنها کسی که در ذهنم باقی مانده، خیال توست.
ز دل یک قطره خون مانده‌ست و دردیز تن بر راه باد سرد گردی
هوش مصنوعی: از دل تنها یک قطره خون باقیمانده و دردی از بدن بهخاطر وزش باد سرد باقیست.
به سوز دل شب هجران بسوزمبه تیر آه چشم روز دوزم
هوش مصنوعی: در دل شبهای تنهایی و دوری، با درد و سوزی که دارم میسوزم و روزها را با اشکهای چشمانم پر میکنم.
چو آن در را نمی‌بینم طریقیز سنگ آه سازم منجنیقی
هوش مصنوعی: وقتی نمیتوانم در را ببینم، راهی پیدا میکنم که از سنگ و آهک چیزی بسازم که به من کمک کند.
به اشک دیده سازم غرق آبشبه سنگ آه گردانم خرابش
هوش مصنوعی: به وسیله اشکهایم او را به شدت غرق میکنم و اگر بخواهم، با سنگینی غم و اندوهم او را ویران میسازم.
سرشک از چشمها چون آب می‌راندبه زاری این غزل بر کوه می خواند:
هوش مصنوعی: چشمها مانند باران اشک میریزند و با دل‌تنگی به خاطر این غزل، آن را با صدای بلند بر فراز کوهها میخوانند.