غزل شمارهٔ ۳۲۷
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حیا و عرق (که نمادی از حیا و بی‌سر و سامانی است) می‌پردازد. شاعر از حالت‌های مختلف خود و دیگران در مواجهه با حیا، جذابیت و زیبایی اشاره می‌کند و از عرق که به نوعی نشان‌گر احساسات و عواطف انسانی است، صحبت می‌کند. او در کلامش به تقابل بین زیبایی و حیا، عشق و شرم، و نیز سختی‌های ناشی از این دوگانگی می‌پردازد. در نهایت، شاعر پذیرش حیا را به عنوان یک عنصر مهم زندگی و ارتباطات انسانی مورد تأکید قرار می‌دهد و به این نتیجه می‌رسد که حیا بخشی جدایی‌ناپذیر از وجود انسان است.
به هر جبین‌که بود سطری ازکتاب حیاز نقطهٔ عرقم دارد انتخاب حیا
هوش مصنوعی: هر کسی که دارای حیا و شرم است، به وضوح در چهره و جبین او نشانههایی از این ویژگی وجود دارد، و این حیا به نوعی از عرق و تلاش او نشأت میگیرد.
شبی به روی عرقناک او نظرکردم گذشت عمر وشنا می‌کنم درآب حیا
هوش مصنوعی: روزی به چهره خیس و پر عرق او نگاه کردم و احساس کردم که عمر من به سرعت در حال گذر است و من در عمق آب حیا و زندگی غرق شدهام.
ز لعل او به خیالم سؤال بوسه‌گذشت هزار لب به عرق دادم از جواب حیا
هوش مصنوعی: از زیبایی او در ذهنم سوالی درباره بوسه مطرح شد. برای پاسخ به شرم و حیا، هزار لب خود را به عرق افکندهام.
دمی‌که ناز به شوخی زند چه خواهدکرد پری رخی‌که عرق می‌کند زتاب حیا
هوش مصنوعی: وقتی دختری با ناز و ظرافت شوخی می‌کند، چه عذابی خواهد کشید؟ مثل دختری که از شرم و حیا عرق کرده است.
ز روی یارکسی پردة عرق نشکافت گشاده چون شد ازین تکمه‌ها نقاب حیا
هوش مصنوعی: هیچ کس نتوانسته است که از روی محبوب خود پردهی شرم را کنار بزند، اما وقتی که این پرده از این دکمهها کنار رفت، حیا به طرز زیبایی نمایان شد.
عرق ز پیکر من شست نقش پیدایی هنوز پاک نمی‌گردم از حساب حیا
هوش مصنوعی: عرق از بدن من نقش و نشانهها را شسته، ولی هنوز نمیتوانم از محاسبه حیا پاک شوم.
دگر مخواه ز من ثاب هرزه‌جولانی دویده‌ام عرقی چند در رکاب حیا
هوش مصنوعی: دیگر از من چیزی نخواه، من دیگر به دنبال هرزگی نمیروم. من در مسیر حیا و جوانمردی زحمات زیادی کشیدهام.
ز خوب جستم و چشمی به خویش نگشودم به روی من‌که فشاند اینقدرگلاب حیا
هوش مصنوعی: من به دنبال زیباییها بودم و هرگز به خودم نگاه نکردم، چرا که حیا آنقدر بر من فشرده شده که مثل گلاب روی من ریخته شده است.
به چشم بسثن از انصاف، نگذری زنهار به پل نمی‌گذرد هیچکس زآب حیا
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که برای قضاوت و انصاف، باید در نظر داشت که هیچ کس از مرزهای ادب و حیا عبور نمیکند. در واقع، به ما میگوید که باید به اصول اخلاقی و ارزشهای انسانی احترام بگذاریم و از رفتارهای ناپسند اجتناب کنیم.
ز قطرگی بدر خجلت‌گهر زده‌ایم جبین بی‌نم ما ساخت با سراب حیا
هوش مصنوعی: ما از قطرهای خجالت کشیدیم و با حیا، پیشانیای بدون نم و رطوبت ساختهایم.
عرق زطینت ما هیچ کم نشد بیدل نشسته‌ایم چو شبنم در آفتاب حیا
هوش مصنوعی: عرق از زیبایی ما هیچ کم نشده است، بیدل! ما همچون شبنم در نور آفتاب حیا نشسته‌ایم.