غزل شمارهٔ ۶۹۸
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق و نارضایتی از وضعیت موجود در زندگی می‌پردازد. شاعر به ندامت و پشیمانی اشاره می‌کند و از یأس و ناامیدی در مورد تقدس و پاکیزگی صحبت می‌کند. او دنیا را مملو از خودسری و جنون می‌داند و به فرورفتن مسیح و نمود ناپایداری‌ها اشاره دارد. در این عالم که عافیت و هوش از دست رفته، عشق به عنوان یک آتش سوزاننده توصیف می‌شود. در نهایت، شاعر به جنون و حیرت ناشی از زیبایی عشق اشاره می‌کند و از زوایای مختلف به مشکلات بشری و نفوذ عشق در زندگی می‌نگرد.
دل از ندامت هستی، مکدر ا‌فتاده‌ستدگر ز یأس مگو خاک بر سر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: دل از حسرت و پشیمانی پریشان است و دیگر از ناامیدی نمیتوان چیزی گفت، چرا که زندگی به تنگ آمده و از شرمندگی به زمین افتاده است.
در این بساط، تنزه کجا، تقدس‌کومسیح رفته و نقش سم خر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: در این جمع و محیط، کجا میتوان به پاکی و تقدس رسید؟ عیسی مسیح رفته و رد پای یک خر نمایان است.
مرو به باغ که از خنده‌کاری گلهادر این هوسکده رسم حیا برافتاده‌ست
هوش مصنوعی: به باغ نرو، چون از خوشحالی و خنده گلها، در این مکان کمحیا، وقار و شرم از بین رفته است.
فلک شکوه برآ، از فروتنی مگذربلندی سر این بام بر در افتاده‌ست
هوش مصنوعی: آسمان را فراموش نکن، از شکایت نگذران، زیرا که بر بلندای این بام، سر تقدیر بر زمین افتاده است.
به هر طرف نگری خودسری جنون داردجهان‌خطی‌ست که بیرون مسطر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: به هر سو که نگاه میکنی، دیوانگی و خودخواهی وجود دارد. این دنیا مانند خطی است که از کاغذ خارج شده و غیرقابل کنترل شده است.
به غیر چوب زمین‌گیری از خران نرودعصا کجاست که واعظ ز منبر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: تنها چیزی که از خران به زمین بلند می‌شود، چوب است. عصا کجاست که واعظ از منبر به زمین افتاده است؟
نرفت شغل گرفتاری از طبیعت خلققفس شکسته به آرایش پر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: بسته و محدود بودن طبیعت انسان به گونهای است که حتی وقتی از قفس رهایی مییابد، هنوز تحت تأثیر و زینتهای آن محدودیتها قرار دارد.
کسی به منع خودآرایی‌ات ندارد کاربیا که خانهٔ آیینه بی‌در افتاده‌ست
هوش مصنوعی: هیچکس در مورد منع زیبایینماای تو کاری ندارد، پس بیا که این خانهٔ آینه بی‌در مانده است.
سرشک آینه نگذاشت در مقابل آهز بی‌نمی چقدر چشم ما تر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: در مقابل حسرت و غم، آینه نمیتواند هیچ نشانهای از اشک نشان دهد. به همین خاطر، چشمان ما به خاطر بینوا بودن، بسیار پرآب و اشکبار شدهاند.
به عافیت چه خیال است طرف بستن مامریض عشق چو آتش به بستر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: در اینجا به آن اشاره می‌شود که انسان، در حالی که به دنبال سلامتی و راحتی است، نمیتواند از احساسات و عشق فرار کند. عشق مانند آتش است که شخص را میسوزاند و به خواب نمیبرد، و در عین حال شخص به یاد آنچه به او آسیب میزند میافتد.
فسانهٔ دل جمع از چه عالم افسون بودمحیط در عرق سعی گوهر افتاده‌ست
هوش مصنوعی: داستان دل به چه دلیل در دنیای جادو و فریب است؟ فضایی که در آن تلاش و عرقریزی باعث افتادن گوهر در دیگ است.
تو هم به حیرت از این بزم صلح‌کن بیدلجنون حسن به آیینه‌ها درافتاده‌ست
هوش مصنوعی: این جمله به زیبایی درگیری و شگفتی را توصیف می‌کند. شخصی که در حال تماشای زیباییهای عشق و جنون است، در اوج حیرت و از سر شوق به بزم عاشقانهای نگاه می‌کند. عشق و زیبایی به حدی تأثیرگذار است که آدمی را در آینهای از زیباییها غرق کرده و در دنیای دلپذیر و متحیرکنندهای غوطهور میسازد.