بخش ۱۳۶ - خود را کنم سجودی ، دیر و حرم نمانده
هوش مصنوعی: این شعر به احساس ناامیدی و ناکامی شاعر اشاره دارد. شاعر از عدم وجود نشانه‌های زیبایی و تحولی مثبت در دنیا سخن می‌گوید و به این نکته اشاره می‌کند که در طبیعت و زندگی هیچ چیزی باقی نمانده است که آن را شایسته‌ی ستایش یا سجده بداند. او به عدم فعالیت و تغییر در جهان اشاره می‌کند و با طرح سوالاتی، از بی‌معنایی و رکود موجود در زندگی و هستی انسان‌ها ابراز تاسف می‌کند. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که شاید هیچ چیز جدیدی برای خلق یا تجربه کردن وجود ندارد.
خود را کنم سجودی ، دیر و حرم نماندهاین در عرب نمانده آن در عجم نمانده
هوش مصنوعی: خودم را به سجده میافکنم، چون دیگر نه مکانی در کعبه مانده و نه در معابد غیرعرب.
در برگ لاله و گل آن رنگ و نم نماندهدر ناله های مرغان آن زیر و بم نمانده
هوش مصنوعی: دیگر در گل و لاله اثری از رنگ و زیبایی نیست و در صدای پرندگان هم هیچ نشانهای از شادی یا نغمههای دلنواز باقی نمانده است.
در کارگاه گیتی نقش نوی نبینمشاید که نقش دیگر اندر عدم نمانده
هوش مصنوعی: در دنیای انسان، ممکن است هیچ چیز جدیدی را نبینم، زیرا شاید جنبههای جدیدی از وجود در عالم غیرمادی باقی نمانده باشد.
سیاره های گردون بی ذوق انقلابیشاید که روز و شب را توفیق رم نمانده
هوش مصنوعی: سیارهها که به دور خود میچرخند، ظاهراً از شور و هیجان تغییر برخوردار نیستند و شاید دیگر از روز و شب، امیدی برای تازهنفس شدن باقی نمانده باشد.
بی منزل آرمیدند پا از طلب کشیدندشاید که خاکیان را در سینه دم نمانده
هوش مصنوعی: بیخانمانها آرام گرفتند و پاهای خود را از جستجوی نیازها کشیدند، امیدوار بودند که شاید انسانهای زمینی در دلشان دیگر نفسی نمانده باشد.
یا در بیاض امکان یکبرگ ساده ئی نیستیا خامهٔ قضا را تاب رقم نمانده
هوش مصنوعی: یا در دنیای امکانات، امکان یک ورق سفید ساده وجود ندارد، یا اینکه قلم سرنوشت قادر به نوشتن دست نوشتهای نیست.