غزل شمارهٔ ۱۳۷
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات و اندیشه‌های عمیق شاعر درباره وضعیت بشر و پیچیدگی‌های زندگی می‌پردازد. شاعر از قدرت اراده الهی سخن می‌گوید و به تمکین انسان‌ها در برابر خواسته‌های آن اشاره می‌کند. وی به مصائب و مشکلاتی که در روز قیامت ممکن است به وجود آید اشاره کرده و همچنین درباره درد و رنج‌هایی که ناشی از اعمال نادرست انسان‌ها است، تأمل می‌کند. در نهایت، او به ناامیدی و حیرت انسان‌ها در مواجهه با چالش‌های زندگی و عدم توانایی در تغییر سرنوشتشان اشاره می‌کند. شاعر با توصیف عجز و فقر، فضایی از ناامیدی و درماندگی را برمی‌انگیزد و پیوند بین دنیای مادی و معنوی را مورد بررسی قرار می‌دهد.
الهی پاره‌ای تمکین رم وحشی نگاهان رابه قدر آرزوی ما شکستی‌کج‌کلاهان را
هوش مصنوعی: خداوندا، دلیلی از زیبایی و جذابیت چشمان این معشوقان تاریک و عجیب به ما عطا کن که برابر با آرزوهای ما باشد.
به‌محشرگر چنین باشد هجوم حیرت قاتلچو مژگان بر قفا یابند دست دادخواهان را
هوش مصنوعی: اگر در روز قیامت چنین شود که حیرت و اضطراب به حدی برسد که قاتل مانند مژگانش به عقب نگاه کند، در آن صورت دستهای دادخواهان را به زحمت خواهند یافت.
چه‌امکان است خاک ما نظرگاه بتان گرددفریب سرمه‌نتوان داداین‌مژگان سیاهان‌را
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است که خاک ما جاذبه نگاه بتها شود؟ نمیتوان با نیرنگ سرمه، چشمهای سیاه آنها را فریب داد.
رعونت مشکل است‌از مزرع ما سربرون آردکه پامالی بود بالیدن این عاجزگیاهان را
هوش مصنوعی: سخت است که انسان مغرور و متکبر، از مزرعه ما که خاکش پایمال شده، به رویش و رشد این گیاهان ضعیف پی ببرد.
گواهی چون خموشی نیست بر معمورهٔ دلهاسواد دلگشایی سرمه بس باشد صفاهان را
هوش مصنوعی: هیچ چيز نمیتواند مانند سکوت، بر دلهایی که درگیر عشق و احساسات هستند، گواهی دهد. برای شادابی دلها، کافى است که زیبایی و دلنشینی یک سرمه، که نماد عشق و محبت است، به آن اضافه شود. صفا و زیبایی در این عشق، به اندازهی کافی وجود دارد.
زشوخیهای جرم‌خویش می‌ترسم‌که‌در محشرشکست دل به حرف آرد زبان بیگناهان را
هوش مصنوعی: از شوخیها و گناهان خود میترسم، که شاید در روز قیامت دل شکستهام باعث شود که زبان بیگناهان به سخن بیاید و حقیقت را برملا کند.
توان زد بی‌تأمل صد زمین و آسمان برهمکف افسوس اگر باشد ندامت دستگاهان را
هوش مصنوعی: میتوان بدون تردید و تأمل به راحتی زمین و آسمان را به هم زد، اما اگر از این کار احساس پشیمانی کنیم، باید به مسئولیتهای خود و عواقب آن توجه کنیم.
نشانها نقش بر آب است در معمورهٔ امکاننگین بیهوده در زنجیر دارد نام شاهان را
هوش مصنوعی: نشانهها و آثار دنیا بیپایه و بیدوام هستند، مانند نگینی که به طور بیفایدهای در زنجیر قرار دارد و تنها نام پادشاهان را بر روی خود دارد.
درین‌گلشن‌کهٔکسر رنگ‌تکلیف هوس‌داردمژه برداشتن‌کوهی است استغنا نگاهان را
هوش مصنوعی: در این باغی که بسیاری از رنگها و زیباییها وجود دارد، حتی کوههایی که خود را بینیاز و مستقل میدانند، باید به جای نگاه کردن به آنچه دیگران عرضه میکنند، به خودآگاهی و خودبسندگی فکر کنند.
صدایی از درای‌کاروان عجز می‌آیدکه حیرت، هم به راهی می‌بردگم‌کرده راهان را
هوش مصنوعی: صدایی از کاروانی میآید که نشاندهندهی ناتوانی و حیرت است و کسانی را که راه را گم کردهاند، به سمت راهی دیگر میبرد.
مزاج فقر ما باگرم وسرد الفت نمی‌گیرد هوایی نیست بیدل سرزمین بی‌کلاهان را
هوش مصنوعی: فقر ما با هیچ حالتی، نه گرم و نه سرد، سازگار نیست. در اینجا جایی نیست که بتوانیم احساس راحتی کنیم، سرزمینی که خالی از انسانهای معقول و فهمیده است.