بخش ۱۰۷ - ز رسم و راه شریعت نکرده ام تحقیق
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به تأمل و جستجوی حقیقت و عشق می‌پردازد و از سعی و تلاش برای درک عمیق‌تری از مقام انسان و رابطه‌اش با خدا سخن می‌گوید. او به این نکته اشاره می‌کند که خداوند به مسافران راه عشق توفیق می‌دهد و خودش به دنبال رفیقی می‌گردد که بتواند او را در این مسیر یاری کند. همچنین به نقد دانش superficial (سطحی) می‌پردازد که نمی‌تواند دل را قانع کند. شاعر در نهایت از فلسفه و کلام فاصله می‌گیرد و به سادگی ایمان و دل سپردن به خدا توجه می‌کند.
ز رسم و راه شریعت نکرده ام تحقیقجز اینکه منکر عشق است کافر و زندیق
هوش مصنوعی: من در اصول و روشهای دین تحقیق نکردهام، جز این که بدانم کسی که عشق را انکار کند، کافر و بیدین است.
مقام آدم خاکی نهاد دریا بندمسافران حرم را خدا دهد توفیق
هوش مصنوعی: مقام انسانی آدمی را مانند دریا قرار داده است و خداوند به مسافران حرم توفیق می‌دهد.
من از طریق نپرسم ، رفیق می جویمکه گفته اند نخستین رفیق و باز طریق
هوش مصنوعی: من به دنبال دوستی هستم که اول راه را نشان دهد، تا بتوانم بدون پرس و جو و تحقیق، مسیر را پیدا کنم.
کند تلافی ذوق آنچنان حکیم فرنگفروغ باده فزون تر کند بجام عقیق
هوش مصنوعی: ذوق و سلیقهٔ حکیم فرنگی در تلافی بهگونهای است که با نوشیدن باده، حرارت و شگفتی بیشتری به جام عقیق میبخشد.
هزار بار نکو تر متاع بی بصریز دانشی که دل او را نمی کند تصدیق
هوش مصنوعی: دستساختهای که از چشمی نازک ساخته شده، اگر هزار بار هم بهتر باشد، از دانشی که قلبش آن را تایید نمیکند، ارزش کمتری دارد.
به پیچ و تاب خرد گرچه لذت دگر استیقین ساده دلان به ز نکته های دقیق
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره شده که افراد باهوش و خردمند ممکن است از زندگی لذتهای مختلفی ببرند، اما کسانی که دل سادهتری دارند، از درک نکات ریز و دقیق محروماند. آنها ممکن است به سادگی زندگی را تجربه کنند و از پیچیدگیها و ظرافتهای آن بیخبر باشند.
کلام و فلسفه از لوح دل فروشستمضمیر خویش گشادم به نشتر تحقیق
هوش مصنوعی: با تلاش و کنجکاوی در درون خودم را کاوش کردهام و از اندیشه و گفتار خویش فاصله گرفتم تا به شناخت بهتری از حقیقت دست پیدا کنم.
ز آستانهٔ سلطان کناره می گیرمنه کافرم که پرستم خدای بی توفیق
هوش مصنوعی: از درگاه سلطان دور میشوم، نه به این دلیل که کافر هستم، بلکه به خاطر این که خدایی را میپرستم که سعادتی به من نمیدهد.